Yapay zeka talebi, 'RAMaggedon' çip kriziyle tüketici fiyatlarını artırdı

Samsung Electronics'in mali işler direktörü, dijital verileri depolamakta kullanılan mikroçiplerdeki kıtlığın 2027'de daha da derinleşmesinin ve 2028 boyunca da arzın kısıtlı kalmasının muhtemel olduğunu söyledi.

Bu sıkışıklığa, RAM ya da “rastgele erişimli bellek” olarak bilinen bileşenlerden esinle “RAMaggedon” lakabı takıldı.

Bu durumun nedeni, çip üreticilerinin, yapay zekâ araçlarını eğitmek ve çalıştırmak için büyük talep gören, daha gelişmiş bir bilgisayar belleği türü olan yüksek bant genişlikli bellek (HBM) üretimine yönelmesi.

Hong Kong'un Wan Chai Bilgisayar Merkezi'nde yer alan çok sayıdaki küçük satıcıdan biri olan In-Technology Services'te sergilenen ürünler, “ne olup bittiğini bilmeyen” müşterileri bilgilendirmeyi amaçlıyor, diye anlattı yönetici Wade Lam AFP'ye.

Merkezdeki dükkânlar, bilgisayar parçalarından aksesuarlara ve oyun konsollarına kadar her türlü teknoloji ekipmanını satıyor.

Özel yapım masaüstü bilgisayarlarda uzmanlaşan Videocom Computer'ın yöneticisi Ken Tam, fiyatların eylülde yükselmeye başlamasından bu yana işlerinin yarı yarıya düştüğünü söyledi.

Daha önce 16 gigabaytlık RAM'in 300–400 Hong Kong doları (35–45 avro) olduğunu, bugün ise fiyatın 1.500 Hong Kong dolarına çıktığını belirtti.

“Fiyatlar bir anda bu kadar artınca müşterilerde psikolojik bir bariyer oluşuyor,” dedi Tam AFP'ye.

“Gerçekten ihtiyaçları varsa alıyorlar” ama aksi halde beklemeyi ya da “standartlarını düşürüp” daha düşük performanslı bir bellek çipi almayı tercih ettiklerini söyledi.

Çin rekabeti

Tayvan merkezli piyasa araştırma şirketi TrendForce'tan analist Ellie Wang, PC ve akıllı telefonlar için bellek fiyatlarının bir yıl öncesine göre yaklaşık beş ila altı kat daha yüksek olduğunu söyledi.

Yapay zekâdaki patlama, dünyanın en büyük üç bellek çip üreticisine, Güney Koreli Samsung Electronics ve SK hynix ile ABD'li dev Micron'a, büyük kârlar ve fırlayan hisse senedi fiyatları getirdi.

Dördüncü sırada ise, pazartesi günü Şanghay'da borsaya açıldığında Çin ana karasının en değerli şirketi haline gelen ChangXin Memory Technologies (CXMT) yer alıyor; bu da sektörün ne kadar kızıştığının bir başka göstergesi.

Omdia'da kıdemli baş analist olan James Zhao, görece yeni bir oyuncu olan CXMT'nin “ileri teknolojiler konusunda hâlâ takipçi konumunda” olduğunu AFP'ye söyledi.

HBM, veri merkezi sunucularında, yapay zekâ sistemlerinin gerektirdiği son derece karmaşık hesaplamaları yapan, ABD'li dev Nvidia'nınki gibi güçlü çipleri desteklemek için kullanılıyor.

Ancak geleneksel RAM ve bilgisayarlarda kullanılan DRAM türü söz konusu olduğunda, “arzın kısıtlı olduğu mevcut piyasa ortamının” CXMT'ye “geç giren avantajı” kazandırabileceğini belirtti.

Hong Kong'un başka bir bölgesindeki bir alışveriş merkezinde müşteri Henry Wong, yatırım bankacısı, daha iyi teknik özelliklere sahip yeni bir dizüstü bilgisayar almak yerine, eski bir dizüstünün RAM'ini yükseltmeyi tercih ettiğini söyledi.

“Belleği yükselttikten sonra bilgisayarın çok akıcı çalıştığını gördüm ve yeni bir bilgisayar alma isteğim kalmadı,” diye anlattı AFP'ye.

Artan maliyetler

Otomobil üreticileri, araç içi bilgisayar sistemlerinin maliyetlerinin yükseldiğini, bunun da yakında yeni araçların fiyatlarını artırabileceğini söylüyor.

Tokyo'nun teknoloji merkezi Akihabara'da, Belçikalı 30 yaşındaki grafik tasarımcı ve özel bilgisayar toplayıcısı Charles Brousse, RAM, ekran kartı ve anakart fiyatlarının “akıl almaz seviyelere” ulaştığını söyledi.

Brousse, “PC & Chill” hizmeti için, maliyet çok yüksek olduğu için önceden toplu halde parça satın alıp bilgisayar kurmuyor. Bunun yerine, müşterilerinden bileşenleri kendilerinin satın almasını istiyor, ardından bu parçaları o birleştiriyor.

Balayı için Tokyo'da bulunan Brousse, çip kıtlığının insanları, ömrü on yıla kadar çıkabilen masaüstü bilgisayarlar yerine daha ucuz dizüstü bilgisayarlara yönelttiğini söyledi.

“Bunun iyi bir şey olduğundan emin değilim; insanlar sonunda ömrü daha kısa ürünler satın alıyor ve bu da tüketim döngüsünü körüklüyor.”

Brousse, bütün bunların yapay zekâdaki “spekülatif balon” tarafından tetikleniyor olmasının da kendisini rahatsız ettiğini ekledi; “çünkü ben mesleği grafik tasarımcı olan biriyim ve yapay zekâ mesleğim üzerinde gerçek bir etki yaratıyor” dedi.