AB Parlamentosu dijital euroyu onayladı: ödemelerde ABD ağırlığı azalacak

Avrupa Parlamentosu'nun Ekonomik ve Parasal İşler Komitesi, AB'nin ABD kontrolündeki ödeme sistemlerine bağımlılığını azaltmaya çalıştığı bir dönemde, uzun süredir beklenen dijital avroya Salı günü onay verdi.

Avrupa Merkez Bankası'nın (AMB) verilerine göre, ABD merkezli ödeme devleri Visa ve Mastercard, euro bölgesindeki kartlı ödemelerin yüzde 61'ini ve sınır ötesi kart işlemlerinin neredeyse tamamını gerçekleştiriyor.

Avrupa'nın finansal egemenliği üzerine tartışma, artan jeopolitik gerilimler ve Birliğin yabancı ödeme altyapısına bağımlılığına ilişkin kaygıların gölgesinde ivme kazandı.

Dijital avro, Avrupa'nın stratejik özerkliğini güçlendirmek için öne sürülen önlemlerden biri. AMB tarafından çıkarılacak ve garanti edilecek merkez bankası parasının dijital bir biçimi olacak; nakdi ve mevcut bankacılık hizmetlerini ikame etmekten ziyade onları tamamlaması amaçlanıyor.

Taslağa göre, tüketiciler henüz üst sınırı belirlenmemiş bir tutma limitine tabi olmak üzere dijital avroyu özel bir cüzdanda saklayabilecek.

Sistem hem çevrimiçi hem çevrimdışı ödemeleri destekleyecek ve yüksek düzeyde mahremiyet sağlamayı hedefleyecek; AMB, kullanıcıları ödeme verilerinden doğrudan tanımlayamayacak.

Altyapıyı AMB sağlayacak, müşterilere dijital avro hizmetlerini ise ticari bankalar ve ödeme hizmeti sağlayıcıları sunacak. Finansal kuruluşların, sisteme katılımları için tazmin edilmesi beklenirken, işletmelerin ödeyeceği ücretlerin mevcut kartlı işlemlere uygulanan ücretlerden daha düşük olması öngörülüyor.

Görüşmeler hakkında bilgi sahibi üç kaynağa göre, bu tazminatın nasıl yapılandırılması gerektiği, AB üye devletleriyle müzakereler öncesinde hâlâ en tartışmalı başlıklardan biri olmayı sürdürüyor.

AMB, yaptığı açıklamada, "Avrupa Parlamentosu'nun ECON Komitesi'nin, euro nakdinin yasal ödeme aracı olarak statüsünü korurken aynı zamanda dijital avroyu şekillendirecek ortak para birimi paketi konusunda kendi tutumunda uzlaşmış olmasını memnuniyetle karşılıyoruz" dedi.

Sol grup adına dosyayı müzakere eden İtalyan AP üyesi Pasquale Tridico, oylamayı "tarihi" olarak nitelendirerek, "Dijital avroya ilişkin düzenlemenin kabulü, yurttaşlar ve küçük işletmeler için büyük bir zaferdir" dedi.

Avrupa Birliği kamuya ait dijital bir para birimi geliştiren tek aktör değil. Çin dijital yuanını halihazırda devreye soktu; Rusya ise dijital rublenin Eylül 2026'da faaliyete geçeceğini açıkladı.

Amerika Birleşik Devletleri ise farklı bir yol izliyor. Başkan Donald Trump, Federal Rezerv tarafından çıkarılacak bir merkez bankası dijital para birimi planlarını rafa kaldırdı ve bunun yerine değeri istikrarlı tutulmak üzere tasarlanmış, özel sektör tarafından ihraç edilen kripto varlıklar olan stablecoin'lerin geliştirilmesini destekledi.

Küresel stablecoin'lerin büyük çoğunluğunun ABD doları cinsinden olması nedeniyle, destekçileri bu teknolojinin doların uluslararası rolünü pekiştirebileceğini ve sınır ötesi ödemelerde kullanımını genişletebileceğini savunuyor.

Buna karşın, bazı siyaset yapıcılar ve eski yetkililer, ABD'de bir merkez bankası dijital para biriminin zamanla yeniden gündeme gelebileceğine inanıyor.

Emtia Vadeli İşlemler Komisyonu'nun (CFTC) eski başkanı Timothy Massad, Mayıs ayında CoinDesk'e yaptığı açıklamada Washington'da tartışmaların sürdüğünü belirterek dijital doların nihayetinde kaçınılmaz hale gelebileceğini öne sürdü.

Avrupa Parlamentosu'nun, komitenin tutumunu Temmuz ayı başında Strasbourg'da yapılacak genel kurul oylamasıyla resmileştirmesi bekleniyor.

Ardından AB'nin 27 üye devletiyle müzakereler başlayacak; milletvekilleri yıl sonuna kadar nihai bir uzlaşmaya varmayı hedefliyor.