Trump’ın faiz indirimi çağrılarına rağmen Fed’in faiz artırması bekleniyor

ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Kevin Warsh, çarşamba günü açıklanacak faiz kararı öncesinde piyasaların artırım beklentisi ile Başkan Donald Trump'ın faizi indirme veya sabit tutma talebi arasında kaldı.

Ekonomistler, göreve başlayalı henüz dört ay olan Warsh ve diğer Fed yetkililerinin piyasaların beklentisi doğrultusunda faiz artırımına gitmesini bekliyor.

Warsh, ağustos sonunda düzenlenen Jackson Hole toplantısında enflasyonun Fed'in yüzde 2 hedefinin hâlâ çok üzerinde olduğu uyarısında bulunmuştu. Bu açıklama, faiz artırımından kaçınması için kendisine çok az hareket alanı bıraktı.

Son enflasyon verilerinin fiyat baskılarının yüksek seyrini koruduğunu göstermesi, artırım beklentisini güçlendirdi. Vadeli işlemlerde 25 baz puanlık faiz artışına yaklaşık yüzde 90 olasılık veriliyor.

Böyle bir karar, Fed'in politika faizi hedef aralığını yüzde 3,50–3,75'ten yüzde 3,75–4'e yükseltecek.

Fed'in güvenilirliği sınanıyor

Warsh, 22 Mayıs'ta göreve gelmesinden kısa süre sonra da benzer bir ikilemle karşılaşmıştı. Enflasyonla mücadeledeki sert söylemine rağmen Fed, temmuz ayında politika faizini sabit tutmuştu.

Warsh'ın kararın ardından düzenlediği basın toplantısı, bankanın kalıcı enflasyon karşısında nasıl hareket edeceği konusunda yatırımcılara yeterli açıklık sağlamadı. O tarihten bu yana uzun vadeli borçlanma maliyetleri yükseldi. ABD'nin 10 yıllık Hazine tahvili faizi bu hafta yüzde 5'i aşarak yıllardır görülmeyen bir seviyeye ulaştı.

Fed'in politika faizinden çok Hazine tahvili faizlerinden etkilenen konut kredisi faizleri de arttı. Konut finansmanı kuruluşu Freddie Mac'in verilerine göre 30 yıl vadeli sabit faizli konut kredilerinde ortalama faiz, 10 Eylül'de sona eren haftada yüzde 6,76 oldu.

Ekonomistler, Fed'in faizi yeniden sabit tutması hâlinde temmuz toplantısının ardından görülen piyasa tepkisinin tekrarlanabileceği uyarısında bulunuyor. Yatırımcılar, enflasyonun yüksek kalmasını beklediklerinde devlet ve şirket tahvilleri için genellikle daha yüksek faiz talep ediyor.

KPMG Başekonomisti Diane Swonk, "Çelişki burada: Şimdi yapılacak bir faiz artırımı, ileride uzun vadeli faizleri düşürebilir," dedi.

Swonk, "Yüzde 2 hedefine duyulan güven yeniden sağlanırsa enflasyon risk primi düşebilir. Bu başarılamazsa daha yüksek konut kredisi faizleri, şirketlerin borçlanma maliyetleri ve kamu borcunun faiz yükü üzerinden finansal koşulları piyasalar sıkılaştırır," diye ekledi.

Enflasyon, Warsh'ın planlarını zorlaştırıyor

Warsh, geçen yıl Fed başkanlığı için destek aradığı dönemde merkez bankasının faizleri düşürebileceğini savunuyordu.

Ancak o tarihten bu yana ekonomik görünüm değişti. İran'la savaş enerji fiyatlarını yükseltirken gümrük vergileri ve yapay zekâ altyapısına yapılan güçlü yatırımlar da enflasyon baskısını artırdı.

Fed'in yakından izlediği kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksi, temmuzda yıllık yüzde 3,7 arttı. Trump'ın son gümrük vergilerinin yürürlüğe girmesinden önce, Nisan 2025'te bu oran yüzde 2,3'tü.

Fiyatları dalgalı seyreden gıda ve enerjiyi dışarıda bırakan çekirdek PCE enflasyonu ise temmuzda yüzde 3,3'e ulaştı. İran savaşı başlamadan kısa süre önce bu oran yüzde 3 seviyesindeydi.

Faizin sabit tutulması, Fed'in Beyaz Saray'ın baskısına boyun eğdiği eleştirilerine de yol açabilir. Bu durum, bankanın yatırımcılar nezdindeki güvenilirliğine zarar verebilir.

Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) ekonomi profesörü ve İngiltere Merkez Bankasının eski para politikası kurulu üyesi Kristin Forbes, "Kevin, nasıl hatırlanacağını önemsiyor," dedi.

Forbes, "Ekonomik koşullar yerine siyasi baskıya göre hareket eden Fed başkanlarının tarihte iyi anılmadığını da biliyor," diye konuştu.

Trump, Warsh'ın selefi Jerome Powell'ı faizleri yeterince hızlı indirmediği gerekçesiyle defalarca eleştirmişti. ABD Adalet Bakanlığı da Powell'ın Kongrede verdiği ifadeye ilişkin ceza soruşturması başlatmış, ancak soruşturma daha sonra kapatılmıştı.

Beyaz Saray Ekonomi Danışmanı Kevin Hassett'e pazar günü Trump'ın olası bir faiz artırımına nasıl tepki vereceği soruldu. Hassett, Fox News'e, "Bundan pek memnun olmayacağına eminim ama her şeyden önce Kevin Warsh'ın bağımsızlığını savunacaktır," dedi.

Tek bir faiz artırımı yeterli olacak mı?

Fed çarşamba günü faizi artırsa bile yeni artırımların gelip gelmeyeceği belirsizliğini koruyor.

Merkez bankaları faizleri nadiren yalnızca bir kez değiştiriyor. Genellikle enflasyonu ve ekonomik faaliyeti etkilemek amacıyla art arda artırım veya indirim yapıyorlar.

Ancak tek seferlik artırımın geçmişte bir örneği var. Alan Greenspan başkanlığındaki Fed, Mart 1997'de faizi 25 baz puan artırmıştı. Birkaç ay sonra başlayan Asya finans krizi üzerine banka faizleri sabit tutmuş, ardından 1998 sonbaharında üç kez indirime gitmişti.

Yatırımcılar şu anda eylül, aralık ve mart aylarında olmak üzere üç faiz artırımı bekliyor.

UBS ekonomisti Jonathan Pingle ise yeni verilerin enflasyonun yavaşladığını göstermesi hâlinde Fed'in sonraki artırımlardan vazgeçebileceğini söyledi.

Pingle, "Veriler istedikleri yönde gelirse bu artırımları sürdürmek zorunda değiller," dedi.

Bu nedenle yatırımcılar, Fed'in çarşamba günü açıklayacağı güncellenmiş üç aylık ekonomik tahminleri yakından izleyecek. Tahminler, her bir Fed yetkilisinin politika faizinin bu yılın ve gelecek yılın sonunda hangi seviyede olmasını beklediğini gösterecek.