Washington ile Tahran arasında Doha görüşmesi krizi

ABD ile İran İslam Cumhuriyeti arasında imzalanan mutabakatın uygulanmasına ilişkin Doha'da gerçekleştirileceği öne sürülen teknik görüşmeler konusunda Washington ve Tahran'dan birbirine zıt açıklamalar geldi. Taraflar arasındaki görüş ayrılığı sürerken, İran İslam Cumhuriyeti Hürmüz Boğazı'nda uygulanacak yeni deniz geçiş düzenlemeleri konusunda dikkat çeken mesajlar verdi.

ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'da yaptığı açıklamada Amerikan heyetinin Katar'ın başkenti Doha'ya giderek salı günü yapılacak teknik toplantıya katılacağını söyledi. Trump, toplantının önemli sonuçlar doğurabileceğini ancak bunun görüşmelerin ardından netleşeceğini ifade etti.

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt de ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile Jared Kushner'in bu hafta Doha'da üst düzey temaslarda bulunacağını açıkladı. ABD basınında yer alan haberlerde ise teknik konular üzerinde çalışan çok sayıda Amerikan yetkilisinin müzakerelere katılacağı, bazı uzmanların ise çevrim içi olarak destek vereceği belirtildi.

Buna karşın İran İslam Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı, Doha'ya bir İran heyetinin gideceğini doğrularken, ABD ile herhangi bir düzeyde müzakere yapılacağı yönündeki haberleri reddetti.

Bakanlık açıklamasında, İran heyetinin yalnızca mutabakatta yer alan petrol yaptırımlarının kaldırılması ve dondurulan İran varlıklarının serbest bırakılmasına ilişkin maddelerin uygulanmasını takip edeceği belirtildi.

Taraflar arasındaki "çelişkili" açıklamalar, 17 Haziran'da varılan mutabakatın uygulanma sürecine ilişkin belirsizlikleri de yeniden gündeme taşıdı. Anlaşmanın uygulanması için en az 60 günlük bir takvim öngörülürken, bu süreçte İran'ın nükleer programı, yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoku ve kalıcı ateşkes gibi başlıklarda da görüşmeler yürütülmesi planlanıyor. Ancak taraflar birbirlerini mutabakat hükümlerini ihlal etmekle suçlamayı sürdürüyor.

Öte yandan İran İslam Cumhuriyeti Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, İran ile Ummanlı uzmanların önümüzdeki günlerde Hürmüz Boğazı'ndaki deniz ulaşım güzergâhlarını belirlemek üzere görüşmelere başlayacağını açıkladı.

Garibabadi, İran İslam Cumhuriyeti'nin belirlenen rotalar dışında seyreden gemilerin geçişini engellemeye çalışacağını belirterek, savaşın ardından Hürmüz Boğazı'ndaki mevcut düzenin eski haline dönmeyeceğini söyledi.

İran İslam Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi de boğazın yönetimine ilişkin "tek sorumluluğun" İran'a ait olduğunu belirtti.

Tahran yönetimi, Umman'ın Birleşmiş Milletler koordinasyonunda denizciler ve boğazda mahsur kalan gemiler için açtığı geçici alternatif deniz koridorundan da rahatsız olduğunu açıklamıştı. Buna rağmen söz konusu güzergâhın bu hafta çok sayıda ticari gemi tarafından kullanıldığı bildirildi.

Fransa ile Umman ise yayımladıkları ortak açıklamada, Birleşmiş Milletler Şartı, uluslararası hukuk ve deniz hukukuna bağlılıklarını vurgulayarak Hürmüz Boğazı'nın güvenli şekilde yeniden ulaşıma açılmasının önemine dikkat çekti. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da Paris ile Maskat'ın ortaklarıyla birlikte boğazdaki mayınların temizlenmesi için çalışma yürüttüğünü açıkladı. (İLKHA)