Müsadenizle Suç Örgütü Kurmak İstiyorum!
Bir İnsan Nasıl Suç Örgütü Kurar?
Bir insan tek başına suç örgütü kuramaz. Uygun bir ekosistem olmalı.
Korku, para, sadakat ve suçtan oluşan devasa bir ağ. Ayrıca bilgi gerekir, lojistik gerekir. Ve bütün bunları birbirine bağlayan görünmez bir sistem gerekir.
Asıl sorum şu: “Bir insan nasıl suç örgütü kuruyor değil, nasıl bu kadar büyüyebiliyor?”
Çünkü bugün karşımıza çıkan bazı suç örgütleri artık birkaç kişinin sokakta yaptığı sıradan suçlardan çok daha fazlası.
Semt semt, sokak sokak örgütleniyorlar. Uyuşturucu ticaretinden besleniyorlar. Sosyal medyayı kullanıyorlar. Gençleri çevrelerine çekiyorlar. Silaha, teknolojiye ve büyük paralara ulaşıyorlar. Ve bazen suç ekonomisi, meşru ekonominin içine kadar uzanabiliyor.
Bu Yeni Bir Şey Değil
Örgütlü suçun tarihi insanlık kadar eski olmasa da, modern devletlerden çok daha eski.
Devletin güvenlik ve adalet kapasitesinin zayıf kaldığı dönemlerde ortaya çıkan koruma ağları, zaman içinde para toplayan, ekonomik hayatı kontrol eden ve kendi kurallarını dayatan yapılara dönüşebildi.
Sicilya mafyası bunun en bilinen örneklerinden biri.
20. yüzyılın Amerika’sında ise içki yasağı, yasa dışı bir pazarın nasıl devasa bir suç ekonomisine dönüşebileceğini gösterdi.
Talep ortadan kalkmadı. Sadece yasal piyasasının dışına çıktı.
Para büyüdü.
Para büyüyünce örgütler büyüdü.
Eskiden sokakta insan bulmak gerekiyordu.
Şimdi bir telefon ekranı, bir sosyal medya hesabı ve birkaç bağlantı bile yeni bir ağın parçası olabiliyor.
Asıl güç Nereden Geliyor?
İşte benim merak ettiğim yer burası.
Bu insanlar doğuştan mı suç örgütü lideri?
Hayır.
Peki ben neden yarın birkaç kişi toplayıp milyarlarca liralık bir suç ağı kuramıyorum?
Çünkü ortada sadece bir insan yok.
Bir ekosistem var.
Uyuşturucuyu isteyen bir pazar…
Parayı sağlayan bir kaynak…
Ürünü taşıyan insanlar…
Tahsilatı yapanlar…
Korku yaratanlar…
Para transferlerini sağlayan kanallar…
Sessiz kalanlar…
Bazen de suçtan elde edilen paranın başka alanlarda dolaşıma girmesine imkan veren ekonomik ilişkiler.
Bir noktadan sonra karşımızda artık “suç işleyen insanlar” değil, suçu organize eden bir ekonomi bulunuyor.
Bu nedenle suç örgütlerini yalnızca liderlerini yakalayarak anlamak mümkün değil.
Çünkü liderler değişebilir.
İnsanlar değişebilir.
Ama sistem ayakta kalabilir.
Sokak Neden Önemli?
Bugün suç örgütlerinin semt semt, sokak sokak örgütlenmesi iddialarını bu nedenle yalnızca bir asayiş meselesi olarak görmemek gerekiyor.
Çünkü bir örgüt mahallede yer ediniyorsa, orada sadece uyuşturucu satmıyor olabilir.
Bir güç alanı oluşturuyor.
Korku oluşturuyor.
Aidiyet oluşturuyor.
“Biz buradayız” mesajı veriliyor.
Ve sosyal medya bu görüntüyü büyütebiliyor.
Lüks otomobiller, silahlar, para ve güç gösterileri…
Özellikle ekonomik ve sosyal gelecek konusunda umutsuz olan gençlere, suç dünyasının sahte bir başarı hikayesi sunabiliyor.
İşte suç örgütlerinin en tehlikeli taraflarından biri de bu.
Suçu sadece; bazen suçu bir yaşam biçimi gibi pazarlıyorlar.
Milyarlar nereden geliyor?
