Pakistan, Afganistan'ı bombaladı
Afganistan ve Pakistan, engebeli sınırları boyunca ölümcül top ve havan ateşi ile yeniden çatışmaya başladı. İslamabad savunma bakanı, ülkesinin sabrının “tükendiğini” söyleyerek Taliban'ın yönettiği komşusuna “açık savaş” ilan etti.
Bu, Pakistan'ın iyi finanse edilmiş, güçlü ve nükleer silahlara sahip ordusunu, onlarca yıllık savaş tecrübesine sahip sert Afgan Taliban savaşçılarıyla karşı karşıya getiren, aralıklı bir çatışmanın son patlamasıdır. Bu savaşçılar, yıllarca süren isyanın ardından 2021'de ABD ve NATO güçlerine karşı zafer kazanmışlardır.
Bölgedeki istikrarsızlığı daha da kötüleştirme tehdidi oluşturan son şiddet olayları hakkında bildiklerimiz şunlar.
Nasıl başladı?
Perşembe gecesi geç saatlerde Taliban ordusu, engebeli dağlar ve çöllerden geçen 1.600 mil uzunluğundaki, geçirgen ve ihtilaflı sınırın bazı bölümleri boyunca Pakistan mevzilerine saldırılar düzenledi.
Kabil, bu saldırıların Pakistan'ın hafta sonu Afganistan'daki militan kamplarına düzenlediği ve en az 18 kişinin ölümüne yol açan bombardımana misilleme olduğunu söyledi.
Buna yanıt olarak, Cuma günü erken saatlerde Pakistan, Ghazab Lil Haqq veya “Adil Öfke Operasyonu”nu başlattı.
Pakistan hava saldırıları Kabil, güneydoğudaki Paktia eyaleti ve Taliban'ın ruhani doğum yeri olarak kabul edilen ve grubun gizemli lideri Hibatullah Akhundzada'nın bulunduğu yer olarak bilinen Kandahar'ı vurdu.
Pakistan, Cuma günü erken saatlerde düzenlediği saldırıların Afgan Taliban savunma tesislerini hedef aldığını ve bunun ülkenin misilleme stratejisinde önemli bir tırmanış olduğunu söyledi.
Kabil'de yaşayan bir kadın, cuma günü ailesinin yüksek bir patlama sesiyle uyandığını anlattı.
İki taraf, Cuma günkü saldırıda farklı kayıp rakamları bildirdi. Pakistan, ordusunun 133 Afgan Taliban savaşçısını öldürdüğünü iddia ederken, Afganistan sekiz askerinin öldürüldüğünü söyledi. Çatışmaların yaşandığı uzak bölgeden gelen haberleri doğrulayamıyor.
Polis memuru Fazal Akbar'a göre, Pakistan'ın kuzeybatısındaki Bajaur bölgesinde, Afgan Taliban tarafından atılan bir havan topu bir eve isabet etti ve iki çocuk ve bir kadın dahil beş kişi yaralandı.
Daha önce de böyle bir durum yaşamamış mıydık?
Evet. Yakın ekonomik ve kültürel bağlara sahip olmalarına rağmen, iki ülke karmaşık bir tarihe sahip.
Geçen Ekim ayında, yıllardır en kanlı çatışmalarını yaşadılar ve o zamandan beri kırılgan bir ateşkes devam ediyor.
Afgan Talibanı, 11 Eylül saldırılarının faillerine sığınak sağladığı için 2001 yılında NATO güçleri tarafından iktidardan uzaklaştırıldıktan sonra, Pakistan onun ana destekçilerinden biri oldu.
Taliban savaşçıları, Pakistan sınırının ötesinde sığınak buldu ve ABD destekli Afgan hükümetine karşı başlattıkları isyan için destek gördü. Bu isyan, ABD'nin şimdiye kadarki en uzun savaşı haline geldi.
Ancak, kaotik ABD çekilmesinin ardından Taliban'ın bu savaşta nihai zaferi ve Kabil'de yeniden iktidara gelmesiyle birlikte, Pakistan İslamcı şiddette bir artışla karşı karşıya kaldı.
