Trump, İran’ın enerji tesislerine saldırı için son tarihi Nisan ayına kadar uzattı

Dört haftadır süren savaş Orta Doğu'ya yayıldı, binlerce kişinin ölümüne yol açtı ve enerji fiyatlarının yükselmesiyle küresel ekonomiyi vurdu, küresel enflasyon korkularını körükledi.

ABD ve İsrail, Tahran ile nükleer programı konusunda henüz bir anlaşmaya varılamayan görüşmelerin sürdüğü sırada, 28 Şubat'ta İran'a hava saldırıları düzenledi.

Perşembe günü Trump, Beyaz Saray'da düzenlenen kabine toplantısında, İran'ın bir anlaşma yapmaması halinde ülkeye yönelik baskıyı artıracağı tehdidinde bulundu. Daha sonra sosyal medyada, İran'ın enerji tesislerine yönelik saldırı tehdidini 10 gün süreyle, 6 Nisan saat 20:00'ye (7 Nisan 00:00 GMT) kadar askıya alacağını duyurdu.

“Görüşmeler devam ediyor ve sahte haber yapan medya ve diğerlerinin aksini iddia eden hatalı açıklamalarına rağmen, görüşmeler çok iyi gidiyor,” diye ekledi Truth Social hesabındaki paylaşımında.

İran, Washington ile görüşme yapmadığını açıkladı; Trump ise savaşta birçok üst düzey yetkilinin hayatını kaybetmesi nedeniyle ABD’nin İran’da kiminle müzakere ettiğini belirtmedi.

23 Mart’ta Trump, enerji santralleri ve enerji altyapısına yönelik tüm saldırı tehditlerini beş gün süreyle askıya aldığını duyurdu, ancak bu süreyi şimdi 10 güne çıkardı.

Trump, Fox News'in “The Five” programında İranlıların enerji tesislerine yönelik saldırılara yedi günlük bir ara verilmesini talep ettiklerini söyledi.

Tahran'dan hemen bir tepki gelmedi, ancak Wall Street Journal, barış görüşmelerinin arabulucularının İran'ın bu tür saldırılara 10 günlük bir ara verilmesini talep etmediğini söylediğini aktardı.

İran, Trump'ın tehdidini yerine getirmesi halinde Körfez bölgesindeki enerji tesislerine misilleme saldırıları düzenleyeceğini açıkladı.

İran, küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazın yaklaşık %20'sinin taşındığı Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapatarak enerji fiyatlarını zirveye çıkardı ve finans piyasalarını altüst etti.

Sivil altyapıya yönelik misilleme saldırıları ihtimali, küresel piyasaları daha da sarsabilir ve şehirlerinin elektrik ve temiz su ihtiyacını karşılamak için elektriğe bağımlı olan bölgedeki milyonlarca sivilin geçim kaynaklarını tehdit edebilir.

İRAN, SALDIRILARIN KONUT BÖLGELERİNİ VURDUĞUNU AÇIKLADI

İran medyası, Cuma sabahı erken saatlerde Tahran, Kum ve Urumiye’deki konut bölgelerine saldırılar düzenlendiğini bildirdi.

Tahran'ın güneyindeki Kum'un Pardisan bölgesinde üç konut binası vuruldu ve en az altı kişi hayatını kaybetti. Tahran'da ise Kızılay'a bağlı kurtarma ekipleri, hava saldırılarının vurduğu bir konut binasının enkazından bir kişiyi kurtardı.

Kuzeybatıdaki Urmia kentinde bir konut kompleksi doğrudan füze saldırısına uğradı; saldırıda çok sayıda sivil hayatını kaybetti veya yaralandı ve en az dört konut birimi yıkıldı. Kurtarma çalışmaları sürerken olay yerine acil durum ekipleri sevk edildi.

