İçimizdeki Ev: Eve Dönüş Yolculuğu
Hayatın o hiç durmayan, nefes almadan akıp giden koşturmacası içinde bazen öyle bir eşiğe geliriz ki, zihnimizin o bitmek bilmeyen gürültüsünden kendi iç sesimizi tamamen duyamaz oluruz. Sabah erkenden çalınan alarmlar, yetiştirilmesi gereken işler, hayatın omuzlarımıza yüklediği sorumluluklar, başkalarının bizden beklediği kusursuz roller ve zamana karşı verdiğimiz o yorucu yarış... Bütün bu kalabalık caddelerin ortasında insan, unvanların, kimliklerin, benlerin, benliklerin, geçici sıfatların ve günlük telaşların arkasında asıl kim olduğunu, bu dünyaya hangi saf niyetle geldiğini unutabiliyor. Hayatın rüzgârı bizi öyle bir savuruyor ki, bazen kendi evimizden, kendi ruhumuzdan aylarca, yıllarca uzakta, derin bir gurbette yaşıyoruz.
Oysa insanın dışarıda aradığı, uzak yerlerde bulacağını sandığı o kayıp hazine, hep o kaçıp durduğu içsel sığınağın en kuytu köşesinde, mahzun ve sessiz bir bekleyişle durmaktadır. Gün gelir, bütün bu yapay ihtişamın, ezberlenmiş rollerin, üzerimize giydiğimiz o ağır ve kibirli sıfatların birer ödünç elbiseden ibaret olduğu gerçeği, bir şimşek gibi ruhumuza çarpar. İşte o an, suretin maskesinin düştüğü, kelimelerin hükmünü yitirdiği ve insanın kendi hakikatiyle çırılçıplak yüzleştiği o mukaddes eşiktir: Öze ermek.
Biraz çocukluğumuzu hatırlayalım. Herhangi bir şey olmak zorunda olmadığımız, bir unvan taşımadığımız, bir yere yetişme kaygısı gütmediğimiz, sadece "olduğumuz" gibi var olduğumuz o saf, lekesiz ve neşeli zamanları... Büyüdükçe hayat bize korkular, endişeler, hırslar, hüsranlar ve başkalarının onayını alma çabaları yükler. Ruhumuzun üstüne ağır, kalın elbiseler giyeriz, kimi zaman dış dünyanın sert ayazından korunalım diye, kimi zaman da etrafımızdakilere güçlü görünmek için. Fakat zamanla o elbiseler bizi ısıtmaktan vazgeçer, aksine ruhumuzu sıkan, adımlarımızı ağırlaştıran, omuzlarımızı çökerten birer zırha dönüşür.
Öze dönmek, haritada yeri olan bir coğrafyaya varmak ya da zihinsel bir birikimin zirvesine tırmanmak değildir. Aksine, bilinen her şeyi, öğrenilmiş bütün o tortuları, kaskatı kesilmiş benlik kalıplarını ve "ben" diyen o iddialı sesin kibrini birer birer ateşe atıp terk edebilme cesaretidir. İnsan, zihninin sarp ve dolambaçlı yollarında yürürken ne kadar çok şey bildiğiyle övünür, fakat asıl bilgelik, bilginin o gürültülü yığınından sıyrılıp "hiçlik" makamının o dilsiz sükunetine varabilmektedir.
Nasıl ki buğday tanesi, değirmende paramparça öğütülmeden ekmek; demir, ateşin o acımasız kucağında erimeden çelik; sedef, derin ve karanlık sularda sessizce kanamadan inci olamazsa, insanın ruhu da hayatın çarkları arasında inceldikçe ve o kalın ego kabukları çatladıkça asıl ışığını dışarı sızdırmaya başlar. Karşılaştığımız her zorluk, yaşadığımız her hayal kırıklığı aslında bizi o sert kabuktan kurtarmak, özümüzdeki o saf cevheri gün yüzüne çıkarmak için birer imtihandır. Tasavvufi bir nazarla bakıldığında, insanın özü zaten bu alemin tesadüfi bir ürünü değil, doğrudan ilahi bir emanettir. Ruh, yaratılışın o kadim sabahında Rabbine verdiği sözün ve duyduğu o ilk ilahi nefesin taşıyıcısıdır. Dünya hayatı ise bu ezeli ahdin unutulduğu, rüya içinde rüya görülen derin bir uykudur. Öze ermek, bu uykudan aniden ve sarsıcı bir şekilde uyanma vaktidir.
