Macaristan’da seçim maratonu başladı: Orban ile Magyar karşı karşıya

Macaristan’da nisan ayında yapılacak parlamento seçimleri için kampanya dönemi bu hafta sonu itibarıyla resmen başladı. Artık seçim afişleri asılabiliyor, kampanya faaliyetleri serbestçe yürütülebiliyor ve adaylar yerel seçim ofislerinden imza formlarını almaya başladı.

Bireysel adayların oy pusulasında yer alabilmesi için en az 500 geçerli imza toplaması gerekiyor. Adayların en geç 6 Mart’a kadar kayıt yaptırması ve adaylık formlarını yine bu tarihe kadar seçim ofislerine teslim etmesi şart. Bu da adaylara ve onları destekleyen partilere imza toplamak için iki haftalık bir süre tanıyor.

12 Nisan’da ulusal listeye oy vermek isteyen seçmenler de adaylık başvurularını bugünden itibaren sunabiliyor. Siyasi partiler ve ulusal azınlık öz yönetimleri, 3 Şubat’tan bu yana Ulusal Seçim Komitesi’ne adaylık başvurusu yapma ve aday gösteren kuruluş olarak kayıt olma hakkına sahip. Seçim Usulleri Yasası’na göre seçmenlerin iradesini etkilemeye ya da etkilemeye teşebbüs eden her faaliyet kampanya sayılıyor. Buna afişler, seçmenlerle doğrudan temas, siyasi reklamlar, propaganda faaliyetleri ve seçim toplantıları da dahil.

Ancak seçim organlarının faaliyetleri, vatandaşların bireysel iletişimi ile Anayasa Mahkemesi, yerel yönetimler ve diğer devlet kurumlarının yasal görevleri kapsamında yürüttüğü çalışmalar seçim kampanyası olarak değerlendirilmiyor.

Çetin bir kampanya bekleniyor

Kamuoyu yoklamaları, son 20 yılın en başa baş seçimine gidildiğini ve dolayısıyla oldukça sert bir kampanya sürecinin yaşanacağını gösteriyor. Hükümete yakın araştırma şirketleri düzenli olarak Fidesz’in önde olduğunu ölçüyor. Örneğin Nezopont Enstitüsü bir hafta önce yayımladığı ankette, seçim bugün yapılsa iktidar partisinin yüzde 46, Tisza’nın ise yüzde 40 oy alacağını bildirdi.

Bağımsız araştırma şirketleri ise Tisza’nın istikrarlı bir üstünlüğe sahip olduğunu belirtiyor. 21 Araştırma Merkezi’nin iki hafta önce yaptığı ankete göre Tisza, toplam nüfus içinde Fidesz’in 7 puan, parti tercihi belirtenler arasında 10 puan ve kesin oy kullanacağını söyleyenler arasında 16 puan önünde. Mi Hazank (Bizim Vatan), Demokratik Koalisyon ve muhtemelen Macar İki Kuyruklu Köpek Partisi’nin de parlamentoya girme şansı bulunuyor.

Sonuçları tahmin etmek zor

Anket sonuçlarının şimdilik temkinli değerlendirilmesi gerektiği belirtiliyor. Bunun nedeni sadece şirketler arasındaki büyük farklar ya da kalan 50 günde seçmen tercihlerinin değişebilecek olması değil; aynı zamanda partilerin popülaritesinin 12 Nisan’da sandığa nasıl yansıyacağı ve hangi partinin seçmenini daha iyi mobilize edebileceği de belirleyici olacak.

Sandıktan çıkan oyların parlamentodaki sandalye dağılımına nasıl dönüşeceği ise Macaristan’ın seçim sistemiyle bağlantılı. Uzmanlara göre mevcut sistemde seçim çevrelerinin yapısı Fidesz’e liste sonuçlarında 2-3 puanlık avantaj sağlıyor. Bu nedenle en uç senaryoda bile Tisza Partisi daha fazla oy alsa dahi Fidesz daha fazla milletvekili çıkararak hükümeti kurabilir. Ayrıca kamuoyu yoklamaları, yurt dışındaki seçmen oylarını kapsamıyor; bu oyların mevcut iktidar partisinin sonucunu güçlendirmesi bekleniyor.

Orban ve Magyar sahada

Büyük partiler fiilen kampanyaya 50 günlük resmi süreden önce başlamıştı. Fidesz adayları ve önde gelen siyasetçiler çeşitli etkinliklerde boy gösterirken, Janos Lazar “Lazar info” toplantılarını artırdı. Başbakan Viktor Orban hafta sonu mitinglerinde kürsüye çıkarken, hafta içi çoğunlukla sınırlı katılımlı ve kapalı etkinliklerde seçmenle buluşuyor. Fidesz’in girişimi olan Dijital Yurttaş Çevreleri tarafından organize edilen bu etkinlikler “savaş karşıtı miting” olarak adlandırılıyor. Başbakan bu hafta sonu Bekescsaba’da sahne alacak.

Tisza cephesinde de seçim temposu yükseldi. Peter Magyar pazartesi günü 55 günlük “Şimdi ya da asla” başlıklı ülke turuna başladı. Tisza Partisi lideri önümüzdeki haftalarda ülke genelinde önceden duyurulan ve halka açık etkinliklerde konuşmalar yapacak. Cuma günü, parti yönetimi ve 106 adayın oy birliğiyle kararıyla Magyar’ın Tisza’nın liste başı ve başbakan adayı olacağı açıklandı. Parti cumartesi günü Budapeşte’de kampanya lansmanı düzenleyecek; Magyar pazartesi günü Kaszaper, Makó ve Szeged’de temaslarını sürdürecek.

İnternette yanıltıcı içerik artışı

Bu yılki kampanyanın en dikkat çekici yeniliklerinden biri, yapay zekâ ile üretilmiş içeriklerin artması oldu. Son aylarda hükümete yakın sosyal medya hesaplarında ve çevrim içi reklamlarda çok sayıda yapay zekâ videosu yayımlandı. Bu videolarda genellikle Peter Magyar ana karakter olarak yer alıyor ve hükümet yetkililerinin kendisi hakkında öne sürdüğü iddiaları doğruluyormuş gibi gösteriliyor. Sokak afişlerinin bir kısmı da benzer yöntemlere dayanıyor.

Bilgisayar üretimi videolar zaman zaman başbakanın Facebook sayfasında ve Fidesz’in resmi platformlarında da paylaşılıyor. Birkaç gün önce Fidesz’in Facebook sayfasında yayımlanan ve babasının başından vurulduğunu gösteren bir kız çocuğunun ağladığı video büyük tepki çekti. Yarım milyondan fazla izlenen videoda, Fidesz’e oy vermemenin savaşa yol açabileceği mesajı veriliyor.