Portekiz'de rekor akaryakıt zamları protesto edildi

Portekiz, yeni bir akaryakıt zammıyla güne başladı. Yıl boyunca devam eden fiyat artışları sonucunda motorin tarihi zirvesine ulaşırken, sürücüler ülkenin farklı noktalarında yollara çıkarak zamları protesto etti.

Sabah saatlerinde Lizbon'u Tejo Nehri'nin güney kıyısındaki Almada kentine bağlayan 25 de Abril Köprüsü'nde sürücüler kornalarına basarak protesto düzenledi.

Aynı saatlerde daha güneyde, Setúbal bölgesindeki Sines'te bulunan Galp rafinerisine doğru araçların yavaş ilerlediği bir protesto konvoyu yola çıktı. WhatsApp ve sosyal medya üzerinden organize edilen eylem öğle saatlerinden sonra da devam ederken, protestonun ne zaman sona ereceğine ilişkin bir saat belirlenmedi.

Sosyal medyada paylaşılan görüntülerde, kaputlarında Portekiz bayrakları bulunan araçların kornalarına bastığı görüldü. Lusa haber ajansına göre göstericiler, "Akaryakıt zamları artık yeter," ve "Aileler artık dayanamıyor," yazılı pankartlar da taşıdı. Portekiz Ulusal Cumhuriyet Muhafızları (GNR), protestoya 60 ila 100 aracın katıldığını açıkladı.

Benzin, Ukrayna'nın işgalinden bu yana en yüksek seviyede

Portekiz Otomobil Kulübü'nün (ACP) tahminlerine göre motorinin litre fiyatı pazartesi günü 15 cent artarak 2,169 euroya, benzinin litre fiyatı ise 12 cent artarak 2,142 euroya yükseldi.

Ancak bu rakamlar, hükümetin istisnai uyguladığı Petrol Ürünleri Vergisi'ndeki (ISP) indirimi hesaba katmıyor. Vergi indirimi sayesinde fiyat artışı motorinde 12 cent, benzinde ise 9 centle sınırlandı.

Dinheiro Vivo'nun hesaplamalarına göre ise bu, motorin için bugüne kadar kaydedilen en yüksek fiyat. Benzin de Rusya'nın 2022'de Ukrayna'yı işgalinin ardından başlayan enerji krizinden bu yana en yüksek seviyeye çıktı.

ARŞİV (29.04.2025). Lizbon'da akaryakıt istasyonu. AP Photo/Armando Franca

Portekiz, Avrupa'nın en pahalı ülkeleri arasında

Avrupa genelinde akaryakıt fiyatları yıl boyunca yükselmeye devam etti. Almanya'da da Frankfurter Allgemeine'nin aktardığına göre fiyatlar tarihi zirveye ulaştı. Benzinin litre fiyatı, Mart 2022'de kaydedilen 2 bin 203 euroluk önceki rekoru aştı.

Portekiz ise akaryakıtın en pahalı olduğu Avrupa ülkeleri arasında yer alıyor. 21 Avrupa ülkesindeki fiyatları derleyen "fuel-prices.eu" sitesinin pazartesi günkü verilerine göre Portekiz benzin fiyatlarında en pahalı üçüncü ülke konumunda. Listede yalnızca Fransa ve Danimarka'nın fiyatları daha yüksek.

Motorinde ise Portekiz en pahalı beşinci ülke konumunda. İngiltere, İtalya, Fransa ve Danimarka'da fiyatlar Portekiz'den daha yüksek.

Fiyatlardaki sert yükseliş üzerine Portekiz Çevre ve Enerji Bakanı Maria da Graça Carvalho, Enerji Hizmetleri Düzenleme Kurumu'ndan (ERSE) konuyla ilgili bir araştırma yapmasını istedi.

Ancak ağustos ortasında yayımlanan araştırmada, "işletmecilerin aşırı kâr elde ettiğine dair herhangi bir kanıt bulunmadığı" sonucuna varıldı. Araştırmada ayrıca fiyatların hızla yükselip yavaş düştüğüne dair bir olguya da rastlanmadığı belirtildi.

Raporda, "Sonuçlar, fiyat düşüşlerinin tüketiciye sürekli olarak fiyat artışlarından daha yavaş veya daha eksik yansıtıldığı görüşünü desteklemiyor," denildi.

ERSE, Portekiz ile İspanya arasındaki fiyat farkını da vergilerle açıkladı. Bununla birlikte kurum, Portekiz'deki vergi yükünün sabit kaldığını ve bunun "Avrupa Birliği ve Euro Bölgesi'ndeki ülkelerin çoğuyla uyumlu" olduğunu vurguladı.

Hürmüz Boğazı ve rafineri kapasitesi

Avrupa'daki akaryakıt fiyatlarının yükselmesi, Orta Doğu'daki çatışmalar ve Hürmüz Boğazı'ndaki abluka nedeniyle ticaret yollarının sekteye uğramasıyla ilişkilendiriliyor.

Ancak uzmanlar, ham petrol arzı yeterli olsa bile sınırlı rafineri kapasitesinin de fiyatları yukarı çektiğine dikkat çekiyor. Bu sorun özellikle motorin fiyatlarını etkiliyor.

Vergi cephesinde ise petrol şirketlerinin olağanüstü kârlarına yönelik ek vergi gündemde. AFP'nin aktardığına göre Portekiz, Almanya, İtalya, Avusturya, Polonya ve İspanya'nın bakanları, Avrupa Birliği dönem başkanlığını yürüten İrlanda'nın maliye bakanına bir mektup göndererek konunun bir sonraki maliye bakanları toplantısında ele alınmasını istedi.

Toplantının 18-19 Eylül tarihlerinde İrlanda'da yapılması planlanıyor.

Vergi cephesinde ise bir petrol şirketlerinin kârına olağanüstü vergi getirilmesi önerisi masada. AFP'ye göre Portekiz, Almanya, İtalya, Avusturya, Polonya ve İspanya'nın bakanları, konunun bir sonraki maliye bakanları toplantısında ele alınması için İrlanda Maliye Bakanı'na mektup gönderdi. Toplantı, Avrupa Birliği dönem başkanlığını yürüten İrlanda'da 18-19 Eylül tarihlerinde yapılacak.