Ukrayna, Macaristan'ın el koyduğu para ve altını geri istiyor

Ukrayna, Macaristan'ın geçtiğimiz hafta el koyduğu nakit para ve ziynet eşyalarının iadesi için AB'den yardım talep etti. Macaristan Başbakanı Viktor Orban ise bir Ukrayna bankasından ele geçirilen nakit ve altının, devam eden soruşturma kapsamında 60 güne kadar alıkonulması talimatını verdi.

Euronews'e konuşan Ukraynalı yetkililer, Macaristan topraklarından transit geçiş sırasında gerçekleşen el koyma işlemine karşı hukuki yollara başvurduklarını belirtti.

Ukrayna Merkez Bankası (NBU), Euronews'e yaptığı açıklamada, "döviz transitine dahil olan tüm tarafların süreçleri ve sözleşme ilişkileri hakkında bağımsız bir uluslararası denetim başlattığını" duyurdu. NBU, "Merkez Bankası Başkanı Andriy Pyshnyy, bu olayın yanıtsız kalmamasını sağlamak amacıyla Avrupalı ortaklara resmi mektuplar gönderdi," ifadelerini kullandı.

NBU'nun yardım çağrısı yaptığı kurumlar arasında Avrupa Merkez Bankası yönetimi, Avusturya Merkez Bankası, Avrupa Komisyonu Finansal İstikrar, Finansal Hizmetler ve Sermaye Piyasaları Birliği Genel Müdürlüğü (DG FISMA) ve AB Dış İlişkiler Şefi Kaja Kallas'ın ofisi bulunuyor.

Pyshnyy, Euronews'e verdiği demeçte, "Hukukun üstünlüğünün AB içinde temel bir değer olarak kalması gerektiğine ikna olduk. Macar tarafının keyfi eylemleri, Avrupa'nın Ukrayna'yı destekleme çabalarına zarar vermekte ve tüm Avrupa Birliği'nin kurumsal kapasitesi ve itibarı için tehdit oluşturmaktadır," dedi.

Budapeşte Ukrayna parasını 60 gün tutacak

Macar yetkililer, geçtiğimiz perşembe günü Ukrayna devlet bankası Oschadbank'a ait iki araca el koymuştu. Araçlar, Avusturya'dan Macaristan üzerinden Ukrayna'ya 40 milyon dolar, 35 milyon euro ve 9 kilogram altın taşıyordu.

Budapeşte yönetimi, sevkiyatın durdurulmasını kara para aklama şüphesine dayandırdı. Macaristan Ulaştırma Bakanı Janos Lazar, Ukrayna'nın nisan seçimleri öncesinde anketlerde Orban'ın Fidesz partisinin önünde görünen muhalefetteki Tisza Partisi'ni finanse ettiğine dair kanıtlara sahip olduklarını iddia etti.

Oschadbank ise Macar muhalefetiyle herhangi bir bağlantısı olduğu iddialarını reddederek, araçların Avusturya'daki Raiffeisen Bank'tan Kiev'e rutin bir transfer gerçekleştirdiğini savundu. NBU da bu tür sevkiyatların 2022'deki tam ölçekli işgalden bu yana güvenlik gerekçesiyle hava yolu yerine kara yoluyla yapılmasının standart bir uygulama olduğunu vurguladı.

Kiev, sevkiyatın durdurulmasını "devlet terörizmi" olarak nitelendirerek fonların iadesini talep etti. Öte yandan, Macaristan'da iktidardaki Fidesz partisi, nakit ve altına soruşturma bitene kadar el konulmasını yasallaştırmak için parlamentoya bir yasa tasarısı sundu.

Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha, bu hamleye "Macaristan bir hukuksuzluk sarmalına sürükleniyor," diyerek tepki gösterdi.

Gözaltındaki personele "fiziksel ve psikolojik baskı" iddiası

Ukrayna Dışişleri Bakanlığı, Oschadbank'ın yedi çalışanının Macaristan'da 28 saat boyunca gözaltında tutulduğunu ve bu süreçte "fiziksel ve psikolojik baskıya" maruz kaldığını iddia etti. Kiev, bu durumu "rehin alma" olarak nitelendirdi.

Bakanlık, çalışanların resmi olarak tanık statüsünde olmalarına rağmen gözleri bağlanarak ve kelepçelenerek taşındıklarını belirtti. Operasyonun zırhlı personel taşıyıcılar ve makineli tüfekli terörle mücadele ekipleri tarafından yürütüldüğü ifade edildi.

İddialara göre, gözaltına alınanlar arasında bulunan diyabet hastası bir çalışanın sağlık durumu kötüleşti ve ancak bilincini kaybettikten sonra tıbbi yardım alabildi. Bakanlık, çalışana kan şekerini aşırı yükselten ve hipertansiyona neden olan bir ilaç enjekte edildiğini, ardından hastaneye kaldırıldığını öne sürdü.

Ukrayna, çalışanların avukat tutma ve konsoloslukla görüşme haklarının engellendiğini, ayrıca "tüm uluslararası normlara aykırı olarak" ana dilleri Ukraynaca yerine Rusça ifade vermeye zorlandıklarını da ekledi.