Birbirimizi Tanıyalım Diye Yaratıldık, Birbirimizi Öldürmek İçin Değil!

19 Kas 2026 - 15:07 YAYINLANMA

Birbirimizi Tanıyalım Diye Yaratıldık, Birbirimizi Öldürmek İçin Değil!

Hucurât Suresi 13. Ayet Üzerine Bir Müslümanın Vicdan Muhasebesi

"Ey insanlar! Şüphesiz biz sizi bir erkek ve bir dişiden yarattık. Birbirinizi tanımanız için sizi milletlere ve kabilelere ayırdık. Allah katında en değerli olanınız, O'na karşı gelmekten en çok sakınanınızdır. Şüphesiz Allah hakkıyla bilendir, hakkıyla haberdardır." (Hucurât, 49/13)

İnsan, bazen bir ayeti defalarca okur ama onun kendisine ne söylediğini gerçekten duyması uzun zaman alır. Hucurât Suresi'nin bu ayeti de üzerinde durdukça insanın zihninde yeni pencereler açan, vicdanına sorular yönelten ve yaşadığı dünyayla yüzleşmesini sağlayan ilahi bir çağrıdır.

Allah, insanlığa seslenirken "Ey insanlar!" buyuruyor. Dikkat edelim; yalnızca Müslümanlara, yalnızca belli bir millete, kavme veya topluluğa değil, bütün insanlığa sesleniyor. Bu hitap, insanlığın ortak kökenini, ortak değerini ve ortak sorumluluğunu hatırlatıyor.

Hepimiz bir erkek ve bir dişiden yaratıldık. Yani hiçbirimiz yaratılışımız itibarıyla diğerinden üstün değiliz. Hiçbir milletin, ırkın, rengin, dilin veya soyun Allah katında kendiliğinden bir ayrıcalığı yoktur. Farklılıklarımız bir üstünlük belgesi değil, insanlığın zenginliğidir.

Peki, Allah bizi neden farklı kavimlere, milletlere ve kabilelere ayırmıştır?

Ayette cevap son derece açık: "Birbirinizi tanımanız için."

Birbirimizi tanımak için!

Öyleyse bugün kendimize şu soruyu sormamız gerekiyor: Biz bu ilahi maksadı ne hâle getirdik?

Birbirimizi tanımak yerine birbirimizden nefret etmeyi, birbirimizle dayanışmak yerine birbirimizi ezmeyi, farklılıklarımızı zenginlik olarak görmek yerine düşmanlık sebebi saymayı öğrendik. Allah'ın tanışma vesilesi kıldığı kimlikleri, insanları birbirine düşürmenin araçlarına dönüştürdük.

Milletler birbirlerine düşman, dinler birbirlerine rakip, mezhepler birbirlerine hasım, insanlar birbirlerine tehdit olarak görülüyor. Bir insanın hangi coğrafyada doğduğu, hangi dili konuştuğu, hangi dine mensup olduğu, hangi etnik kimliği taşıdığı, bazen onun yaşama hakkının bile tartışılmasına sebep oluyor.

Oysa Allah'ın ölçüsü ne soy, ne ırk, ne zenginlik, ne iktidar, ne de silahın gücüdür.

Ayetin devamı bu konuda hiçbir tereddüde yer bırakmıyor:

"Allah katında en değerli olanınız, O'na karşı gelmekten en çok sakınanınızdır."

Demek ki üstünlük, başkasının üzerinde kurulan hâkimiyette değil, insanın kendi nefsini terbiye edebilmesindedir. Başkasının toprağını ele geçirmekte değil, kendi vicdanını koruyabilmektedir. Bir topluluğu ezmekte değil, elindeki güce rağmen adaletten ayrılmamaktadır.

Takva, yalnızca namaz kılmak, oruç tutmak veya dinî sembolleri taşımak değildir. Takva, insanın Allah'ın huzurunda hesap vereceğini bilerek yaşamasıdır. Elindeki imkânı zulüm için kullanmaması, güçsüzün hakkını gözetmesi, yetimin malına el uzatmaması, masumun kanını dökmemesi ve kendisine düşmanlık edenlere karşı bile adaleti terk etmemesidir.

