Özbekistan'da rekor pamuk hasadı: 2027 için hedef daha yüksek

Özbekistan, 2026'da 5 milyon tonun üzerinde kütlü pamuk hasadı gerçekleştirdiğini açıkladı. Bu, ülkenin 1991 yılında bağımsızlığını kazanmasından bu yana kaydedilen en yüksek üretim miktarı oldu.

Yetkililere göre pamuk üretimi geçen yıla kıyasla yaklaşık yüzde 25 arttı. Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev ise 2027 yılı için daha yüksek bir verim hedefi belirledi.

Tarım Bakanı İbrahim Abdurahmanov, gazetecilere yaptığı açıklamada, 2025 yılında yaklaşık dört milyon ton pamuk hasat edildiğini söyledi. Bu yılki üretim, hükümetin başlangıçta belirlediği 4,5 milyon tonluk hedefi de aştı.

Özbekistan, üretimdeki artışı yeni pamuk çeşitlerine, ekim yöntemlerinde yapılan değişikliklere ve hasat makinelerinin daha yaygın kullanılmasına bağlıyor.

Hükümete göre son yıllarda pamuk ekilen alanlar yüzde 38 azalırken hektar başına ortalama verim 2,1 tondan 5,6 tona yükseldi.

Hükümetin verilerine göre 3 binden fazla hasat makinesi kullanılarak pamuk üretiminin yaklaşık yüzde 85'i, 30 ila 35 gün içinde toplandı.

Yetkililer, Cizzak ve Siriderya bölgelerinde ise pamuk hasadının tamamının makinelerle gerçekleştirildiğini bildirdi.

Özbekistan'da bir pamuk tarlasında Cumhurbaşkanı Shavkat Mirziyoyev Press Service of the President of Uzbekistan

Ham pamuktan hazır tekstil ürünlerine

Özbekistan'da pamuk üretimindeki artış, ülkenin yerli işleme kapasitesini genişlettiği bir döneme denk geliyor. Hükümet, üretilen pamuğun daha büyük bir bölümünü ülke içinde ipliğe, kumaşa ve giysiye dönüştürmeyi hedefliyor.

Tarım Bakanı İbrahim Abdurahmanov, gazetecilere yaptığı açıklamada, üretime dayalı ekonomiye geçişi anlatırken "Eskiden yalnızca pamuk lifi satıyorduk," dedi.

Abdurahmanov, "Katma değeri nasıl yaratıyoruz? Yeni markalar, yeni giysiler, yeni yerli üretim. Başarılı işletmelerin ortaya çıktığını görüyoruz," ifadelerini kullandı.

Bu faaliyetlerin önemli bir bölümü, çiftçileri, pamuk işleme tesislerini ve üreticileri birbirine bağlayan pamuk-tekstil kümeleri aracılığıyla yürütülüyor.

Dünya Bankası'na göre Özbekistan, 2023 yılından bu yana ürettiği kütlü pamuğun tamamını ipliğe dönüştürebilecek işleme kapasitesine sahip. Bu durum, ülkenin işlenmemiş pamuk lifi ihracatına bağımlılığından uzaklaşması açısından önemli bir dönüşüme işaret ediyor.

Dünya Bankası'nın tahminlerine göre tekstil sektöründe çalışanların sayısı, 2018'de 188 bin iken 2024'te yaklaşık 600 bine yükseldi. Bu çalışanların önemli bir bölümünü kadınlar ve gençler oluşturuyor.

Çalışma koşullarında reformlar

Özbekistan, pamuk hasadında kullanılan iş gücü modelini de değiştirdi. Ülkede onlarca yıl boyunca öğretmenler, öğrenciler ve kamu çalışanları pamuk tarlalarında zorunlu olarak çalıştırıldı.

Özbekistan, 2017'den itibaren zorla çalıştırmayı sona erdirmeyi ve pamuk üretim yöntemlerini değiştirmeyi amaçlayan reformlar başlattı.

Mart 2022'de Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), 2021 yılı pamuk hasadında sistematik zorla çalıştırma ve çocuk işçiliğinin ortadan kaldırıldığını açıkladı. Örgütün izleme çalışmaları, görüşülen pamuk işçilerinin yüzde 99'unun gönüllü olarak çalıştığını ortaya koydu.

Aynı ay, uluslararası Cotton Campaign girişimi de Özbek pamuğuna yönelik küresel boykot çağrısını kaldırdı. Boykot çağrısına 331 uluslararası marka ve perakendeci destek vermişti.

Hükümet, pamuk üreticilerinin bu yılki hasattan toplam 13 ila 14 trilyon Özbek somu (yaklaşık 1 milyar euro) net kâr elde etmesini bekliyor. Ancak nihai rakamlar henüz doğrulanmadı.

Su sorunuyla mücadele

Özbekistan'ın kurak ikliminde su tüketimi, pamuk üretiminin karşı karşıya olduğu en büyük sorunlardan biri olmaya devam ediyor.

Dünya Bankası'na göre tarım sektörü, ülkenin toplam su tüketiminin yaklaşık yüzde 90'ından sorumlu.

Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, su tasarrufu sağlayan teknolojiler sayesinde pamuk üretiminde kullanılan su miktarının 1990'lı yıllara kıyasla yarı yarıya azaldığını söyledi.

Tarım Bakanı Abdurahmanov ise çiftçilerin tarlaları su altında bırakan geleneksel sulama yönteminden damla sulama sistemine geçtiğini belirterek bu teknolojinin su tüketimini yaklaşık yüzde 40 azaltabileceğini ifade etti.

Abdurahmanov, "Eskiden tarlaları suyla dolduruyorduk ve toprak nefes alamıyordu. Mikrobiyal faaliyet azalmıştı. Şimdi toprak yeniden toparlanıyor," dedi.

Bakan ayrıca çiftçilerin toprak koşullarını iyileştirmek amacıyla pamuk ve buğdayı dönüşümlü olarak ektiğini belirtti.

Hükümet, tuzlu topraklara sahip bölgelerde pamuk yetiştirme yöntemlerini de değiştirdiğini ve gübre kullanımını azaltmaya çalıştığını açıkladı.

Özbekistan'da bir tarlada pamuk kozaları. Centre for the Production of Content of Mass Media

2027 hedefi

Rekor hasadın ardından Mirziyoyev, ulusal ortalama pamuk verimini 2027'de hektar başına 5,6 tondan 6,5 ile 7 ton arasına yükseltmeyi hedef olarak belirledi.

Planlanan önlemler arasında daha yüksek verimli çeşitler, tarım drone'ları, yapay zeka ve daha etkin sulama sistemleri yer alıyor. Bu önlemlerin çiftçilerin gelirlerini ve su kullanımını nasıl etkileyeceği ise zamanla görülecek.