Bu çetin iç yolculukta insanın düştüğü en büyük yanılgı, karanlığı, huzursuzluğu ve mutsuzluğu hep dışarıdaki şartlarda ve rüzgarlarda, ötekilerin hatalarında aramasıdır. Dışarıda şikâyet ettiğimiz hırs, adaletsizlik, huzursuzluk veya kabalık gibi unsurlar, aslında insanın kendi içindeki çözülmemiş korkuların, öfkelerin ve çatışmaların birer aynasıdır. İnsan kendi iç dünyasını barışa kavuşturmadan dışarıda huzur bulamaz. Çünkü dünyanın bütün fırtınaları, insanın kendi iç dünyasında kopardığı o kısır kavgaların, bitmek bilmeyen korkuların ve tatminsiz arzuların birer yansımasından ibarettir. Zihnin laboratuvarında üretilen soğuk formüller, kitapların sunduğu geçici teselliler, ruhun o dipsiz ve dilsiz kuyusundaki kuraklığı gidermeye yetmez. Hakiki hikmet, kavramların bittiği, zamanın durduğu ve sadece kalbin o derin, ritmik atışının kaldığı yerde başlar. Orada ne dün vardır ne de yarın, orada sadece zamansızlığın rüzgarıyla sallanan ezeli bir sükûn ve varlığın en bozulmaz hakikati yer alır. İnsan, kalbinin o en mahrem odasına çekilip dış dünyanın aldatıcı parıltılarını, geçici heveslerini ve gürültülü cazibesini, yani hayatın bize sunduğu şatafat, makamlar, sürekli bir şeyler tüketme arzusu, sosyal medyadaki sahte görünürlükler, unvanlar, kimlikler, benler, benlikler ve geçici zevkleri kapı dışında bıraktığında, aslında kâinatta aradığı her şeyin kendi özünde saklı olduğunu hayretle ve hayranlıkla fark eder.
"Kendini bilen Rabbini bilir" sırrı, tam da bu içsel uyanışın en saf şahididir. Bunun için dağlara çekilmek, dünyadan tamamen el etek çekmek, modern hayatın imkanlarını elinin tersiyle itmek şart değildir. Öze ermek, kalabalık bir sokakta yürürken, akşam yorgun argın eve dönüp bir fincan kahveyi yudumlarken ya da sadece pencereden dışarıdaki yağmuru izlerken bile zihnin o sürekli talep eden, eleştiren sesini susturabilmektir. İçimizdeki o dipsiz, sessiz kuyuya inip varlığımızın en masum haliyle yeniden kucaklaşmaktır.
Belki de insanın yapabileceği en büyük devrim, o ödünç elbiseleri üstünden sıyırıp atarak kendi hakiki çıplaklığıyla, saf varlığıyla baş başa kalmaktır. Dünyanın gürültüsü ne kadar büyük olursa olsun, içerideki o sönmeyen meşale her zaman oradadır. Gözlerimizi dışarıdaki sahte aynalardan, başkalarının bize biçtiği o biçimsiz rollerden tamamen çevirip kalbimizin o derin sükunetine kulak verdiğimizde anlarız ki, aslına bakarsanız kaybolmuş değiliz, sadece kendimizden biraz uzaklaşmışızdır.
Çünkü insan, ancak özüne erdiği, benliğin o daracık, havasız ve boğucu kafesinden kurtulup sonsuzluğun o ferah iklimine kanat açtığı ölçüde gerçekten özgürleşebilir. Ve insanın kendine, kendi içine yaptığı bu yolculuk, aslında hep o özlediği eve, hakiki sığınağına dönmesidir.
Ve insan, nihayet kendisiyle barıştığı, maskelerini bıraktığı ve hiçbir şey olmak zorunda kalmadan yalnızca “var” olabildiği o sessiz anda şunu fark eder:
Eve dönmek, başka bir yere gitmek değildir.
Eve dönmek, kendine dönmektir.