Sırbistan ve Arnavutluk’tan AB’ye kademeli üyelik çağrısı: Veto hakkından feragat önerisi

Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic ile Arnavutluk Başbakanı Edi Rama, Alman gazetesi Frankfurter Allgemeine Zeitung’da yayımlanan ortak bir köşe yazısında, Sırbistan ve Arnavutluk’un Avrupa Birliği’ne (AB) katılım sürecinin hızlandırılmasını talep etti.

Liderler, önerilerini “AB’ye gerçekçi bir yol” olarak nitelendirerek, kısmi ve işlevsel entegrasyonun AB genişleme sürecini canlandırmak ve bölgedeki istikrarı artırmak için ara bir adım olabileceğini vurguladı.

Ortak öneri, aday ülkelerin AB iç pazarına ve Schengen alanına kademeli olarak entegre olmasını öngörüyor, ancak ülkelerinden AB Komisyonerleri, Avrupa Parlamentosu (AP) üyeleri ve veto hakkı gibi tam üyelik ayrıcalıkları uygulanmayacak. Tam üyelik, bu hakların tümünü içeriyor. Sırbistan ve diğer Batı Balkan ülkeleri için AB’ye katılım süreci yıllardır duraklamış durumda; aday ülkeler, hukukun üstünlüğü, yolsuzlukla mücadele, medya özgürlüğü ve yargı reformları gibi AB üyeliği için gereken alanlarda yeterli ilerleme kaydedemedi.

Sırbistan ve Arnavutluk, AB'ye hala nasıl katılabilecekleri konusunda AB'ye ortak bir talepte bulunuyor. AP Photo

Batı Balkanlar: 'AB’nin gücüne yatırım için yeni cephe'

Sırbistan ve Arnavutluk liderleri makalede, “Avrupa’nın bu bölgesinde, AB ile coğrafi olarak çevrili ve tarihsel olarak Avrupa’nın kaderine bağlı Batı Balkanlar’da üyelik perspektifi hâlâ reform, yatırım ve uzlaşmanın en güçlü itici gücü” ifadelerini kullandı.

AB’ye seslenen liderler, “AB’nin artık Batı Balkanlar’ın, Birliğin gücüne yatırım için yeni bir cephe oluşturduğunu kabul etme zamanı geldi,” dedi.

Aday ülkelerin birlikte “gerçekçi bir yol” arayacağını belirten liderler, hazırlıklı adayların tek pazar ve Schengen alanına hızlandırılmış entegrasyonunun “AB’nin ekonomik ve siyasi konumunu güçlendirebileceğini” ve bunu yaparken “AB’nin karar alma mekanizmasını zorlamayacağını” savundu.

Ocak 2026: Arnavutluk hükümet başkanı Edi Rama Fransa Cumhurbaşkanı Macron'u ziyaret etti. AP Photo

AB'ye yapılan talepte özellikle "veto hakkı, ilave komisyon üyeleri, Avrupa Parlamentosu üyeleri ya da oylama yapılarında değişiklik anlamına gelmeyeceği" belirtiliyor.

Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic ve Arnavutluk Cumhurbaşkanı Edi Rama, bunun üye devletlerin pek çok endişesini gidereceğine emin.

Sırbistan ve Arnavutluk, reform taahhüdünü Kasım 2025’te açıklamıştı

Kasım 2025’te Euronews, Arnavutluk, Moldova, Karadağ, Kuzey Makedonya, Sırbistan ve Ukrayna devlet başkanlarını, ayrıca Avrupa Konseyi Başkanı ve AB Genişleme Komisyoneri’ni Euronews Genişleme Zirvesi’nde ağırladı.

Zirve, Avrupa Komisyonu’nun yıllık genişleme raporunun yayımlanmasıyla aynı zamana denk geldi. Raporda Komisyon, Belgrad’ın Moskova’ya yönelik AB yaptırımlarına uyum sağlamadığını vurguladı.

Zirvede Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic, ülkesinin reform taahhüdünü savundu.

Euronews’e verdiği röportajda Vucic, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile ilişkisini hatırlatarak, “Kimseyle görüştüğüm için kendimi savunmayacağım” dedi. Vucic, ülkedeki protestolarla ilgili soruyu yanıtlamaktan kaçındı ve ülkenin güçlü ekonomik performansını öne çıkardı; Sırbistan’ın ulusal borcu azalmış durumda.

Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic. AP Photo

Sırbistan, 2009’dan beri AB üyeliği için başvuruda bulundu ancak müzakereler o tarihten bu yana duraklamış durumda. Medya özgürlüğü, seçim yasası reformu ve sivil toplum konularının yanı sıra Belgrad’ın dış politikası da AB liderleri için endişe kaynağı oldu.

Arnavutluk da Euronews Zirvesi’nde en geç 2030’a kadar tam üye olmayı hedeflediğini vurguladı. Başbakan Edi Rama, “2030 bir hayal tarihi değil, basit bir hesaplamaya dayanan bir son tarihtir,” dedi ve müzakerelerin önümüzdeki iki yıl içinde tamamlanmasını beklediğini ekledi. Karadağ ile birlikte Arnavutluk, AB’ye katılım için en umut verici aday ülkeler arasında gösteriliyor.

2025 yılında Arnavutluk başbakanı açık bir seçim zaferiyle görevde dördüncü dönemini garantilemişti. AP Photo

Ancak yolsuzlukla mücadele, Arnavutluk’un AB üyesi olabilmesi için en büyük zorluklardan biri olarak öne çıkıyor.

Rama, Kasım ayındaki zirvede, “Yolsuzlukla mücadelede destek, ortaklık ve yardımı kabul ediyoruz, ama kimseye ders vermesini kabul etmiyoruz,” dedi.

Arnavutluk, AB üyeliği başvurusundan bu yana yolsuzlukla mücadele için SPAK (“yolsuzlukla mücadele otoritesi”) gibi kurumlar kurdu.