Liderlikte Kuş Tüyü Etkisi Nedir?

Kuş tüyü hafiftir, ama yönü değiştirir.

Ekipten biri fark edilir bir başarı gösterir; lider bunu görmezden gelir. Kimse sesini çıkarmaz. Bu küçük an, zamanla güveni aşındırır.

Kuş tüyü etkisi, reklam ve marka iletişiminde sıkça kullanılan bir kavramsal çerçevedir; temel varsayımı şudur: algıyı büyük hamleler değil, küçük temasların sürekliliği şekillendirir. Liderlik bağlamında da durum benzerdir: küçük, ‘önemsiz’ görünen davranışlar zamanla güven kaybına, sessizlik kültürüne ve kurumsal erozyona yol açabilir.

Markalar tek bir reklamla inşa edilmez.
İtibar tek bir kampanyayla oluşmaz.
Güven, küçük tekrarların birikimidir.

Aynı mekanizma liderlik ve kurumsal itibar için de geçerlidir.

Liderlikte kuş tüyü etkisi;
önemsiz sanılan küçük liderlik hatalarının, zamanla güven kaybına, sessizlik kültürüne ve kurumsal erozyona dönüşmesidir.

Bu hatalar:
Kriz anında yapılan büyük yanlışlar değildir.
Manşetlik değildir.
Çoğu zaman “detay” denilip geçilir.

Ama asıl kırılmalar, tam da bu detaylarda başlar.

Nasıl İşler?

Küçük Hata – Büyük Sessizlik

Lider:
Küçük bir haksızlığı görmezden gelir.
Yanlış bir kararı açıklamaz.
Emeği fark etmez.
Bir kişiyi kayırır ama “büyütmeyelim” der.

Toplantıda söylenen bir fikir not alınır; fikir kalır, kişi silinir.

Bu noktada açık bir tepki yoktur.
Ama hafıza oluşur.

Reklam iletişiminde olduğu gibi;
tek bir mesaj değil, tekrar eden küçük temaslar algıyı şekillendirir.

Algı Kayması

Zamanla ekip şunu düşünmeye başlar:

“Demek ki adalet bu kadar.”
“Demek ki ses çıkarmaya değmez.”
“Demek ki görünmeziz.”

Lider hâlâ kendini güçlü zanneder.
Ama algı, sessizce yön değiştirmiştir.

Tıpkı markalarda olduğu gibi:
Mesaj hâlâ veriliyordur, ama artık inanılmıyordur.

Davranış Değişimi

Algı değiştiğinde davranış da değişir.

İnsanlar:
Daha az sorumluluk alır.
Daha az inisiyatif gösterir.
Daha az doğrulukla konuşur.

Kurumsal dil bozulur.
Cesaret değil, idare etme kültürü oluşur.

Bu, reklamda “marka tonu”nun bozulmasına benzer:
Söylenenle hissedilen arasındaki mesafe açılır.

Liderler Neyi Kaçırır?

Çünkü liderler çoğu zaman şuna odaklanır:

Strateji
Hedef
Sonuç

Ama şunu ıskalar:
 
Mikro adalet
Günlük tutarlılık
Sessiz izler

Oysa reklam iletişiminin de öğrettiği gibi:

Algı, detaylarda inşa edilir.
Liderlik, büyük anlarda değil; kimsenin bakmadığını sandığın küçük anlarda görünür olur.

Geç Gelen Büyük Hata

Bir gün lider şunu söyler:

“Bir anda oldu, anlayamadım.”

Ama o “bir an” yoktur.
Çöküş ani değildir.

Kuş tüyü çoktan kilometrelerce sürüklenmiştir.

Liderleri yıkan şey büyük hatalar değildir.

Büyük hatalar zaten görünürdür.

Liderleri yıkan,

“önemsiz” sandıkları anların birikmesidir.