İsrail'in Tahran'ı vurmasına ve Yemen'den İsrail'e insansız hava araçları fırlatılmasına rağmen İran taviz vermiyor

İsrail ordusu, İran yanlısı Husi milislerinin, bölgeye yayılan ABD-İsrail'in İran'a karşı savaşının başlamasından bu yana ilk kez Pazartesi günü İsrail'e füze ateşlemesinden iki gün sonra, Yemen'den gelen iki insansız hava aracının önlendiğini açıkladı.

İsrail ordusu, birliklerinin Tahran'da “askeri altyapı” olarak nitelendirdiği hedefleri vurduğunu ve Lübnan'ın başkenti Beyrut'ta Hizbullah tarafından kullanılan altyapıya saldırı düzenlediğini açıkladı. İsrailli yetkililer, İran destekli Lübnanlı grubun Pazartesi günü İsrail'e daha fazla roket attığını belirtti.

Başkan Donald Trump Pazar günü yaptığı açıklamada, ABD ve İran'ın “doğrudan ve dolaylı olarak” görüşmeler yaptığını ve 28 Şubat'ta İran'ın dini liderinin öldürülmesinin ardından göreve gelen yeni liderlerin “çok makul” davrandığını söyledi.

Ancak Trump, bölgeye daha fazla ABD askeri göndermeye de devam etti. Bu durum, İran Meclis Başkanı'nın Washington'u, kara harekatı planlarken olası müzakereler hakkında mesajlar gönderdiği ve Tahran'ın daha fazla direniş göstermesine neden olduğu yönünde suçlamasına yol açtı.

İRAN KARARLI

İran haber ajansı IRNA'nın Pazartesi günü aktardığına göre, İran'ın geçici savunma bakanı Majid Ebn-e Reza, Türk mevkidaşına Tahran'ın “saldırganları cezalandırmaya, caydırıcılık yaratmaya ve savaşın tekrarlanmamasını sağlamaya” devam edeceğini söyledi.

Bir aydır süren savaş bölge geneline yayıldı; binlerce kişinin ölümüne yol açtı, enerji tedarikinde şimdiye kadarki en büyük aksaklığa neden oldu ve küresel ekonomiyi vurdu.

Pazartesi günü petrol fiyatları yükselişini sürdürdü; Brent ham petrol vadeli işlemleri, GMT saatiyle 09:33'te %2,8 artışla varil başına 116 dolara yaklaştı.

İran'ın Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapatması, dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği bir geçiş yolu olması nedeniyle enerji piyasalarını ciddi şekilde aksattı.

Husi'lerin İsrail'e yönelik saldırıları, ikinci bir önemli nakliye rotası olan Bab el-Mandeb Boğazı'nı hedef alıp kapatabilecekleri ihtimalini gündeme getirdi.

Financial Times, Pazar günü Trump'ın, İran'ın petrol ihracatının büyük bir kısmını gerçekleştirdiği Kharg Adası'nı ABD'nin ele geçirebileceğini, ancak bir ateşkesin de kısa sürede sağlanabileceğini söylediğini aktardı. Kharg Adası'nın kontrolünü ele geçirmek için kara birlikleri gerekecektir.

'ANLAMLI GÖRÜŞMELER'

Tahran ile Washington arasında arabuluculuk yapan Pakistan, savaşı sona erdirmek amacıyla önümüzdeki günlerde “önemli görüşmeler” düzenlemeye hazırlandığını açıkladı. ABD ve İran'ın bu görüşmelere katılmayı kabul edip etmedikleri ise belli değildi.

Trump, Pazar akşamı Air Force One uçağıyla Washington'a giderken gazetecilere, “Onlarla bir anlaşma yapacağımızı düşünüyorum, bundan oldukça eminim, ancak yapmayabiliriz de” dedi.

Trump, hava saldırıları sonucu Yüksek Lider Ayetullah Ali Hamaney ve diğer üst düzey yetkililerin öldürülmesinin ardından ABD'nin Tahran'da “rejim değişikliğini” zaten başardığını düşündüğünü söyledi, ancak onların yerlerine gelenlerin “makul” göründüğünü iki kez belirtti. Hamaney'in yerine oğlu Mojtaba Hamaney geçti.

Trump'ın, ABD Savunma Bakanlığı'nın Orta Doğu'ya binlerce asker göndermesiyle bir kara harekatı başlatma seçeneği de var, ancak birçok haber kaynağına göre, bu planların hiçbirini onaylamadı.

İSRAİL SALDIRILARI

ABD ve İsrail’in dört haftadır sürdürdüğü bombardıman, İran’ın füze ve insansız hava aracı bataryalarını susturmayı başaramadı; İran ise saldırılarda hayatını kaybeden liderlerin yerini doldurdu. İran, İsrail’in öldürüldüğünü açıklamasından birkaç gün sonra, Pazartesi günü Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri Komutanı Alireza Tangsiri’nin ölümünü doğruladı.

Kuveyt, Pazartesi günü koruma altındaki bölgelerde beş insansız hava aracını durdurduğunu açıkladı. Irak Savunma Bakanlığı, Bağdat Uluslararası Havalimanı'nın yanındaki Mohamad Alaa hava üssünün Pazartesi sabahı erken saatlerde roket saldırısına uğradığını, saldırıda bir uçağın imha edildiğini ancak can kaybı yaşanmadığını açıkladı.

Dünya çapındaki havayolu şirketleri, petrol fiyatlarındaki artışla başa çıkmak için bilet fiyatlarını artırmaya ve kapasitelerini azaltmaya başladı; ancak ekonomi analistleri, enerji maliyetlerinin hane halkı bütçelerini tehdit etmesi nedeniyle tüketicilerin uçuşlardan uzak durup durmayacağına bağlı olarak sektörün kârlılığını sürdürebileceğini belirtiyor.

Amerikalıların çoğunluğu savaşa karşı çıkıyor ve krizin uzamasına yol açabilecek bir askeri tırmanış, Kasım ayında yapılacak Kongre ara seçimleri öncesinde Trump'ın zaten düşük olan onay oranlarını daha da aşağı çekebilir.

İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, Pazar günü Hizbullah'ın roket saldırılarının devam ettiğini gerekçe göstererek, ordusuna Güney Lübnan'daki operasyonlarını daha da genişletme emri verdiğini söyledi.

İsrail, Hizbullah'a karşı bir “tampon bölge” oluşturmak için Lübnan'ın güneyindeki bir bölümü ele geçireceğini açıkladı. Bu durum, istikrarsızlığı derinleştirebilecek ve daha fazla yerinden edilmeye neden olabilecek İsrail askeri işgali korkusunu Lübnan'da körükledi.

ABD merkezli insan hakları örgütü HRANA, İran'da 1.550'si sivil olmak üzere yaklaşık 3.500 kişinin öldürüldüğünü belirtirken, Lübnan yetkilileri ülkede yaklaşık 1.240 kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı. Kaynakların Reuters'e verdiği bilgiye göre, 2 Mart'ta İsrail'e saldırı düzenleyen Hizbullah'tan 400'den fazla savaşçı öldürüldü, ancak resmi ölü sayısına bu savaşçıların dahil olup olmadığı belirsiz.

Irak'ta en az 100 kişi, ABD'den ise 13 asker hayatını kaybetti.

(Reuters)