Trump ve Vance İran anlaşmasının olasılıklarını değerlendirirken tankerler Hürmüz Boğazı'ndan ayrılıyor

Denizcilik verilerine göre, Çarşamba günü petrol yüklü iki Çin tankeri Hürmüz Boğazı'ndan çıktı; bu durum, ABD Başkanı ve başkan yardımcısının olumlu açıklamalarının ardından ABD-İsrail ile İran arasındaki çatışmanın yakında çözüme kavuşabileceği umutlarını güçlendirdi.

Başkan Donald Trump Salı günü savaşın “çok kısa sürede” sona ereceğini söylerken, Başkan Yardımcısı JD Vance ise düşmanlıkların sona erdirilmesine yönelik bir anlaşma konusunda Tahran ile yürütülen görüşmelerde kaydedilen ilerlemeyi vurguladı.

Vance, Beyaz Saray'da düzenlenen basın toplantısında “Şu anda oldukça iyi bir konumdayız” dedi.

Trump, Tahran'ın çatışmayı sona erdirmek için sunduğu yeni önerinin ardından planlanan askeri harekatın yeniden başlatılmasını askıya aldığını açıklamasının ertesi günü bu açıklamayı yaptı.

Trump Salı günü Beyaz Saray'da gazetecilere, “Bugün harekete geçme kararını almama bir saat kalmıştı” dedi.

İran liderlerinin bir anlaşma için yalvardığını belirten Trump, anlaşma sağlanamazsa önümüzdeki günlerde ABD'nin yeni bir saldırı düzenleyeceğini de sözlerine ekledi.

ABD, yaklaşık üç ay önce İsrail ile başlattığı savaşı sona erdirmek için çaba sarf ediyor. Trump, çatışma süresince Tahran ile bir anlaşmanın yakın olduğunu defalarca dile getirmiş ve benzer şekilde, anlaşma sağlanamazsa İran'a ağır saldırılar düzenleyeceği tehdidinde bulunmuştu.

ABD Başkanı, küresel petrol ve diğer emtia tedarikinde kilit öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını sağlayacak bir anlaşmaya varmak için ülkesinde yoğun siyasi baskı altında bulunuyor. Benzin fiyatları yüksek seviyelerde seyrediyor ve Kasım ayında yapılacak Kongre seçimleri yaklaşırken Trump’ın destek oranı dibe vurdu.

Çatışma, küresel enerji tedarikinde şimdiye kadarki en ciddi aksaklığa yol açarak yüzlerce tankerin Körfez’den ayrılmasını engelledi ve bölge genelinde enerji ve denizcilik tesislerine zarar verdi.

LSEG ve Kpler verilerine göre, bu ay Körfez'den ayrılan Irak ham petrolü taşıyan birkaç süper tankerden ikisi, yaklaşık 4 milyon varil ham petrolü taşıyarak dar boğazı geçti.

Beyaz Saray ve Körfez'den gelen olumlu sinyallerle petrol fiyatları geriledi ve Brent ham petrolü varil başına 110,16 dolara kadar düştü, ancak daha sonra kayıplarının büyük bir kısmını telafi etti.

Fujitomi Securities'in analisti Toshitaka Tazawa, “Yatırımcılar, ABD'nin tutumunun her gün değişmesi nedeniyle Washington ile Tahran'ın gerçekten ortak bir zemin bulup barış anlaşmasına varıp varamayacağını ölçmeye çalışıyor” dedi.

MÜZAKERELERDEKİ ZORLUKLAR

Beyaz Saray'da düzenlenen bir basın toplantısında gazetecilere konuşan Vance, parçalanmış bir İran liderliği ile müzakere etmenin zorluklarını kabul etti. “Ekibin müzakere pozisyonunun ne olduğu bazen tam olarak net değil” dedi ve bu nedenle ABD'nin kendi kırmızı çizgilerini netleştirmeye çalıştığını belirtti.

Ayrıca, Trump'ın politikasının amaçlarından birinin bölgede nükleer silahlanma yarışının yayılmasını önlemek olduğunu da belirtti.

İran parlamentosunun ulusal güvenlik komitesi başkanı Ebrahim Azizi, X'te yaptığı açıklamada, Trump'ın saldırıyı askıya almasının, İran'a karşı herhangi bir hamlenin “kararlı bir askeri tepkiyle karşılaşmak” anlamına geleceğinin farkına varmasından kaynaklandığını söyledi.

İran devlet medyası, Tahran’ın son barış önerisinin Lübnan dahil tüm cephelerdeki çatışmaların sona erdirilmesini, ABD güçlerinin İran’a yakın bölgelerden çekilmesini ve ABD-İsrail saldırılarının yol açtığı tahribatın tazmin edilmesini içerdiğini bildirdi.

IRNA haber ajansının aktardığına göre, Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazem Gharibabadi, Tahran'ın ayrıca yaptırımların kaldırılmasını, dondurulmuş fonların serbest bırakılmasını ve ABD'nin deniz ablukasının sona erdirilmesini talep ettiğini belirtti.

İran haberlerinde açıklanan şartlar, Trump'ın geçen hafta “çöp” olarak nitelendirdiği İran'ın önceki teklifinden pek farklı görünmüyor.

ATEŞKES BÜYÜK ÖLÇÜDE DEVAM EDİYOR

ABD-İsrail bombardımanı, Nisan ayı başlarında ateşkesle durdurulana kadar İran'da binlerce kişinin ölümüne neden oldu. İsrail, İran destekli Hizbullah milislerini takip etmek amacıyla işgal ettiği Lübnan'da binlerce kişiyi daha öldürdü ve yüz binlerce kişiyi evlerinden etti.

İran'ın İsrail ve komşu Körfez ülkelerine yönelik saldırıları düzinelerce kişinin ölümüne yol açtı.

İran ateşkesinin büyük ölçüde sürdüğü görülüyor, ancak son zamanlarda Irak'tan Suudi Arabistan ve Kuveyt dahil Körfez ülkelerine, görünüşe göre İran ve müttefikleri tarafından insansız hava araçları fırlatıldı.

Trump ve İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, İran'ın bölgesel milislere verdiği desteği durdurmak, nükleer programını ortadan kaldırmak, füze kapasitesini yok etmek ve İranlıların kendi yöneticilerini devirmeleri için koşullar yaratmak amacıyla savaşı başlattıklarını söylediler.

Ancak savaş, İran'ı silah sınıfına yakın zenginleştirilmiş uranyum stoklarından veya komşularını füzeler, insansız hava araçları ve vekil milislerle tehdit etme yeteneğinden henüz mahrum bırakmadı.

Yılın başında kitlesel bir ayaklanma ile karşı karşıya kalan İslam Cumhuriyeti'nin din adamları liderliği, organize bir muhalefet belirtisi olmaksızın süper gücün saldırısına direndi.