Vahşi Batı'dan Vahşileşen Topluma (I)
Kaybettiğimiz Değerler Nereye Gidiyor?
“Vahşi Batı” denildiğinde, çoğumuzun zihninde önce tarih kitaplarından değil, western filmlerinden kalan görüntüler belirir.
Tozlu kasabalar...
Saloonlar...
Atlı adamlar...
Düellolar...
Silahlar...
Şerifler...
Kanun kaçakları...
Ve her an patlamaya hazır bir kavga.
Gerçek tarih elbette sinemadaki kadar basit değildir. O dönem toplumlarında şiddet, adaletsizlik ve hukuksuzluk da vardı. Fakat western filmlerinin bize bıraktığı ilginç bir kültürel imge vardır:
Her şeyin vahşi olduğu bir ortamda bile bazı şeylere dokunulmazdı.
Kadına ateş edilmez.
Çocuğa ateş edilmez.
Silahsız olana ateş edilmez.
Sırtı dönük olana ateş edilmez.
Din adamına dokunulmaz.
Şerife kurşun sıkmak sıradan bir davranış değildir.
Bunların hepsi her zaman uygulanmış kurallar değildi elbette. Fakat sinemanın oluşturduğu dünyada bile “vahşiliğin” sınırlarını belirleyen bazı ahlaki kırmızı çizgiler vardı.
Bizi asıl düşündürmesi gereken de belki budur:
İnsanlar birbirleriyle çatışabilirler; ama çatışmanın bile bir sınırı olabilir.
Peki bugün?
Kendi kendimize şu soruyu sormamız gerekmiyor mu?
Biz hangi sınırları kaybediyoruz?
Bir toplumun görünmeyen duvarları
Toplumları yalnızca kanunlar ayakta tutmaz.
Kanunların yazmadığı, mahkemelerin her olayda devreye giremediği, polisin her an başımızda bulunmadığı binlerce davranış alanı vardır.
Bir yaşlıya yer vermek...
Bir çocuğun yanında küfretmemek...
Bir cenazenin önünde susmak...
Bir hastanın yanında yüksek sesle konuşmamak...
Bir öğretmene saygı göstermek...
Bir doktorun görevini yapmasına engel olmamak...
Bir ibadethanenin kutsiyetine saygı göstermek...
Bir ambulansa yol vermek...
Bir yardım görevlisinin işini engellememek...
Bir bayrağı çiğnememek...
Bir devlet kurumunda çalışan insana, sırf devlet memuru olduğu için değil, kamu hizmeti yaptığı için belli bir saygı göstermek...
Bunların çoğu kanun maddesi değildir.
Ama toplumun ahlaki dokusunu oluştururlar.
Bunlar, bir anlamda toplumun görünmeyen duvarlarıdır.
Duvarlar yıkıldığında bina ilk anda ayakta kalabilir.
Fakat artık sınırları belli değildir.