Esnafın Asıl Derdi 1

17 Kas 2026 - 20:34 YAYINLANMA

Evet, esnafın asıl derdi kayıtlı olduğu odaları ve TESK’e kadar uzanan üst kuruluşlarının yöneticileridir. 

Okurlarım ve yazılarımda eleştirdiğim sözüm ona esnaf yöneticileri gayet iyi bilirler ki hem oda hem de federasyon yöneticiliği yaptığım süre içerisinde ne bir kuruş maaş, harcırah almadığım gibi ne de görev icabı yaptığım seyahatlerimde konaklama, yeme içme masraflarımı yöneticisi olduğum teşkilatlara fatura etmedim. 

Dolayısıyla benim gibi davranan yöneticileri istisna tutmakla birlikte sözüm ona esnaf teşkilat yöneticilerini eleştirme hakkım vardır.   

Birkaç ay öncesi öyle bir hava pompalandı ki, 1 Ekim 2026 sabahından itibaren esnafın tüm derdi en kısa sürede bitecek, bitirilecek! 

Oda başkanları…Birlik başkanları…Federasyon başkanları…Hep bir ağızdan haykırdılar: “Esnafın 30 yıldır başında olan Bendevi Palandöken gidecek bütün dertler bitecek!” Araya gireyim, “30 yıldır başkan” diye eleştirenlerin yüzde 99’u 20-25 yıldır yönetici, üstelik kendisi ne kadar süre başkanlık yapacağını söylemeyenler, yani açıkça bir otuz yıl da ben yaparım diyemeyenler! 

30 Eylül 2026…TESK seçimi yapıldı ve en azı 20 yıldır yönetici olan ama yandaşları tarafından “taze kan” diye dillendirilen yöneticiler esnafın en üst kuruluşunda dertlere derman (!), sorunlara çare (!) ekibi olarak göreve başladılar. 

Gelen giden tebrik ziyaretlerinden fırsat buldukça esnafın en büyük derdi olan (!) Martı TAG konusunu aldılar ele verdiler yola…  

Yeni öğrendim, TAG kavramının açılımı "Tek Araçla Gidelim" demekmiş. Martı platformu tarafından geliştirilen TAG sistemi, aynı yöne seyahat eden özel araç sürücüleri ile yolcuları buluşturan paylaşımlı bir yolculuk uygulamasıymış. Ama bu uygulama ‘tahditli iş’ istisnasıyla ödüllendirilen şoför esnafını bir hayli rahatsız etmiş, olağandır ki dert TESK’in derdi oluvermiş. 

Ne yani Martı TAG terzinin, ayakkabıcının, demircinin, lokantacının, berberin bil cümle esnafın derdi değil mi? Esnafın ağası şoförün derdiyle hemhal olmayacak mısın? Korsan taşımacılık! Neden korsan berber, terzi, bakkal ve ayakkabıcı yok? Olmaz olamaz çünkü gerçek esnaf şofördür, diğerleri teferruat mesleklerdir, yöneticileri ise şoför başkanlara biat etmek zorundadır. 

“Esnafın Ağası” …Neden bu ifadeyi kullandığımı gelin açıklayayım. 

Osmanlı zamanında esnaf ve zanaatkârların belirli bir mesleği icra etmek veya dükkân açmak için sahip olduğu tekel (inhisar) ve imtiyaz hakkını ifade eden ekonomik ve hukuki bir düzen vardı, adına da Gedik Sistemi denirdi. Özellikle 18. yüzyıldan itibaren yaygınlaşan bu sistemde, açık bir gedik hakkı bulunmayan veya mesleki kademeleri tamamlamayan kişiler ticaret ya da zanaat yapamazdı. 

Çıraklıktan ve kalfalıktan yetişen ustanın, boşalan bir gedik makamına geçerek dükkân açma yetkisi alması esasına dayanan bu sistem esnaf sayısını ve arz-talep dengesini kontrol altında tutar; gedik sahibinin yaptığı işi veya sattığı malı izinsiz başkalarının yapmasını engellerdi.  

Yani günümüzde şoför esnafına tanınan bu imtiyaz 200 yıl önce tüm esnaf ve sanatkarları kapsayan bir imtiyazdı. Her önüne gelen terzi, ayakkabıcı, berber, lokanta, demirci dükkanı açamaz, ancak bulunduğu bölgenin nüfus yapısına ve arz-talep dengesine göre dükkan açılabilirdi. Ya da işi bırakan bir esnaf olduğunda onun yerine sırada kim var ise o iş yeri açabilirdi. 

Şimdi öyle mi? Taksici esnafının emeğine, alın terine ve haklarına verdiği zararlar TESK için çok önemlidir. İsteyen istediği yere istediği meslekte iş yeri açabiliyor. Ama özel aracınla ticari taşımacılık ya-pa-maz-sın! Çünkü günümüzde tahdit imtiyazı sadece şoför esnafına tanındığı için, onların odalarına da tüm halka yıllardır plaka ve belge satma imtiyazı verildiği için benim tabirimce onlara “Esnafın Ağası” diyorum. Ticari taşıt sicil terkinlerini bir araştırın bakalım. İşin, gücün, mesleğin ne olursa olsun paran var ise sicili terk eden ticariyi, en geç bir gün sonra birisi üzerine alıverir. Diğer mesleklerde öyle mi?  İşi bırakır, dükkanı kapatırsın da kimsenin ruhu duymaz. Ankara, İstanbul ve İzmir gibi illerde ticari taksi plakasının fiyatı 5 ila 11 milyon TL arasında. Oysa hangi zavallı terzinin, berberin, ayakkabıcının dükkanı bu kadar eder?   

Böyle imtiyazlı ve her daim geçer akçe bir esnaf mesleği olmasaydı birçok ünlü sanatçımızın onlarca taksi plakası olur muydu?  

Şimdi neden “Esnafın Ağası” tabirini kullandığımı, üstelik 1964 yılından bu yana TESK’i ve esnaf odaları birliklerini yöneten başkanların mesleklerine bakarsanız ne demek istediğimi daha net anlarsınız. 

Devam edecek… 

YORUMLAR

Maksimum karakter sayısına ulaştınız.

Kalan karakter: