Trump, Xi ile telefonda görüştü: ABD, Çin’e İran’dan uzaklaşması için baskı yapıyor

ABD Başkanı Donald Trump, çarşamba günü Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile yaptığı kapsamlı telefon görüşmesinde İran’daki durumu ele aldıklarını açıkladı. Washington, Tahran’ın daha fazla tecrit edilmesi için Pekin ve diğer ülkelere baskı yapmayı sürdürüyor.

Trump, Çinli mevkidaşıyla ABD-Çin ilişkileri açısından kritik öneme sahip birçok başlığı da görüştüklerini belirtti. Bu konular arasında ticaret, Tayvan ve Nisan ayında Pekin’e yapmayı planladığı ziyaret de yer aldı.

Trump, görüşmeye ilişkin sosyal medya paylaşımında, “Çin ile ilişkilerimiz ve Başkan Xi ile kişisel ilişkim son derece iyi. Bunun böyle kalmasının ne kadar önemli olduğunun ikimiz de farkındayız,” ifadelerini kullandı.

Çin hükümeti görüşme sonrası yaptığı açıklamada, iki liderin önümüzdeki yıl ülkelerinin ev sahipliği yapacağı ve bir araya gelmeleri için fırsatlar sunabilecek önemli zirveleri ele aldıklarını belirtti. Ancak Pekin'in açıklamasında Trump'ın nisan ayında yapması beklenen ziyarete değinilmedi.

Trump ve Xi, Washington ve Tahran arasında geçen ay ülke çapındaki protestoların kanlı bir şekilde bastırılması nedeniyle tansiyonun kritik derecede yüksek olduğu İran'ı görüştü. ABD Başkanı, Orta Doğu ülkesine karşı askeri harekâtta bulunmayı değerlendirdiğini söylüyor.

Trump ayrıca İran’a nükleer programı konusunda taviz vermesi yönünde baskı yapıyor. ABD yönetimi, İsrail’in haziran ayında Tahran’a karşı başlattığı ve 12 gün süren savaş sırasında düzenlenen ABD hava saldırılarıyla İran’ın nükleer kapasitesinin “tamamen yok edildiğini” savunuyor.

Trump, Washington'daki Oval Ofis'te federal hükümetin kısmi kapanmasını sona erdiren bir harcama tasarısını imzaladıktan sonra gazetecilere konuştu, 3 Şubat 2026. Alex Brandon/Copyright 2026 The AP. All rights reserved

ABD ve İranlı yetkililer müzakerelerin cuma günü Umman'da yapılması konusunda anlaştıklarını açıkladılar. Görüşmelerin başlangıçta Türkiye'de yapılması planlanıyordu ancak İran'ın ısrarı üzerine Körfez ülkesine kaydırıldı.

Trump geçtiğimiz ay ABD'nin İran ile iş yapmaya devam eden her ülkeye yüzde 25 gümrük vergisi uygulayacağını açıkladı. Çin, İran'ın en büyük ve en güvenilir ticaret ortağı.

İran'ı küresel sahnede yalnızlaştırmayı ve ilerleyen nükleer programını engellemek için ekonomisini felce uğratmayı amaçlayan yıllarca süren yaptırımlara rağmen Tahran, 2024 yılında 32 milyar doları (27,1 milyar euro) Çin ile olmak üzere 125 milyar dolarlık (106 milyar euro) ticaret yapmayı başardı.

Dünya Ticaret Örgütü İran'ın aynı yıl Birleşik Arap Emirlikleri ile 28 milyar dolar (23/8 milyar euro), Türkiye ile de 17 milyar dolar (14,4 milyar euro) ticaret dengesi olduğunu açıkladı.

DOSYA - Başkan Donald Trump ve Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Güney Kore'nin Busan kentindeki Gimhae Uluslararası Havalimanı'nda yaptıkları görüşmenin ardından birbirlerine bakıyorlar, 30 Ekim 2025 Mark Schiefelbein/Copyright 2025 The AP. All rights reserved.

Çin ayrıca telefon görüşmesi sırasında ABD'ye Tayvan ile uzun vadeli yeniden birleşme planlarından geri adım atma niyetinde olmadığını açıkça ifade etti.

Trump yönetimi aralık ayında Çin'in kendi özerk demokratik adası olarak gördüğü Tayvan'a orta menzilli füzeler, obüsler ve insansız hava araçlarını içeren 10 milyar dolardan (8,48 milyar euro) fazla değerde devasa bir silah paketi açıkladı.

Bu hamle, ABD'yi durumu daha iyi idare etmesi konusunda uyaran Çin'in öfkeli tepkisini çekmeye devam ediyor.

Çin hükümetinden yapılan açıklamada, "Tayvan'ın Çin'den ayrılmasına asla izin verilmeyecektir," denildi. "ABD, Tayvan'a silah satışı konusunu sağduyulu bir şekilde ele almalıdır."

Trump ayrıca sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı bir paylaşımda Xi Jinping ile Ukrayna'daki savaşı da ele aldıklarını duyurdu ancak ayrıntıya girmedi.

Trump'ın "mükemmel" olarak nitelendirdiği telefon görüşmesinde ele alınan diğer konular arasında Pekin'in ABD'den petrol ve doğalgaz satın alması, soya fasulyesi başta olmak üzere ABD tarım ürünlerinin alımındaki kısıtlamaların hafifletilmesi ve uçak motorları da dahil olmak üzere ağır makine teslimatları yer aldı.