Alihan Kuriş hakkında yürütülen soruşturma ve kamuoyuna yansıyan haberlerde ortaya atılan mal varlığı ve ekonomik bağlantı iddiaları da bu açıdan ayrıca tartışılmalı.
Kalem Adası’nın 258 dönümlük bölümünün mülkiyeti ile ilgili basına yansıyan bilgiler de kamuoyunda büyük tartışma yarattı.
Bir kişinin mal varlığına sahip olması tek başına suç değildir.
Ama kamuoyunun sorması gereken soru şudur: “ Bu servetin kaynağı nedir? Gelir ile mal varlığı arasındaki ilişki nedir? Para hangi faaliyetlerden kazanılmıştır? Şirketler, taşınmazlar ve diğer ekonomik varlıklar nasıl oluşmuştur?”
İşte suçla mücadele burada başlar.
Çünkü bazen bir silahı bulmak kolaydır.
Asıl zor olan, o silahın parasının nereden geldiğini bulmaktır.
Peki devlet nerede?
İşte bütün bu soruların sonunda dönüp dolaşıp burya geliyoruz.
Devletin elinde emniyet var.
İstihbarat var.
Savcılık var.
Mali denetim var.
Banka hareketleri var.
Tapu kayıtları var.
Şirket kayıtları var.
Dijital izler var.
O zaman soruyorum: “ Devlet bunu hangi aşamada görüyor? Neden daha erken göremiyor?”
Suç örgütleri büyüyebileceği boşlukları sever.
UNODC’nin değerlendirmeleri de yolsuzluk, zayıf kurumlar ve hukukun üstünlüğündeki aşınmanın örgütlü suç açısından yarattığı riske özellikle dikkat çekiyor. Kurum ayrıca suç örgütlerinin meşru ekonomiye sızması ve yasa dışı finansal akışların ekonomik gelişmeyi bozması konusunda uyarıyor.
Demek ki mücadele yalnızca sokakta yapılmıyor.
Şirket kayıtlarında yapılıyor.
Para izinde yapılıyor.
Kara para akışında yapılıyor.
Kurumların içindeki denetimde de yapılıyor.
Ve gerektiğinde siyasetin, ekonominin ve kamu yönetiminin kesiştiği alanlarda da sorular soruluyor.
Suç örgütü= Birkaç kötü insan değil; fırsatlar, para, zayıf noktalar ve kurumsal boşlukların birleşebildiği biryapı.
O halde mesele sadece suçluyu bulmak değildir. Suçlunun büyüyebildiği zemini bulmaktır. Çünkü suç örgütleri gökten inmiyor. Toplumun içindeki çatlaklardan sızıyorlar. Ve çatlakları kapatmadan sadece suyu temizlemekle yetinirsek, yarın aynı soruyu sorarız: “ Bu insanlar nasıl bu kadar büyüdü?”
Kaynaklar
1- UNODC- The Globalization of Crime: A Transnational Organized Crime Threat Assessment.
Örgütlü suçun küreselleşmesi, suç piyasaları ve uluslararası suç ağlarının ekonomik yapısı üzerine kapsamlı çalışma.
2-UNODC-United Nations Office on Drugs and Crime
Örgütlü suç, suç ekonomisi, yolsuzluk, hukukun üstünlüğü, suç gelirlerinin meşru ekonomiye sızması ve yasa dışı finansal akışlar üzerine değerlendirmeler.
3- FBI- The FBI and the American Gangaster
ABD’de Yasaklar Dönemi, çetelerin büyümesi ve organize suçun ekonomik yapıya dönüşmesi üzerine tarihsel kaynak.
4- FBI- History of La Cosa Nostra
Sicilya mafyasının tarihsel gelişimi ve ABD’deki organize suç yapılanmasının oluşumu üzerine kurumsal tarihçe.
5- T24- Barış Boyun soruşturması/ iddianamesi
Örgüt yapılanması, gençlerin kullanıldığı iddiaları ve soruşturma dosyasına yansıyan diğer bilgiler.
6- Halk TV- Alihan Kuriş ve Kalem Adası hakkında haberler.
Kalem Adası’nın mülkiyeti, taşınmazlar ve soruşturma kapsamında basına yansıyan ekonomik bilgiler.
7- Yeniçağ- Türkiye’deki cemaatlerin ekonomik yapılanmaları üzerine haberler.
Cemaatlerin ekonomik yapılanmaları ve mal varlıkları konusunda yayımlanan araştırma/ haberler.