Ne var ki bugün insanlık, bu ölçülerin neredeyse tamamını tersine çevirmiş durumda.

Savaşlar yaşanıyor. Şehirler bombalanıyor, evler yıkılıyor, çocuklar annesiz ve babasız kalıyor. İnsanlar doğup büyüdükleri topraklardan koparılıyor. Birilerinin zenginliği, başka insanların yoksulluğu ve çaresizliği üzerine kuruluyor. Doğal kaynaklar, topraklar ve servetler uğruna nice hayatlar karartılıyor. Yağma, işgal, sömürü ve zulüm, kimi zaman güvenlik, kimi zaman özgürlük, kimi zaman da din adına meşrulaştırılmaya çalışılıyor.

İnsanlık, öldürmek için silah üretirken yaşatmak için yeterince çaba göstermiyor. Bir ülkenin savunma bütçesi milyarlarca dolara ulaşırken o ülkenin sınırları dışında açlıktan ölen çocukların varlığı çoğu zaman istatistiklerden ibaret kalıyor.

Daha acısı, bütün bunlar yaşanırken insanlar kendi kimliklerinin arkasına sığınıyor. Kimi ırkını, kimi milletini, kimi mezhebini, kimi dinini üstünlük gerekçesi yapıyor.

Peki, Allah'ın bizi birbirimizi tanımamız için farklı milletlere ayırdığını bildiğimiz hâlde, hangi hakla bu farklılıkları birbirimizi yok etmenin gerekçesi hâline getirebiliriz?

Bir Müslüman olarak bu soruyu önce kendimize sormalıyız.

Çünkü İslam, yalnızca Müslümanların birbirlerine karşı sorumluluklarını düzenleyen bir din değildir. İslam, insanın insana karşı sorumluluğunu da ortaya koyar. Kur'an'ın adalet çağrısı, yalnızca kendi yakınlarımızı, kendi topluluğumuzu veya kendi inancımızı paylaşanları kapsamaz.

Mâide Suresi'nin 8. ayetinde şöyle buyurulur:

"Bir topluluğa duyduğunuz kin, sizi adaletsiz davranmaya itmesin. Adaletli olun; bu, takvaya daha yakındır."

Bu ayet, insanın ahlaki sınavını tam da düşmanlık hissettiği yerde verir. Sevdiğimiz insana adaletli davranmak kolaydır. Asıl mesele, sevmediğimiz, anlaşamadığımız, hatta bize düşmanlık eden birine karşı bile adaleti koruyabilmektir.

Öyleyse Müslümanlık, sadece kendi mazlumlarımızın acısını hissetmek değildir. Başka milletlerin, başka dinlerin ve başka inançların mensuplarının acısını da insan olmanın gereği olarak hissedebilmektir.

Bir çocuk, hangi dine mensup olursa olsun çocuktur. Bir anne, hangi millete ait olursa olsun annedir. Bir insanın canı, hangi coğrafyada yaşarsa yaşasın değerlidir. Haksız yere dökülen kanın Müslümanına, Hristiyanına, Yahudisine veya başka bir inanca mensup olanına göre farklı bir hükmü olamaz.

Elbette bu, zulüm karşısında sessiz kalmak veya saldırıya uğrayanların kendilerini savunma hakkını yok saymak anlamına gelmez. Ancak savunma hakkı da intikamı, sivillerin öldürülmesini, toplu cezalandırmayı, işgali ve masumların haklarının çiğnenmesini meşru hâle getirmez.

Müslüman, zulme karşı dururken zulmün başka bir biçimine dönüşmemelidir.

Burada bir başka önemli çelişkiyle de yüzleşmek gerekiyor: Din adına konuşan, dinin sembollerini taşıyan, fakat dinin ahlakını hayatına taşımayan insanlar ve topluluklar...

