Portekiz’de merkez sol aday Antonio Jose Seguro yarışı önde götürüyor

Sandık çıkış anketlerine göre, Portekiz’de pazar günü yapılan cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ikinci turunda merkez sol aday Antonio Jose Seguro, aşırı sağcı Chega (Yeter) partisinin lideri Andre Ventura’yı mağlup etti.

Sosyalist Parti’nin (PS) adayı olan Seguro, cumhurbaşkanlığı ikinci turuna girilirken de açık ara favori olarak görülüyordu. Ulusal iki televizyon kanalının sandık çıkış anketlerine dayanan projeksiyonlarına göre, 63 yaşındaki Seguro oyların yüzde 67 ila 73’ünü alırken, 43 yaşındaki Ventura’nın oy oranı yüzde 27 ila 33 arasında kaldı.

Portekiz’de ve yurt dışında yaşayan yaklaşık 11 milyon seçmen seçimde oy kullanma hakkına sahipti.

Seguro, 2019 yılında kurulan ve bugün parlamentodaki en büyük muhalefet gücü konumuna gelen Chega partisinin lideri Ventura karşısında ikinci turun favorisi olarak öne çıkmıştı.

Seçimin ilk turunda Antonio Jose Seguro oyların yüzde 31,1’ini alırken, Andre Ventura yüzde 23,52’de kalmıştı.

40 yıl sonra ilk kez ikinci tur

Portekiz’de en son 1986 yılında cumhurbaşkanlığı seçimi ikinci tura kalmıştı. O seçimde Sosyalist Parti lideri Mario Soares, muhafazakar sağ CDS lideri Diogo Freitas do Amaral’i mağlup etmişti. Soares oyların yüzde 51,18’ini (3 milyon 10 bin 756 oy), do Amaral ise yüzde 48,82’sini (2 milyon 872 bin 64 oy) almıştı. Seçim, ilk tur ile ikinci tur arasındaki dramatik tablo değişimiyle dikkat çekmişti.

26 Ocak 1986’da yapılan ilk turda Freitas do Amaral oyların yüzde 46,31’ini alırken, Soares yalnızca yüzde 25,43’te kalmıştı. İkinci tur öncesinde favori olarak görülen muhafazakâr adayın kazanacağı düşünülüyordu. Ancak Mário Soares, solu bir araya getirerek tarihi bir geri dönüşe imza attı.

Aradan geçen 40 yılın ardından Portekiz’in siyasi dengeleri yeniden değişiyor. Popülist Chega'nın adayı Ventura’nın ilk turdaki güçlü performansı, Avrupa genelinde aşırı sağın yükselişine işaret eden bir başka dönüm noktası olarak görülüyor. Son yıllarda popülist partiler, birçok ülkede iktidara gelmeyi başardı ya da iktidara yaklaşmış durumda.

Uzun yıllardır sosyalist siyasetin içinde yer alan Antonio Jose Seguro ise kendisini, demokratik kurumlara istikrar getirecek ve mevcut merkez sağ azınlık hükümetiyle iş birliği içinde çalışacak ılımlı bir aday olarak konumlandırıyor.

Cumhurbaşkanının yetkileri büyük ölçüde sembolik

Portekiz’de cumhurbaşkanlığı makamı büyük ölçüde sembolik nitelik taşıyor ve yürütme yetkisi bulunmuyor. Devlet başkanı geleneksel olarak siyasetin üzerinde bir konumda yer alıyor; görevin önemli bir bölümü anlaşmazlıkları yatıştırmak ve krizleri yönetmekten oluşuyor.

Buna rağmen cumhurbaşkanı, parlamentodan çıkan yasaları veto edebilme gibi önemli yetkilere sahip. Bu veto, parlamentoda aşılabilse de devlet başkanının elinde Portekiz siyasi literatüründe “atom bombası” olarak anılan bir yetki daha bulunuyor: parlamentoyu feshederek erken seçim çağrısı yapmak.

Portekiz, son yılların en ciddi siyasi istikrarsızlık dönemlerinden birini yaşıyor. Ülke mayıs ayında son üç yıl içindeki üçüncü genel seçimini yaptı.