Ortadoğu petrol ihracatı, İran hariç, savaş öncesi seviyeye döndü

Hürmüz Boğazı'ndaki gemilere yönelik saldırılara rağmen, İran hariç Ortadoğu'nun Körfez bölgesinden yapılan ham petrol ihracatı, denizcilik takip şirketi Kpler'e göre Eylül ayında savaş öncesi seviyelerine döndü. Bu toparlanma, bölgenin ihracat rotalarındaki değişikliklerin ardından gerçekleşti.

Kpler'in verilerine göre 1-28 Eylül arasında bölgeden günde en az 16,5 milyon varil (mbd) ham petrol çıktı; bu, İran hariç tutulduğunda savaş öncesi ortalamaya denk geliyor. Bu seviye, Mart ayındaki aylık ortalamanın 10,5 milyon varil üzerinde.

Ancak bu ihracatın artık yüzde 40'ı, savaş öncesinde yüzde 17 olan oranla karşılaştırıldığında, Hürmüz Boğazı'nı baypas ediyor; Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki boru hatları başlıca alternatif güzergahları sağlıyor. Boğazı geçen ham petrolün büyük bölümü ise açık denizde tanker değiştiriyor.

Rakamlar ham petrol ve kondensatı kapsıyor.

İhracat verileri, ihracatçıların İran'ın Hürmüz'ü ablukaya alma girişimini baypas etmek için giderek daha fazla kullandığı Kızıldeniz üzerinden yapılan sevkiyatları da içeriyor. Çatışma öncesinde, dünya petrol arzının yaklaşık beşte biri boğazdan geçiyordu.

Petrol fiyatları hâlâ savaş öncesi seviyelerin oldukça üzerinde. Uluslararası gösterge Brent ham petrolünün aralık vadeli kontratları pazartesi sabahı varil başına 102,25 dolar seviyesinden işlem görürken, ABD gösterge petrolü West Texas Intermediate (WTI) varil başına 90,50 dolardan el değiştirdi.

Savaş öncesinde Brent vadeli işlemleri yaklaşık 72 dolar seviyesindeydi. Boğazdan geçen deniz taşımacılığındaki aksama, ülkeleri alternatif arayışına iterek ve akaryakıt fiyatlarını sıçratarak küresel ekonomiye şok dalgaları gönderdi.

İran su yolunun kontrolünün kendisinde olduğunu iddia etmeyi sürdürüyor ve izni olmadan seyreden gemiler saldırı riskiyle karşı karşıya. Buna karşın, daha fazla gemi geçiş yapmayı başarırken, alternatif güzergahlar tam kapasite çalışıyor.

İhracattaki toparlanmaya rağmen uzmanlar, koşulların normalden hâlâ çok uzak olduğu uyarısında bulunuyor. İran limanlarına uygulanan ABD ablukası, ülkenin kendi petrol ihracatının önemli bir bölümünü kısıtlamaya devam ediyor.

Suudi Arabistan, başlıca petrol sahalarını doğudaki bölgelerden Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu terminaline bağlayarak Hürmüz'ü baypas eden Doğu-Batı boru hattının yeniden açılmasından fayda sağladı.

Kpler analisti Amena Bakr'ın geçen hafta verdiği bilgiye göre hat, Irak'tan düzenlenen saldırıların ardından 11 Eylül'de kapatıldı ve 22 Eylül'de yeniden faaliyete geçti.

BAE'nin de, Abu Dabi'nin petrol sahalarını boğazın dışında, Umman Körfezi kıyısındaki Fuceyre terminaline bağlayan ve Hürmüz'ün etrafından dolaşan bir boru hattı bulunuyor.

İhracattaki toparlanma, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ile Rusya dâhil müttefiklerinden oluşan OPEC+ grubunun yedi çekirdek üyesinin, beklentilere paralel biçimde, pazar günü kasım ayı üretim hedeflerini değiştirmeme kararı aldığı döneme denk geliyor.

OPEC'in Eylül raporuna göre söz konusu yedi ülke, Ağustos ayında günde yaklaşık 25 milyon varil ham petrol üretti; bu miktar, Temmuz ayına göre günde 630 bin varil artışa işaret ediyor.