Trump etik kurallarda geri adım attı, büyük kripto yasasının önü açıldı

Amerikalı kripto şirketlerine nihayet hangi düzenleyicinin kendilerini denetlediğini söyleyecek tasarı yeniden ilerliyor.

Cumhuriyetçi senatörler, hafta sonu, aylar süren çıkmazın ardından ABD Başkanı Donald Trump'ın üzerinde uzlaştığı gözden geçirilmiş bir etik paketi içeren ve 'nihai metin' olarak nitelendirdikleri taslağı yayımladı.

CLARITY Yasası, resmi adıyla Dijital Varlık Piyasası Açıklık Yasası, dijital varlıkların denetimini ABD Emtia Vadeli İşlemler Komisyonu ile Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu arasında paylaştırarak, sınıflandırmanın büyük ölçüde yaptırım işlemleri ve yargı süreçleriyle belirlendiği parçalı sistemin yerine geçecek.

Temsilciler Meclisi, kendi versiyonunu Temmuz 2025'te 294'e karşı 134 oyla kabul etmişti; o tarihten bu yana süregelen tıkanıklığın nedeni ise bizzat Trump'tı.

ABD başkanının mal varlığı beyanları, TRUMP memecoin'i ve ailesiyle bağlantılı merkeziyetsiz finans girişimi World Liberty Financial da dahil olmak üzere, kriptoyla bağlantılı 1,4 milyar dolar (1,2 milyar avro) ile 2,2 milyar dolar (1,9 milyar avro) arasında gelir elde ettiğini gösteriyordu.

Demokratlar, Beyaz Saray'ın bugüne dek direndiği bağlayıcı kısıtlamalar talep ediyordu.

Üzerinde uzlaşılan metne göre, federal yetkililer ve eşleri kayda değer kripto varlıklarını elden çıkarmak ya da kör bir güven fonuna devretmek zorunda kalacak; ayrıca görevde bulundukları süre boyunca dijital varlık ihraç etmeleri ya da bunlara sponsor olmaları yasaklanacak.

Kuralları eyalet başsavcıları da uygulayabilecek; bu da, başkanın atamadığı savcıların yetkisini artırdığı için Beyaz Saray'ın daha önce reddettiği bir tavizdi.

2022'de Sorumlu Finansal İnovasyon Yasası'nın eş yazarı olarak Senato'daki kripto mevzuatının başını çeken Wyomingli Cumhuriyetçi senatör Cynthia Lummis, metni, tasarıyla yetkileri paylaştırılan iki kurumu denetleyen komitelerin başkanları Bankacılık Komitesi Başkanı Tim Scott ve Tarım Komitesi Başkanı John Boozman ile birlikte yayımladı.

Lummis, sosyal medya paylaşımında Trump'ın “yeni etik hükümlerini gönüllü olarak kabul ettiğini” belirtti.

Geçen hafta ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, tasarıyı ilerletmeleri için milletvekillerine kamuoyu önünde baskı yapmıştı.

Piyasalar hareketlendi ancak oylama sadece usule ilişkin

Bitcoin, haberlerin ardından pazartesi sabahı yüzde 1,3 yükselerek yaklaşık 77 bin 700 dolara çıktı.

Daha sert hareket ise Hyperliquid'in yerel token'ı HYPE'te görüldü; fiyat yüzde 3'ten fazla artarak yaklaşık 80 dolara ulaştı.

Hyperliquid, vadesiz vadeli işlem sözleşmelerinin (sona erme tarihi olmayan kontratlar) işlem gördüğü en büyük merkeziyetsiz borsayı işletiyor ve zincir üzerindeki tüm türev işlem hacminin kayda değer bir bölümünü tek başına gerçekleştiriyor.

Buna Wall Street de hızla ısındı; mayıs ayında üç ABD spot ETF'i devreye girdi, S&P Dow Jones ise S&P 500 endeksini vadesiz kontrat için lisansladı. Ancak Amerikalı kullanıcılar hâlâ doğrudan bu platformda işlem yapamıyor ve merkeziyetsiz protokollerin nasıl düzenleneceğini tanımlayan bir mevzuat tam da bunu değiştirecek.

Bununla birlikte, takvim konusunda temkinli olmak gerekiyor; zira salı günkü oylama, yalnızca görüşmeleri açan ve 60 oy gerektiren bir “kapanış” (cloture) önergesi.

Cumhuriyetçilerin 53 sandalyesi olduğu düşünüldüğünde, en az yedi Demokrat'ın karşı safa geçmesi gerekiyor; ayrıca değişiklik önergeleri, nihai oylama ve Temsilciler Meclisi ile uzlaşmanın tamamı, ara seçim kampanyası başlamadan daralan takvime sığdırılmak zorunda.

Senatör Lummis, sürecin şimdi tıkanmasının, yasalaşmayı 2030'a kadar erteleyebileceği ve dosyayı bir sonraki ABD yönetiminin insafına bırakacağı uyarısında bulundu.

Avrupa'nın kuralları şimdiden yürürlükte ve gözden geçiriliyor

Çoğu zaman olduğu gibi, düzenleme konusunda ilk adımı AB attı.

Kripto Varlık Piyasaları Tüzüğü (MiCA), Aralık 2024'ten bu yana birlik genelinde uygulanıyor ve Washington yetki tartışmalarına boğulurken Avrupa'ya tek bir lisans rejimi sağlıyor.

Varlığa referanslı token'lar ile e-para token'ları, yani para birimlerine ya da varlık sepetlerine sabitlenen stablecoin'ler, en sıkı rejime tabi. İhraççıların rezerv tutması, bir teknik doküman (whitepaper) yayımlaması ve piyasaya çıkmadan önce yetkilendirme alması gerekiyor.

Bitcoin'den küçük token'lara kadar diğer tüm kripto varlıklar ise daha hafif açıklama yükümlülükleri kapsamında değerlendiriliyor.

Ayrıca borsalar, saklama kuruluşları ve aracı kurumlar, sermaye yeterliliği, yönetişim standartları ve müşteri varlıklarının yönetimine ilişkin kurallara tabi kripto varlık hizmet sağlayıcısı olarak kaydolmak zorunda.

İş dünyası açısından rejimin en cazip yönü ise “pasaportlama”: Bir üye ülkede lisans alan şirketler, yeniden onay almadan 27 ülkenin tamamında faaliyet gösterebiliyor. Bu, Avrupa bankacılık ve fon yönetimi sektörlerinin de temelini oluşturan ilkeyle aynı.

MiCA, kripto piyasalarında içeriden öğrenenlerin ticaretini ve piyasa manipülasyonunu da yasaklıyor; hizmet sağlayıcıların, müşterilerini varlıklarının tazminat mekanizmalarıyla korunmayabileceği konusunda uyarmasını zorunlu kılıyor.

Ancak bu çerçeve şu anda gözden geçiriliyor.

Avrupa Komisyonu, MiCA'nın pratikte nasıl işlediğine dair bir istişare süreci yürütüyor; bir aylık uzatmanın ardından bu süreç 30 Eylül'de sona erecek.

Gündemdeki sorular arasında, tıpkı ABD'deki tasarıyı da kilitleyen konu olan merkeziyetsiz finansın kurallar karşısında nasıl ele alınması gerektiği de var.