İslamabad, bu şiddetin büyük bir kısmından Pakistanlı Taliban militanlarını sorumlu tutuyor ve Kabil'i kendi topraklarında onlara sığınak sağlamakla suçluyor.
Bu saldırıların çoğu, kaotik çekilme sırasında geride bırakılan ABD silahlarıyla gerçekleştiriliyor. Afgan Talibanı, Pakistanlı adaşını barındırdığını reddediyor.
Pakistan ordusunun paylaştığı verilere göre, 2025 yılında ülke genelinde militan saldırılarda askerler ve siviller dahil 1.200'den fazla kişi öldürüldü. Bu rakam, ABD'nin Kabil'den çekildiği ve Afgan Taliban'ın iktidara geri döndüğü 2021 yılında kaydedilen rakamın iki katı.
Pakistan Savunma Bakanı Khawaja Asif, Kasım ayında birçok Afgan Taliban figürünün hala Pakistan'da mülkleri ve aileleri olduğunu söyledi. Şu anki şiddet artışının bir geri tepme olup olmadığı sorusuna, “Evet, öyle düşünüyorum” yanıtını verdi.
Asif, Cuma günü erken saatlerde sosyal medyada, Afganistan'ı “dünyadaki tüm teröristleri” bir araya getirip “terörizmi ihraç etmekle” ve kendi halkını insan haklarından mahrum bırakmakla suçladı.
Asif, X'te “Sabrımız tükendi. Artık aramızda açık bir savaş var” diye yazdı.
İki ülkenin orduları nasıl karşılaştırılır?
Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü'nün (IISS) “2025 Askeri Denge” raporuna göre, sayılar açısından Pakistan ve Afganistan orduları arasındaki fark çok belirgin.
Ordu, darbe ve anayasa değişiklikleriyle ülke tarihi boyunca hakimiyetini sağlamlaştırmış olan Pakistan'ın en güçlü kurumu olmaya devam ediyor.
Nükleer güce sahip olan Pakistan, kara, deniz, hava ve deniz piyade kuvvetlerinden oluşan sofistike bir savunma yapısına sahiptir. IISS'ye göre, bu kuvvetler toplamda yaklaşık 660.000 aktif görevli askerden oluşuyor ve yaklaşık 300.000 personelden oluşan paramiliter ve askeri polis birimleri ile destekleniyor.
Geleneksel güçleri, ABD yapımı F-16 savaş uçakları, Fransız Mirage jetleri ve İslamabad'ın başlıca savunma ortağı Çin ile ortaklaşa üretilen JF-17 dahil olmak üzere modern bir silah cephanesiyle desteklenmektedir.
Buna karşılık, Afganistan tek ve birleşik bir güce sahiptir: Taliban.
200.000'den az personele sahip olduğu tahmin edilen Taliban'ın askeri yapısı, işlevsel bir hava kuvvetine sahip değildir ve bunun yerine, ABD'nin çekilmesinden sonra terk edilen bir avuç eski Sovyet dönemi saldırı helikopteri ve nakliye uçağı ile quadcopter insansız hava araçlarına güvenmektedir.
Komşularının sahip olduğu ağır silahlara sahip olmasalar da, gerilla taktikleri, ideolojik katılıkları, dini coşkuları ve on yıllardır süren asimetrik savaşlarla sertleşmiş askeri kimliklerinin belirleyici bir özelliğidir.
Durum ne kadar kötüleşebilir?
Önceki çatışmalar, günlerce süren savaşların ve Suudi Arabistan ve Türkiye dahil yabancı hükümetlerin arabuluculuğunun ardından sakinleşmiştir.
Analistler, daha fazla tırmanmanın istikrarsızlığı artırabileceğinden korkuyor.
Kriz Grubu'nun Güney Asya kıdemli proje direktörü ve kıdemli Asya danışmanı Samina Ahmed, “Pakistan, Afgan Talibanı Afganistan topraklarında TTP liderlerine ve savaşçılarına karşı harekete geçmezse tekrar harekete geçeceğini açıkça belirtti” dedi.
“İslamabad ve Kabil, Türkiye, Katar ve Suudi Arabistan gibi güvenilir ortakların arabuluculuğunda müzakereleri acilen yeniden başlatmalıdır.”
(CNN)