İsrail ordusu Cuma günü yaptığı açıklamada, İran'ın füze kapasitesini zayıflatmak ve İsrail'e yönelik tehditleri azaltmak amacıyla düzenlediği operasyonlarda, Tahran ve batı bölgelerindeki hedefler de dahil olmak üzere İran genelindeki balistik füze üretim tesislerini ve hava savunma sistemlerini gece boyunca vurduğunu duyurdu.

Savaş, deniz taşımacılığını büyük ölçüde aksattı, ham petrol fiyatlarını yaklaşık %40 artırdı, sıvılaştırılmış doğal gaz fiyatlarında ani artışa neden oldu ve gıda üretimi için kritik öneme sahip azot bazlı gübre fiyatlarının yaklaşık %50 artmasına yol açtı.

Perşembe günü ABD ve Avrupa'da keskin bir düşüş yaşayan borsalar, yatırımcıların çatışmanın uzayacağından endişe duyması üzerine Cuma günü Asya'da da aynı gidişatı izledi.

ITC Markets kıdemli döviz analisti Sean Callow, “Birçok kişi İran rejiminin üstünlük sağladığını düşünüyor ve ABD ile gerçekten verimli müzakerelerin sürdüğünden şüphe duyuyor” dedi.

Bir İranlı yetkili Reuters'a, Pakistan tarafından Tahran'a iletilen 15 maddelik ABD önerisinin Çarşamba günü üst düzey İranlı yetkililer ve İran'ın dini liderinin temsilcisi tarafından ayrıntılı olarak incelendiğini ve bunun yalnızca ABD ve İsrail'in çıkarlarına hizmet ettiğini düşündüklerini söyledi.

Ancak yetkili, diplomasi sürecinin sona ermediğini belirtti.

Kaynaklara ve haberlere göre, teklifte İran'ın nükleer programının sonlandırılmasından füze programının kısıtlanmasına ve Hürmüz Boğazı'nın kontrolünün fiilen devredilmesine kadar uzanan talepler yer alıyordu.

İNSANSIZ HIZLI TEKNELER

Trump’ın iyimser değerlendirmesine rağmen İran, İsrail ve ABD üslerine saldırarak ABD ve İsrail’in saldırılarına misilleme yapmaya devam etti. Ayrıca Körfez ülkelerine de saldırdı ve küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazın yaklaşık %20’sinin taşındığı Hürmüz Boğazı üzerinden Orta Doğu’dan yapılan yakıt ihracatını fiilen engelledi.

Financial Times'ın Cuma günü konuyla ilgili kaynaklara atıfta bulunarak bildirdiğine göre, Birleşik Arap Emirlikleri, ABD ve diğer Batılı müttefiklerine, boğazı yeniden açmak için çok uluslu bir deniz görev gücüne katılacağını bildirdi.

Birkaç ABD müttefiki, Hürmüz Boğazı'ndaki engeli kaldırmak için gemi göndermeye yönelik acil bir planları olmadığını belirterek, bu hayati su yolunu açık tutmak için askeri destek talebinde bulunan Trump'ı geri çevirdi.

Trump Perşembe günü, İran'ın müzakerelerde iyi niyet göstergesi olarak, aralarında Pakistan bayraklı gemilerin de bulunduğu 10 petrol tankerinin boğazdan geçişine izin vermesini önerdi.

Wall Street Journal Perşembe günü, bakanlık yetkililerine atıfta bulunarak, Pentagon'un Orta Doğu'ya 10.000 kadar ek kara birliği göndermeyi değerlendirdiğini bildirdi.

Pentagon, Reuters'ın yorum talebine hemen yanıt vermedi.

Pentagon, Reuters'a yaptığı açıklamada, ABD'nin İran'a karşı operasyonlarının bir parçası olarak devriye görevleri için insansız drone sürat tekneleri kullandığını söyledi. Bu, Washington'un aktif bir çatışmada bu tür gemileri kullandığını ilk kez doğrulaması oldu.

(Reuters)