Yükseköğretim: Lizbon'da oda kiraları 500 avroyu aşıyor, talep arzı geçiyor
Yaklaşık 50 bin yeni öğrenci üniversitelere yerleşti; bu da barınma krizini büyütüyor. Şehir dışından gelenler, azalan oda sayısı ve düşmeyen kiralarla karşı karşıya.
Eylül, binlerce Portekizli öğrenci için yeni eğitim-öğretim yılının ve beraberinde gelen yeni zorlukların başlangıcını işaret ediyor. Yükseköğretime adım atanlar için ise en çetin sınavlardan biri, daha en başta kalacak bir yer bulma çabasıyla başlıyor.
Yükseköğretim Genel Müdürlüğü (DGES) verilerine göre, Yükseköğretime Ulusal Giriş Sınavı'nın 1. aşamasında 49.991 öğrenci yerleştirildi; bu, geçen yıla göre 6.092 daha fazla ve %13,9'luk bir artış anlamına geliyor.
Bu tablo içinde, binlerce öğrenci üniversiteye başka bir şehirde devam edebilmek için aile evinden ayrılmak zorunda kalıyor. Rakamlar da bu olguyu doğrular nitelikte: emlak alım-satımı ve kiralaması portalı Idealista'ya göre, oda talebi 2026'nın ikinci çeyreğinde %27 arttı.
Platforma göre, Beja talepteki patlamanın en yoğun olduğu pazar oldu ve "yıllık bazda %160 artış" kaydetti. Onu Coimbra (%120) ve Porto (%104) izledi; bunlar "ülkenin en büyük pazarlarından ikisi, talebin bir yılda iki katından fazla arttığı yerler". Portal ayrıca Évora, Viseu ve Bragança'yı "son derece belirgin artışların" yaşandığı şehirler olarak da işaret ediyor.
Portekiz'in başkenti Lizbon'da ise kiralık oda talebi %17 oranında yükseldi.
Talebin geçen yıla göre gerilediği tek şehirler Setúbal, Vila Real, Faro, Braga, Castelo Branco ve Portalegre oldu.
Talep artarken arz aynı hızda ilerlemedi: Idealista'ya göre piyasadaki oda sayısı %11 azaldı.
Platform, yayımladığı açıklamada "Porto (-%43) ve Coimbra (-%48) arzda en büyük daralmayı kaydetti, bunlar talebin bir yılda iki katından fazla arttığı iki pazar, bu da söz konusu şehirlerde fiyatlar üzerindeki baskıyı artırıyor" ifadelerine yer verdi.
Évora, Lizbon ve Leiria'da da arz geri çekildi.
Talep artıyor ama fiyatlar görece istikrarlı kalıyor
Platforma göre, "incelenen 20 belediyenin 13'ünde kiralık odaların fiyatları yükseldi" ve en büyük artışlar Funchal ile Vila Real'da kaydedildi.
Lizbon'a okumak için gelenler için zorluk, sadece boş bir oda bulmakla sınırlı değil: Portekiz'in başkenti, "ortalama 550 avro civarında aylık kira bedeliyle" ülkenin en pahalı odalarına sahip şehri olmayı sürdürüyor.
Listede Funchal aylık 500 avro ile ikinci sırada yer alıyor; onu 450 avro ile Porto, 430 avro ile Ponta Delgada ve ortalama 420 avroluk fiyatla ilk beşi kapatan Faro izliyor.
Kirası 300 avroya kadar olan odalar yalnızca Leiria, Vila Real, Beja, Viseu, Castelo Branco ve Portalegre'de bulunabiliyor. Guarda ve Bragança, sırasıyla 210 ve 220 avroluk fiyatlarla en erişilebilir şehirler olarak öne çıkıyor.
Karşılaştırma için, Öğrenci Konaklaması Gözlemevi (kaynak Portekizce)'nin geçen yıl ağustos ayında yayımladığı rapor, Lizbon'da bir oda kiralamanın ortalama 500 avroya mal olduğunu, tespit edilen en yüksek fiyatın ise 722 avroya ulaştığını ortaya koyuyordu. Aynı rapora göre, aynı dönemde ülke genelinde bir oda kiralamanın ortalama maliyeti 416 avroydu.
Yalnızca öğrenciler oda kiralamıyor
Üniversite öğrencileri kiralık pazarının başlıca itici güçlerinden biri olsa da, ülkedeki mevcut durum oda arayanların sadece onlardan ibaret olmadığını gösteriyor.
Kiralar yükselirken ve kendi evini satın almak gitgide zorlaşırken, bu zorlu denklem genel nüfus içinde, özellikle de çalışma çağındaki gençler arasında oda talebini de artırıyor**.**
Açıklamada, "Bu analizde yayımlanan veriler, oda kiralamanın sadece öğrenciler için bir konut seçeneği olmadığını; aynı zamanda iş hayatına yeni adım atan gençlerin ve bazı durumlarda daha geç yaşlardaki gençlerin de tercih ettiği çözüm haline geldiğini ortaya koyuyor" ifadeleri yer alıyor.
Yine aynı metinde, "Portekiz'deki büyük şehirlerde kiralık konut piyasasının mevcut durumu, birçok bekar veya ayrı yaşayan kişi için bir evin maliyetini karşılamayı güçleştiriyor; bu da oda kiralamayı en avantajlı, çoğu zaman da tek seçenek haline getiriyor" deniliyor.
Öğrenci yurtları talebi karşılamaya yetmiyor
Özel kiralık piyasasında oda tutmak, eğitimine yeni başlayanlar için bir seçenek; ancak kamuya ait ve özel öğrenci yurtları da mevcut, her ne kadar bunların sayısı talebi karşılamakta yetersiz kalsa da.
Gayrimenkul danışmanlık şirketi CBRE'nin Purpose Built Student Accommodation (PBSA) raporundaki en güncel verilere göre, kamuya ait ve özel öğrenci yurtlarında toplam 27.700 yatak bulunuyor. Geçen eğitim yılında ülke içinde başka şehirlere giden 147 bin yerli öğrenciye 80 bin yabancı öğrenci daha eklendi; veriler, öğrenci yurtlarında 100 binden fazla yatak açığı olduğunu gösteriyor.
2026 Haziran'ında Yükseköğretimde Konaklama Ulusal Planı (PNAES), kamuya ait yükseköğretim yurtlarında yükseköğretim öğrencilerine sunulan yatak kapasitesini 17.974 olarak tahmin ediyordu (kaynak Portekizce).
Oda arayışına yeni başlayan gençlere destek olmak için DECO Proteste bir platform hayata geçirdi (kaynak Portekizce); bu platform, öğrencilerin yükseköğretim kurumlarının sunduğu konaklama imkânlarını ve ülkede hangi belediyelerin öğrencilere yönelik konaklama seçenekleri ya da şehir dışından gelenlere destek programları bulunduğunu görmelerini sağlıyor.
