Trump, Kanada ile son dakika anlaşmasıyla yüzde 50 ABD tarifelerini erteledi

ABD Başkanı Donald Trump, Salı günü, yaptırımların yürürlüğe girmesine saatler kala iki ülkenin son dakikada anlaşmaya varmasının ardından, Kanada’dan yapılacak 20 milyar dolar (€17,27 milyar) tutarındaki ithalata uygulanması planlanan yüzde 50’lik ABD gümrük vergilerini ertelediğini söyledi.

Söz konusu açıklama, daha fazla müzakere için zaman kazandırıyor ve şimdilik, tarihsel müttefik ve komşu iki ülke arasındaki zaten gergin ilişkilere yeni bir gerilim dalgası eklenmesini önlüyor.

“Kanada’ya karşı uygulanacak yüzde 50’lik gümrük vergilerini, yarın sabah yürürlüğe girmesi ve üç gün sürmesi planlanıyordu, Kanada ve ABD’nin, belgelerin tamamlanmasına bağlı olarak bir ANLAŞMAYA varmış olması nedeniyle durdurdum!” diye yazan Trump, Çarşamba gece yarısı için konan son tarihten iki saatten az bir süre kala Truth Social’da paylaşım yaptı.

Vergiler Çarşamba günü saat 00.01’de planlandığı gibi yürürlüğe girseydi, Trump’ın ithalat vergileri hokey sopalarından dil bastırma çubuklarına kadar uzanan Kanada ürünlerini vuracaktı.

ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, Kanadalı yetkililerle yaptığı toplantının ardından ABD Ticaret Bakanlığı’ndan ayrılıyor, Washington, Pazartesi, 17 Ağustos 2026 Kelly Geraldine Malone/Kelly Geraldine Malone/The Canadian Press via AP

Ancak siyasi etkisi muhtemelen ekonomik etkisinden daha büyük olacaktı. Kanada, geçen yıl birbirlerine 880 milyar dolar (€760 milyar) tutarında mal ve hizmet satan iki ülke arasındaki ticaret çekişmesini tırmandıracak şekilde, getirilecek her yeni vergiye kendi karşı önlemleriyle misilleme yapacağı tehdidinde bulunmuştu.

Kanada Başbakanı Mark Carney ile Trump’ın, Carney’nin ofisinin verdiği bilgiye göre, devam eden müzakereler hakkında son iki günde, Salı öğleden sonra yapılan görüşme de dahil olmak üzere iki kez telefonla görüştüğü, tarafların anlaşma için son dakikaya kadar bastırdığını gösteriyor.

Her iki ülkenin de uçurumun kenarından geri adım atmak için güçlü sebepleri vardı. Kanada’nın geçen yılki mal ihracatının yaklaşık yüzde 72’si ABD’ye gitti.

Ayrıca Trump yönetimi, kasım ayında yapılacak ara seçimler öncesinde, bedelini maliyeti fiyatlara yansıtmaya çalışan ABD’li ithalatçıların ödediği yüksek bir ek gümrük vergisi koyarak, ülkedeki zaten yaygın olan yaşam maliyeti krizini daha da ağırlaştırma riskini göze almış olacaktı.

ABD Başkanı Donald Trump, Morristown Havalimanı’nda Air Force One’a binerken el hareketi yapıyor, Pazar, 16 Ağustos 2026, Morristown, New Jersey Julia Demaree Nikhinson/Copyright 2026 The AP. All rights reserved.

“Her iki tarafın da bu vergilerin gerçekten yürürlüğe girmesini istediğini sanmıyorum” diyen, King & Spalding şirketinde ortak ve eski bir ABD ticaret yetkilisi olan Ryan Majerus, erteleme açıklanmadan önce konuşuyordu. “Burada bir çıkış yolu bulmak için her iki taraftan da oldukça güçlü bir baskı var.”

Trump’ın Kanada ile ilişkileri ele alış biçimi, iki ülke arasındaki geleneksel, işbirliğine dayalı ilişkiden olağanüstü bir kopuş anlamına geliyor.

Trump, üretimi yeniden ABD’ye çekme çabasının parçası olarak Kanada mallarına gümrük vergileri bindirdi ve ülkeyi ABD’nin 51. eyaletine dönüştürmekten söz eden kışkırtıcı açıklamaları defalarca dile getirdi.

Cumhuriyetçi başkan, ikinci dönem ekonomik gündeminin merkezine gümrük vergilerini yerleştirdi. Geçen yıl neredeyse her ülkeye iki haneli ithalat vergileri getirerek, uzun süredir devam eden ABD ticaret açığını ulusal acil durum ilan etmekle bunları gerekçelendirdi.

Yüksek Mahkeme, şubat ayında, yetkisini aştığına hükmederek söz konusu vergileri iptal etti ve federal hükümetin ithalatçılara geri ödeme yapmasının önünü açtı.

Kanada-ABD Ticaret Bakanı Dominic LeBlanc, Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer ve Ticaret Bakanı Howard Lutnick ile yaptığı toplantının ardından ayrılıyor, Washington, Pazartesi, 17 Ağustos 2026 Kelly Geraldine Malone/The Canadian Press via AP

Kanada’ya yönelik başka yasal yaptırım yolları arayan Trump, Büyük Buhran dönemine geri giderek, 1930 Gümrük Yasası’nın 338. maddesini devreye soktu ve Kanada’nın ABD’ye ihracatının yaklaşık yüzde 5’ini oluşturan ürünlere yüzde 50’lik vergi tehdidinde bulundu.

Yaklaşık bir yüzyıl önce, ABD ve dünya ekonomilerinin çöküşe geçtiği bir dönemde Kongre, dünya genelinden ithalata vergi getiren 1930 tarihli gümrük yasasını kabul etmişti; bu politika, dünya ticaretini kısıtlaması ve Büyük Buhran dönemini belirgin biçimde ağırlaştırması nedeniyle ekonomistler ve tarihçiler arasında kötü bir şöhret kazandı.

338. madde kapsamındaki vergiler daha önce hiç uygulanmadı. Bu madde, ABD’li şirketlere karşı ayrımcı uygulamalarda bulunan ülkelerden yapılan ithalata yüzde 50’ye kadar vergi koyma yetkisini başkana veriyor. Söz konusu vergileri haklı gösterecek herhangi bir soruşturma yapılması gerekmiyor; ayrıca vergilerin ne kadar süre yürürlükte kalacağına dair bir sınır da bulunmuyor.

Washington, şu anda, Trump’ın ilk başkanlık döneminde Amerika’nın komşularına zorla kabul ettirdiği Kuzey Amerika ticaret anlaşmasını, yani ABD-Meksika-Kanada Anlaşması’nı yeniden müzakere ediyor.

338. madde kapsamındaki vergi tehdidi, ABD’ye Kanada’dan yeni tavizler istemek için ek bir koz sağlıyor.