İsrail’in ‘idam yasası’ Batı Şeria'da protesto ediliyor

İşgal altındaki Batı Şeria’da çarşamba günü esnaf kepenk indirdi ve kamu kurumları hizmete ara verdi. Filistinliler, İsrail parlamentosunun (Knesset) kabul ettiği ve sadece Filistinli mahkumlar için idam cezasının önünü açan yeni yasayı protesto etmek amacıyla genel greve gitti.

Hafta başında yasalaşan düzenleme, "terör" suçlamasıyla askeri mahkemelerde yargılanan ve ölümcül saldırılardan suçlu bulunan Filistinlilere idam cezası verilmesini öngörüyor. Ancak benzer suçları işleyen İsrail vatandaşları bu kapsamın dışında tutuluyor.

Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas’ın liderliğindeki El Fetih partisinin genel grev çağrısı üzerine El Halil, Ramallah ve Nablus gibi büyük kentlerde dükkanlar açılmadı. Filistin Yönetimi’nin merkezi olan Ramallah’taki ana pazar yerleri ve alışveriş merkezleri tamamen kapandı. Greve üniversiteler de katıldı.

Kudüs Üniversitesi öğrencisi 24 yaşındaki Muhammed Gussein, "Bu kabul edilen yasa çılgınlık. İnsanlıktan tamamen uzak ve tamamen ırkçı bir yaklaşım," sözleriyle tepkisini dile getirdi.

Ramallah’ta yaşayan 53 yaşındaki psikolog Riman ise Filistin toplumundaki genel havayı şu sözlerle özetledi: "Burada duran ve hapiste kardeşi, eşi, oğlu ya da komşusu olmayan tek bir kişi bile yok. İçinde tutuklu bulunmayan hiçbir Filistinli aile yoktur. Bugün büyük bir öfke hissediyoruz çünkü sokaktaki dayanışmanın zayıflığına karşı İsrail işgalinin bu zayıflığa güvendiğini görüyoruz."

Hukuki ayrımcılık eleştirileri

Yeni yasa, askeri mahkemeler tarafından mahkum edilen Filistinliler için idamı "varsayılan ceza" haline getiriyor. Batı Şeria’daki Filistinlilerin otomatik olarak İsrail askeri mahkemelerinde yargılanması, bu düzenlemenin Filistinliler için çok daha sert ve ayrı bir hukuk yolu oluşturduğu eleştirilerini beraberinde getiriyor.

İsrail’deki sivil mahkemelerde ise devletin bekasına zarar verme niyetiyle cinayet işleyenler için hem idam hem de müebbet hapis cezası seçenekleri bulunuyor. Eleştirmenler, yasada geriye dönük uygulama öngörülmese de mevcut ayrımın sistemli bir eşitsizliği derinleştirdiğini vurguluyor.

İsrail tarihinde idam cezası son derece nadir uygulanan bir yöntem. Ülkede idam edilen son kişi, 1962 yılında Nazi savaş suçlusu Adolf Eichmann olmuştu.

İsrail'in 1967'den bu yana işgal altında tuttuğu Batı Şeria'da şiddet olayları, Hamas'ın 7 Ekim 2023'teki saldırısının ardından İsrail'in Gazze'ye yönelik başlattığı ve binlerce kişinin ölümüne yol açan askeri operasyonlarla birlikte tırmanışa geçti.