AB'de her 8 kişiden 1'i boş zaman etkinliklerine bütçe ayıramıyor: En yüksek oran hangi ülkede?

Eurostat'a göre AB'de yaklaşık 46 milyon kişi, maddi imkânsızlıklar nedeniyle düzenli boş zaman etkinliklerinden mahrum kalıyor. Yunanistan'da ise her dört kişiden fazlası bu engelle karşı karşıya; bu oran Birlik'teki en yüksek seviye.

Veriler, gelir düzeyleri benzer olan ülkeler arasında bile Avrupa genelinde büyük farklılıklar olduğunu ortaya koyuyor.

Çok sayıda araştırma, sosyal ve boş zaman etkinliklerine katılımı daha iyi ruh sağlığına ve daha az depresyon ile anksiyete belirtisine bağlıyor. Eurostat da boş zamanın ve sosyal etkileşimlerin yaşam kalitesini yükseltmedeki rolüne dikkat çekiyor.

Öyleyse, maliyetlerin insanları katılımdan alıkoyma olasılığının en yüksek olduğu yerler neresi ve bu farkı gelir düzeyi ne ölçüde açıklıyor?

Eurostat verilerine göre 2025'te, düzenli olarak bir boş zaman etkinliğine katılmayı karşılayamayanların oranı, AB ortalaması %12,1 iken Hırvatistan'da %3,9'dan Yunanistan'da %27,3'e kadar değişti.

Söz konusu rakamlar 16 yaş ve üzeri nüfusu kapsıyor. 2025'te bu yaş grubunda yaklaşık 381 milyon kişi olduğu düşünüldüğünde, AB'de yaklaşık 46 milyon insanın bu mali engelle karşı karşıya kaldığı anlamına geliyor.

Aynı oran Romanya'da (%23,3), Litvanya'da (%17,9), Letonya'da (%16,2), Kuzey Makedonya'da (%15,9) ve Macaristan'da (%15,8) da %15'in üzerindeydi.

Fransa ve İspanya AB ortalamasının üzerinde

Fransa'da (%13,9) ve İspanya'da (%13,4) yaşayanların da %13'ünden fazlası, maliyetlerin kendilerini düzenli boş zaman etkinliklerine katılmaktan alıkoyduğunu bildirdi. İsviçre'de de oran %13 ile AB ortalamasının üzerindeydi.

Almanya'da (%11,7) bu oran AB ortalamasının az altında kaldı. İtalya'da ise nüfusun %10,7'si için düzenli boş zaman etkinlikleri maliyet nedeniyle erişilemez durumdaydı.

Çekya (%4,1), Lüksemburg (%5,4), Norveç (%5,7) ve Slovakya (%5,7) da alt dilimde Hırvatistan'a (%3,9) yakın seyretti.

AB'nin İskandinav ülkelerinde de oran Hırvatistan'dan yüksekti: Danimarka'da %10,4, İsveç'te %9,7 ve Finlandiya'da %7,9.

Diğer ülkelerde bu oran Hollanda'da %6,7, Türkiye ve Portekiz'de %8,7, İrlanda'da %9,2 ve Belçika'da %9,7 olarak kaydedildi.

Boş zaman etkinlikleri kadınlar için daha az erişilebilir

Malta'da farkın yalnızca 0,1 puan olduğu istisnası dışında, boş zaman etkinlikleri kadınlar için erkeklere kıyasla daha az erişilebilirdi. AB genelinde bu oran kadınlarda %13, erkeklerde ise %11,1 oldu.

Cinsiyet farkı özellikle bazı ülkelerde belirgindi: Litvanya'da 5,1 puan, Romanya'da 4,7 puan, Danimarka'da 3,9 puan ve Fransa'da 3,7 puan.

Gelir düzeyi boş zaman etkinliklerinin erişilebilirliğiyle ilişkili mi?

Euronews Business'ın 33 Avrupa ülkesini kapsayan analizi, gelirin bir rol oynadığını ancak tabloyu tamamen açıklamadığını ortaya koyuyor. Ortanca gelir düzeyi ile maliyet nedeniyle düzenli boş zaman etkinliklerinden mahrum kalanların oranı arasında orta güçte bir ilişki var. Gelir verileri Eurostat'tan alındı ve satın alma gücü standardı (PPS) cinsinden medyan eşdeğer geliri yansıtıyor.

Ülkeler arasındaki farklılığın beşte birinden azı gelirle açıklanabiliyor. Çekya, Estonya, Letonya ve Litvanya'nın ortanca gelirleri neredeyse aynıydı; hepsi 17.097 ile 17.190 PPS arasında. Buna karşın Çekya'da nüfusun yalnızca %4,1'i düzenli olarak bir boş zaman etkinliğine katılmayı karşılayamazken, bu oran Estonya'da %10,7, Letonya'da %16,2 ve Litvanya'da %17,9 oldu.

Benzer bir tablo daha zengin ülkelerde de görüldü. Fransa ve Kıbrıs'ın ortanca gelirleri sırasıyla 23.792 ve 23.782 PPS ile neredeyse aynıydı. Ancak bu mali engelle karşılaşanların oranı Fransa'da %13,9 ile Kıbrıs'taki %6,3'ün iki katından fazlaydı.

Ortanca gelirin 13.612 PPS olduğu Yunanistan, %27,3 ile en yüksek orana sahipti. Türkiye (%8,7) ve Sırbistan (%9,9) daha düşük gelir seviyelerine rağmen çok daha düşük oranlar kaydetti. Hırvatistan, Çekya ve Slovakya ise 22.638 PPS'lik AB ortancasının altında gelire sahip olmalarına karşın en düşük oranların görüldüğü ülkeler arasındaydı.

Ülkeler içindeki eşitsizliğin rolü

AB genelinde yoksulluk sınırının altında yaşayanlar, üzerindeki kişilere kıyasla düzenli boş zaman etkinliklerinden mahrum kalma açısından üç kattan fazla risk altındaydı; bu kesimin %29'u bu etkinlikleri karşılayamıyordu.

Ülkelerin kendi içlerindeki eşitsizlik rol oynayabilirken, Euronews Business'ın analizi gelir eşitsizliği ile boş zaman etkinliklerinin erişilebilirliği arasında istatistiksel olarak anlamlı olmayan zayıf bir bağ bulunduğunu ortaya koyuyor.

Analizde, gelirin ne kadar eşitsiz dağıldığını ölçen Eurostat'ın Gini katsayısı kullanılıyor.

Anket sorularına verilen yanıtlar sonuçları etkileyebilir

Anket sorularına verilen yanıtlar büyük önem taşıyor. Anne-Catherine Guio ve çalışma arkadaşlarının hazırladığı bir Eurostat çalışma notu, “yoksul insanların sırf karşılayamadıkları için bazı şeyleri istemediklerini söyleyebileceğini” ortaya koydu. Araştırmada, en sık zorunlu bir ihtiyaç olarak görülmeyen kalemin boş zaman etkinlikleri olduğu belirlendi.

Boş zaman etkinliği nedir?

Eurostat'a göre boş zaman etkinlikleri arasında spor, sinema ve konser gibi faaliyetler yer alıyor ve bunların ev dışında gerçekleşmesi gerekiyor. Bu tür etkinlikler, örneğin yüzme için giriş ücreti ya da ulaşım; bisiklet gibi ekipman; ya da futbol kulübü aidatı örneğinde olduğu gibi organize faaliyetlere katılım için harcama yapmayı gerektiriyor.