Bir insanın Müslüman olduğunu söylemesi, onun her davranışını İslam'a uygun hâle getirmez. Bir topluluğun kendisini dinin temsilcisi ilan etmesi de o topluluğun bütün eylemlerini kutsal kılmaz.

Namaz kılan bir el hırsızlık yapıyorsa, oruç tutan bir dil iftira ediyorsa, Allah'ın adını anan bir insan masumların kanına giriyorsa, orada ibadet ile ahlak arasında ciddi bir kopukluk var demektir.

Allah'ın adını kullanarak Allah'ın kullarına zulmetmek, üzerinde düşünülmesi gereken en büyük çelişkilerden biridir.

Çünkü din, insanı insanlıktan uzaklaştırmak için değil, insanlığını olgunlaştırmak için vardır.

Peygamber Efendimizin hayatına baktığımızda da farklı inançlara sahip insanlarla ilişkilerinde adaleti, merhameti, ahde vefayı ve insan onurunu gözettiğini görürüz. Onun örnekliği, sadece kendi topluluğuna nasıl davranılması gerektiğini değil, farklılıklar içinde nasıl bir arada yaşanabileceğini de gösterir.

Bugün ihtiyacımız olan şey, daha fazla kimlik tartışması değil, daha fazla ahlak; daha fazla üstünlük iddiası değil, daha fazla adalet; daha fazla düşmanlık değil, daha fazla insanlık bilincidir.

Hucurât Suresi'nin 13. ayeti, aslında insanlığın önüne çok sade ama son derece büyük bir medeniyet ölçüsü koyuyor: Farklılıklarınız birbirinizi tanımanıza vesile olsun. Üstünlük yarışınızın ölçüsü ise soyunuz, servetiniz veya gücünüz değil, Allah'a karşı sorumluluk bilinciniz olsun.

Bu ayeti gerçekten anlayabilseydik, belki de bugün sınırlar boyunca yükselen duvarların yerine gönüller arasında köprüler kurabilirdik. Farklı dillerde konuşan insanların birbirlerini tehdit değil, kardeşleri ve insanlık ailesinin üyeleri olarak görebilmelerini sağlayabilirdik.

Belki de en önemlisi, bir insanın ölümüne sevinmek yerine, bir insanın yaşamasına vesile olmanın değerini anlayabilirdik.

Sonuç olarak, kendimize şu soruyu sormalıyız:

Biz Allah'ın bizi yarattığı maksada mı hizmet ediyoruz, yoksa kendi ihtiraslarımızı, çıkarlarımızı ve düşmanlıklarımızı Allah'ın yarattığı farklılıkların arkasına mı saklıyoruz?

Hucurât Suresi'nin 13. ayeti bugün hâlâ bütün insanlığa sesleniyor. Fakat bu sesin duyulabilmesi için önce kulaklarımızın değil, vicdanlarımızın açık olması gerekiyor.

Bir Müslüman olarak inanıyorum ki Allah katında değerli olmak, başkalarını değersizleştirmekle mümkün değildir. İnançlı olmak, başkasının inancına düşman olmak değildir. Güçlü olmak, güçsüzü ezmek değildir. Vatanını sevmek, başka vatanların insanlarına düşmanlık etmek değildir.

Ve insan olmak, en başta başka bir insanın acısını kendi acısı gibi hissedebilmektir.

Biz birbirimizi öldürmek için değil, birbirimizi tanımak için yaratıldık.

Allah'ın bize yüklediği sorumluluk, farklılıklarımızı düşmanlığa dönüştürmek değil, o farklılıkların içinde adaleti, merhameti ve barışı yaşatabilmektir.

Belki de insanlığın bugün en çok ihtiyacı olan şey, Hucurât Suresi'nin 13. ayetini yeniden okumak değil, nihayet onu yaşamaya başlamaktır.

YORUMLAR

Maksimum karakter sayısına ulaştınız.

Kalan karakter: