SpaceX’ten Rus İHA'larına Starlink freni

Elon Musk’ın şirketi SpaceX, Rusya’nın Ukrayna üzerinde saldırı İHA'larını (insansız hava aracı) işletmek ve yönlendirmek için Starlink’i kullanmasını engellemek üzere ilk adımları attı. Kiev yönetimi bu hamlenin şimdiden “somut sonuçlar” verdiğini açıkladı.

Son günlerde Ukrayna Savunma Bakanlığı, Rus İHA'larının Starlink üzerinden kontrol edilmesini önlemek için SpaceX ile temasa geçti. Savunma Bakanı Mykhailo Fedorov, uydu internet sisteminin Rus güçlerine Ukrayna’nın derinliklerine kadar operasyon yapma ve hava savunmasından kaçınma imkânı tanıdığını söyledi.

“Starlink terminalleriyle donatılmış Rus İHA'ları düşürülmesi zor araçlar. Düşük irtifada uçuyorlar, elektronik harbe dayanıklılar ve operatörler tarafından uzun mesafelerden gerçek zamanlı olarak kontrol edilebiliyorlar,” diyen Fedorov, “Son günlerde atılan ilk adımlar sayesinde Starlink kullanan Rus droneları nedeniyle hiçbir Ukraynalı hayatını kaybetmedi — bunun değeri ölçülemez,” ifadelerini kullandı.

SpaceX, Musk’ın X’te yaptığı paylaşımla, Starlink’in “yetkisiz” Rus kullanımlarını durdurmaya yönelik çabaların işe yaramış göründüğünü duyurdu. Musk, Fedorov ile kamuya açık yazışmasında “Daha fazlası gerekiyorsa haber verin,” dedi.

Rusya’nın Starlink kullanımı

SpaceX, Şubat 2024’te yaptığı açıklamada Starlink’i Rusya’ya satmadığını ya da göndermediğini ve Rus hükümeti ya da ordusuyla hiçbir iş ilişkisi olmadığını belirtmişti.

Ancak Ukraynalı askeri yetkililere göre Rus birlikleri Starlink sistemlerini saldırı İHA'larına entegre ederek Ukrayna’nın elektronik savunmalarını aşmayı başardı. Yetkililer, Starlink donanımlı dronelarla gerçekleştirilen “yüzlerce” saldırıya dair kanıt topladıklarını açıkladı.

Ukrayna Savunma Bakanlığı danışmanı Serhii Beskrestnov’a göre, Harkiv bölgesinde bir yolcu trenini hedef alan son saldırı da Starlink kontrollü Rus dronelarıyla gerçekleştirildi. ABD merkezli düşünce kuruluşu Institute for the Study of War (ISW) da Rusya’nın, İHA'ların menzilini artırmak ve elektronik harbe karşı dayanıklılığını yükseltmek için Starlink’e giderek daha fazla bel bağladığını belirtti.

ISW, Starlink donanımlı BM-35 dronlarının yaklaşık 500 kilometrelik menzilinin Ukrayna’nın büyük bölümünü, Moldova’nın tamamını ve Polonya, Romanya ile Litvanya’nın bazı kesimlerini kapsadığını kaydetti.

Ukrayna ordusu için Starlink’in kritik rolü

Musk, Rusya’nın tam kapsamlı işgalinin başlamasından kısa süre sonra, 2022’de Ukrayna üzerinde Starlink hizmetini devreye sokmuştu. O tarihten bu yana Ukrayna’ya 50 binden fazla Starlink terminali sağlandı.

Ukrayna ordusu, cephe hattındaki iletişimde büyük ölçüde Starlink’e bağımlı. Yetkililer, uydu internetinin geleneksel telsiz iletişimine kıyasla daha güvenli olduğunu vurguluyor.

Rusya’nın Starlink’i yetkisiz kullandığına dair iddiaların ardından Ukrayna hükümeti, ülkedeki tüm Starlink terminallerini doğrulama süreci başlattı. Fedorov, yalnızca kayıtlı ve onaylı terminallerin çalışmasına izin verileceğini, diğerlerinin devre dışı bırakılacağını açıkladı.

X üzerinden diplomasi

Ocak ayına kadar Ukrayna’nın dijital dönüşümden sorumlu başbakan yardımcılığı görevini yürüten Fedorov, Musk ile 2022’den bu yana hem kamuoyu önünde hem de özel olarak temas hâlinde. Bu iş birliği Moskova’nın tepkisini çekerken, Kremlin’e yakın medya Musk’ın uydularının uzayda hedef alınması çağrıları yaptı.

Batılı istihbarat servisleri, Rusya’nın Starlink’e karşı uydu karşıtı silahlar geliştirdiğini ve bunun Batı’nın uzaydaki teknolojik üstünlüğünü sınırlamayı amaçladığını değerlendiriyor.