ABD Enerji Bakanı Karakas'ta: Chevron Venezuela'da varlığını artırıyor

ABD’nin ikinci büyük petrol şirketi, rakiplerinin yaklaşık 20 yıl önce terk ettiği Venezuela’daki varlığını daha da güçlendirmeye hazırlanıyor.

Adının açıklanmasını istemeyen bir ABD’li yetkili, gazetecilere yaptığı bilgilendirmede Chevron yöneticilerinin, Venezuela’da yeni yatırımları duyurmak üzere ABD Enerji Bakanı Chris Wright ile birlikte basın toplantısı düzenleyeceğini söyledi. Söz konusu yatırım, Venezuela Ulusal Meclisi’nden kısa süre önce geçen anlaşmanın ardından bir şirket tarafından atılan ilk adım olacak.

Wright, Venezuela’daki oylamanın ardından salı gecesi Caracas’a geldi. Anlaşmanın çarşamba günü imzalanması bekleniyor.

Chevron, Hugo Chavez’in 2007’de petrol sektörünün millileştirilmesini tamamlamasının ardından Venezuela’da faaliyetlerini sürdüren tek büyük ABD’li üretici konumunda. Bu adım, Exxon ve ConocoPhillips’in ülkeden çekilmesine yol açmıştı.

Oylama ve anlaşmanın ayrıntıları üzerine tartışma

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, salı günü internette yayımlanan İspanyolca bir röportajda anlaşmanın kapsamını açık sözlerle anlattı.

Rubio, “Esasen bu, ABD hükümetiyle yapılmış bir anlaşma. Özellikle, varlıkların belirli bir yüzdesinin mülkiyetini almasına olanak sağlayan özel bir hesaba sahip Savunma Bakanlığı’nın dahil olduğu bir anlaşma,” dedi. Rubio, ABD’nin desteğinin şirkete sahaların geliştirilmesi için gerekli özel yatırımları çekme konusunda yardımcı olacağını belirtti.

Rubio, 17 petrol sahasının “büyük çoğunluğunun” daha önce Çin ve Rusya’nın kontrolünde olduğunu söyledi. Beyaz Saray da anlaşmayı Monroe Doktrini’nin yeniden tesis edilmesi olarak nitelendiriyor.

Söz konusu sahalar, North American Blue Energy Partners’a 100 yıllık işletme hakları sağlıyor ve toplam 65 milyar varil petrol rezervi barındırıyor. Kurulacak yeni şirkette ABD Savaş Bakanlığı’nın Stratejik Sermaye Ofisi yüzde 35 paya sahip olacak. ABD Dışişleri Bakanlığı ise üretimin yüzde 20’sini maliyetine satın alma hakkına sahip olacak.

Şirket yönetim kurulunun çoğunluğunu ABD vatandaşlarının oluşturması zorunlu olacak ve Washington, yönetim kurulu atamaları üzerinde veto yetkisine sahip olacak.

ARŞİV. ABD Başkanı Donald Trump, Ocak 2026'da petrol şirketi yöneticileriyle yaptığı toplantıda Chevron başkan yardımcısına söz verilmesini isteyen ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun notunu okuyor AP Photo/Evan Vucci

Venezuelalı milletvekilleri anlaşmayı el kaldırma usulüyle onayladı; ancak bazı muhalefet üyeleri, şartları görmediklerini söyleyerek çekimser kaldı.

Muhalefet milletvekili Luis Emilio Rondón, "Küçük puntolarla yazılmış ne varsa bunu bilmeye ihtiyacımız var ve bunu bilmek zorundayız," dedi.

Ulusal Meclis Başkanı Jorge Rodríguez ise, "Bu petrol yerin altında kalırsa kim yararlanacak?" diyerek karşılık verdi.

NABEP'in sahibi Alejandro Betancourt; kendisi hakkında İspanya ve İsviçre'de kara para aklama iddialarıyla soruşturmalar yürütüldü, ancak bu soruşturmalar dava açılmadan sonuçlandı. Betancourt ayrıca devlet petrol şirketi PDVSA'daki bir yolsuzluk planına karışmakla suçlandı.

İsmi açıklanmayan bir ABD yetkilisi onu "kendini kanıtlamış bir operatör" olarak nitelendirdi; jeopolitiğin zaman zaman kusurlu isimlerle çalışmayı gerektirdiğini de kabul etti.

Yetkili, "Burada kimseyi azizlik mertebesine aday göstermiyorum," diyerek, "Size söylediğim şey şu: Bu kişi geçmişte Amerika Birleşik Devletleri hükümetine yardımcı olmuş birisidir," ifadelerini kullandı.

Anlaşmanın çözemediği başlıklar

Analistler, üretimin hızla canlandırılabileceği konusunda kuşkulu. Yeni varillerin piyasaya ulaşmasının bir ila on yıl sürebileceğine dair tahminler var. Yetkililere göre Washington girişime doğrudan para koymayacak. ABD'nin siyasi desteğinin tek başına gerekli sermayeyi çekeceği savunuluyor.

ABD Başkanı Donald Trump, pazartesi günü yaptığı açıklamada Chevron'u başka şirketlerin de izleyeceğini ima etti.

Trump, "Exxon giriyor, Chevron giriyor; büyük petrol şirketlerimiz Venezuela'ya giriyor," dedi.

Buna karşın Exxon'un tutumu değişmiş görünmüyor. Şirket sözcüsü salı günü, CEO Darren Woods'un yılın başlarında Venezuela'yı "yatırım yapılamaz" olarak nitelemesinin ardından "hiçbir şey değişmedi" açıklamasını yaptı.

ABD yönetimi için asıl acil mesele ise ülke içindeki durum.

ABD Başkanı Donald Trump, salı günü Beyaz Saray'da petrol şirketi yöneticileriyle bir araya geldi; Hürmüz Boğazı yakınlarındaki İran hedeflerine yönelik yeni ABD saldırıları nedeniyle akaryakıt fiyatları yükselirken, toplantı sonrası "Amerikan enerji üstünlüğünü serbest bırakıyoruz!" diye yazdı.

Kasım ayında yapılacak ara seçimler öncesinde daha ucuz akaryakıt sağlamak yönetim için öncelik; bu seçimlerde Cumhuriyetçiler hem Temsilciler Meclisi'nin hem de Senato'nun kontrolünü kaybedebilir.