Venezuela, tarihi anlaşmayla petrolünün beşte birini ABD'nin kontrolüne veriyor

Venezuela Ulusal Meclisi, Salı günü aldığı kararla ülkenin petrol rezervlerinin yaklaşık beşte birinin kontrolünü Amerika Birleşik Devletleri’ne devreden bir anlaşmayı onayladı; bu hamle, Washington’ın Ocak ayında Devlet Başkanı Nicolás Maduro’nun devrilmesinin ardından iktidara gelmesine yardımcı olduğu hükümet üzerindeki nüfuzunu pekiştirdi.

Amerikalı yetkililer, Salı günü çok milyar dolarlık anlaşmayı savunarak bunun ABD’de petrol fiyatlarını düşüreceğini ve Washington’ın arka bahçesindeki Rus ve Çin etkisine karşı koyacağını savundu.

Bununla birlikte, Washington’ın Caracas’taki hükümet üzerinde eşi benzeri görülmemiş bir hâkimiyet sürdürdüğü bir döneme denk gelen anlaşmaya ilişkin ciddi soru işaretleri devam ediyor.

Salı akşam saatlerinde ABD Enerji Bakanı Chris Wright Venezuela’ya ulaştı; anlaşmanın çarşamba günü imzalanması bekleniyor. Petrol devi Chevron’un da aynı gün ülkedeki faaliyetlerinde büyük bir genişleme açıklaması yapacağı öngörülüyor.

Trump, İran savaşı nedeniyle tırmanan akaryakıt fiyatlarını dizginlemeye çalışırken, daha önce Beyaz Saray’da petrol şirketlerinin yöneticileriyle bir araya geldi; yönetim, Venezuela anlaşmasının bu konuda yardımcı olmasını umuyor.

“Amerikan Enerji Hakimiyeti’ni serbest bırakıyoruz!” diye yazdı Trump, görüşmenin ardından Truth Social hesabında.

Salı günü YouTube’da yayımlanan İspanyolca bir röportajda Dışişleri Bakanı Marco Rubio, ABD’de yaşayan Venezuelalı gazeteci Sergio Novelli’ye, özel bir şirketin Amerika Birleşik Devletleri ile birlikte “Venezuela ekonomisini normalleştirmek” için çalıştığını söyledi.

Rubio, “Özünde bu artık ABD hükümetiyle yapılmış bir anlaşma; özellikle de bu varlıkların belirli bir yüzdesine el koymasına imkân tanıyan özel bir hesaba sahip Savunma Bakanlığı’nı ilgilendiriyor” dedi.

“Artık elimizde, bu şirketin üretimi artıracağı bir sistem var. ABD’nin desteğiyle, bu sahaların üretim kapasitesini geliştirmek için gerekli özel yatırımı çekebilecek” diyen Rubio, 17 sahanın “ezici çoğunluğunun” bugüne kadar “Çin ve Rusya’nın elinde” olduğunu sözlerine ekledi.

ABD kontrolü altında

Karakas’ta bazı muhalefet milletvekilleri, yazılı koşulları önce görmeleri gerektiğini savunarak, anlaşmanın el kaldırılarak yapılan oylamasında çekimser kaldı.

“Küçük puntolarla yazılanlarda ne olduğunu bilmeye hem ihtiyacımız var hem de mecburuz” dedi muhalefet milletvekili Luis Emilio Rondón.

Ancak Ulusal Meclis Başkanı Jorge Rodríguez, anlaşmadan gelecek paranın Venezuelalılara yardımcı olacağını savundu.

Rodríguez, “Bu petrol yerin altında kalırsa kim fayda görür?” diye sordu.

Venezuela Savunma Bakanı Gustavo González López ise anlaşmaya tam askeri destek vererek bunu “ülke için refah ve esenlik” olarak nitelendirdi.

“Siyasi bir görüş ayrılığını ekonomik işbirliği anlaşmasına dönüştürmek, yalnızca barışı tercih etme kararıdır; boyun eğmek değildir” diye konuştu.

ABD’ye 17 petrol sahasına ayrıcalıklı erişim tanıyan anlaşma kapsamında, özellikle daha önce Rus ve Çin şirketleri tarafından işletilen tesislerin devralınması öngörülüyor.

En tartışmalı unsurlardan biri ise, merhum Hugo Chávez’in sosyalist yönetimi dönemindeki karanlık işlerle ilişkilendirilen Venezuelalı iş insanı Alejandro Betancourt’un sürece dahil edilmesi.

Betancourt, Venezuela’nın ikinci büyük özel petrol şirketi olan North American Blue Energy Partners’ı (NABEP) yönetiyor; anlaşmaya göre ABD hükümeti şirkette yüzde 35 hisse alacak. Betancourt, devlet petrol şirketi PDVSA’daki bir yolsuzluk planına karışmakla suçlanmıştı.

Ancak bir ABD yetkilisi, Betancourt’un “kendini kanıtlamış bir yönetici” olduğunu söyleyerek, jeopolitiğin zaman zaman “kusurlu” isimlerle çalışmayı gerektirdiğini kabul etti.

Yetkili, “Burada kimseyi azizlik mertebesine aday göstermiyorum. Söylediğim şu ki, bu kişi geçmişte Amerika Birleşik Devletleri hükümetine yardımcı olmuş bir isim” diye konuştu.

Beyaz Saray’a göre anlaşma kapsamında NABEP, Washington’a şirketin çıkardığı petrolün yüzde 20’sini üretim maliyeti üzerinden satın alma hakkı tanıyacak.

Şirket yönetim kurulunun çoğunluğunun ABD vatandaşlarından oluşması şartı, Washington’a fiili kontrol sağlayacak; ayrıca Amerikan hükümeti kurul üyeleri üzerinde veto yetkisine sahip olacak.

Yetkili, ABD denetiminin, çökmüş durumdaki Venezuela petrol sektöründeki yolsuzluğa son verirken, Caracas’ın tedarikinin büyük bölümünü müttefiki Küba’ya hibe etmesini de durduracağını savundu.

Yetkili, sektörün Maduro hükümeti tarafından “kişisel kumbara” olarak kullanıldığını iddia etti.

Kasım ayında yapılacak ve Cumhuriyetçi Parti’nin Kongre çoğunluğunu kaybedebileceği kritik ara seçimler öncesinde, daha ucuz petrol Trump yönetimi için öncelikli hedefler arasında.