Teyit: Polonya'nın gündeminde 'Polexit' yer alıyor mu?

Polonya Başbakanı Donald Tusk, ülkedeki aşırı sağ ve popülist partilerin yükselişi nedeniyle Polonya’nın AB’den ayrılma tehlikesinin gerçek olduğunu belirtti.

Başbakan Tusk X hesabından yaptığı açıklamada, Rusya, ABD'deki 'Amerika'ya Yeniden Büyük Yap' (MAGA) destekçileri ve Macaristan Başbakanı Viktor Orban liderliğindeki Avrupa sağının AB'yi "yok etmek" istediğini söyledi.

Bloktan ayrılmanın Polonya için "bir felaket olacağını" söyleyen Tusk, "Onları durdurmak için her şeyi yapacağım," dedi.

Tusk bu açıklamaları, daha önce sağ popülist Hukuk ve Adalet Partisi'ne (PiS) bağlı olan Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki'nin, Polonya'nın SAFE programı kapsamında AB'den yaklaşık 44 milyar euro savunma kredisi almasını sağlayacak yasayı veto etmesinin ardından yaptı.

Tusk, eski tarihçi ve rakibi Nawrocki’nin kararlarını geçersiz kılmak için adımlar attı. Nawrocki, Tusk’un, Varşova ile Brüksel arasındaki ilişkileri güçlendirmeye çalıştığı dönemde onun başlıca rakibi konumuna yerleşti.

Tusk’un uyarıları, sosyal medyada birçok kişinin Polonya’nın gerçekten AB’den ayrılma sürecini başlatıp başlatmayacağını sorgulamasına yol açtı. Aynı zamanda, Polonyalıların gerçekten AB’den ayrılmak isteyip istemediğine dair çelişkili anlatımlar da öne çıkıyor.

Bu tartışmalar, Polonya’da genç kadınların AB’den çıkmayı savunduğu ve aşırı sağ söylemleri yansıtan AI destekli TikTok videolarının yayımlanmasının ardından geldi. Polonya’daki doğrulama kuruluşları videoları yalanladı. Videolar binlerce defa izlendi ve genç nesilde AB karşıtı görüşleri artırmayı hedefliyor gibi görünüyor.

'Polexit' mümkün mü?

Polonya’yı AB’den çıkarmaya yönelik herhangi bir yasal adım şu anda yok. Brexit deneyiminden bilindiği gibi, bir üye ülkenin AB’den ayrılması için Lizbon Antlaşması’nın 50. maddesini tetiklemesi gerekir. Polonya bunu henüz yapmadı. Aslında, Tusk bizzat 2017’de AB Konseyi başkanı olarak Brexit sürecinde İngiltere’nin 50. maddeyi yürürlüğe sokma mektubunu almıştı.

Bununla birlikte, Polonya’daki sağcı muhalefetin AB ile entegrasyonu engellemeye ve AB yasalarını tanımamaya çalıştığı da bir gerçek. Nawrocki ve PiS partisi, AB’nin yalnızca bir ticaret bloğu olarak kalmasını ve Polonya egemenliğine müdahale etmemesini savunurken, daha küçük aşırı sağcı Konfederasyon partisi AB’den ayrılmayı daha açık şekilde talep ediyor.

Bu nedenle bazı analistler, Polonya’nın AB’de kalmaya devam edeceği ancak AB yasalarının otoritesini tanımayacağı bir olası “hukuki Polexit”ten söz ediyor. Bu duruma en somut örnek, 2021’de Polonya Anayasa Mahkemesi’nin bazı AB yasalarını anayasaya aykırı bularak Polonya yasalarının üstün olduğunu hükmettiği 'üstünlük' kararı. Benzer kararlar sonraki yıllarda da verilmiş, AB’nin otoritesini sorgulayan kararlar uygulanmıştı.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve Polonya Başbakanı Donald Tusk Brüksel'deki AB Zirvesi'nde göç konulu bir toplantıda, 18 Aralık 2025. Olivier Hoslet/Copyright 2025 The AP. All rights reserved.

Polonyalılar ayrılmak istiyor mu?

Kamuoyunun kararsız olabileceğine dair bazı raporlar olsa da, anketler Polonyalıların AB'de kalmaktan yana olduğunu gösteriyor.

Polonya Kamuoyu Araştırma Merkezi tarafından kısa süre önce yapılan bir araştırmaya göre, vatandaşların yüzde 82'si AB üyeliğini desteklerken, yüzde 14'ü buna karşı çıkıyor. Bu rakamlar geçen yıla göre neredeyse hiç değişmedi.

Yine de Polonyalılar, ülkelerinin AB ile daha fazla bütünleşmesini ne kadar istedikleri konusunda bölünmüş durumda. Yüzde 26'sı daha derin bağlar isterken yüzde 23'ü daha fazla özerklik istiyor. Yüzde 32'lik bir kesim ise her şeyin olduğu gibi kalmasını tercih ediyor.

Aynı araştırmaya göre Polonya vatandaşlarının yüzde 62'si varsayımsal bir 'Polexit'in kazançtan çok kayıp getireceğini düşünürken, sadece yüzde 9'u bunun genel olarak ülkeye fayda sağlayacağını söylüyor.

Tusk'ın uyarıları tırmanan bir siyasi çatışmayı yansıtırken, AB'den ayrılmak için gerekli siyasi yetki ya da parlamento çoğunluğu yok gibi görünüyor.