İspanya'nın Dünya Kupası zaferi ekonomiye ne kadar katkı sağladı?

106. dakikada gelen Ferran Torres golü, İspanya’ya Güney Afrika’daki zaferden 16 yıl sonra ikinci dünya şampiyonluğunu getirdi ve hemen şu tanıdık soruyu yeniden gündeme taşıdı: kazanmak gerçekten bir ülkeyi zenginleştirir mi?

Doğrudan ödül ise oldukça basit.

FIFA, genişletilmiş 48 takımlı turnuva için oluşturulan 655 milyon dolar (572 milyon euro) tutarındaki ödül havuzundan, şampiyon federasyona rekor düzeyde 50 milyon dolar (43,7 milyon euro) ödüyor; bu, Arjantin’in 2022’de aldığı 42 milyon doların (36,7 milyon euro) üzerinde.

İspanyol federasyonu, bu paranın ne kadarının futbolcular, teknik heyet ve daha geniş destek ekibi arasında paylaştırılacağına karar veriyor; geriye kalan tutar ise RFEF’in işletme giderleri ile geliştirme programlarının finansmanında kullanılıyor ve yapılan her ödeme vergilendiriliyor.

İspanyol makamlarının, kadrodaki ve İspanya’da ikamet eden 17 oyuncudan yaklaşık 6 milyon euro vergi toplaması bekleniyor; bunun büyük kısmı, yaklaşık 4,4 milyon euro, devlet vergi dairesine giderken daha küçük paylar Navarra ve Bask bölgesi hazinelerine akacak.

Makroekonomik soruysa yanıtlaması çok daha güç.

Oxford Bulletin of Economics and Statistics’te yayımlanan ve Aberdeen Üniversitesi’nden ekonomist Marco Mello’nun 2024 tarihli araştırmasına göre, Dünya Kupası’nı kazanmak, finalin ardından gelen iki çeyrek boyunca şampiyon ülkenin yıllık GSYH büyümesini en az yüzde 0,48 artırıyor; ancak etki daha sonra sönümleniyor ve araştırmanın şampiyon ülkelerden oluşan örnekleminin kaçınılmaz olarak küçük olduğu da vurgulanıyor.

Görünüşe göre asıl itici güç, kutlamalara yapılan harcamalar değil, ihracat. Ünvan, ülkenin mal ve hizmetleri için küresel bir reklam kampanyası işlevi gördüğünden, ihracat büyümesi beş ila altı puan daha hızlı gerçekleşiyor.

Tarih, şampiyonların beklenmedik kazancı hakkında ne söylüyor?

Freedom24 Iberia Direktörü Pedro Santa Cruz’a göre bu tahmini artış, İspanya’nın 1,69 trilyon euroluk ekonomisine uygulandığında kabaca 4 milyar euroya denk geliyor. Yine de Santa Cruz, FIFA’nın ödülünün tek başına ülkenin ulusal üretiminin yaklaşık yalnızca bir çeyrek saatine tekabül ettiği uyarısında bulunuyor.

Ülkedeki şölen havası da gerçekte olduğundan daha parlak bir tablo çiziyor.

Santa Cruz’un aktardığı ödeme platformu Square verilerine göre, İspanya’nın grup maçları sırasında bar ve restoranlardaki işlemler yüzde 36 arttı; Sevilla’da bu artış yüzde 66’ya kadar çıktı. Ancak bunun büyük bölümü, sisteme yeni giren paradan çok, başka harcama kalemlerinden kaydırılan tüketimi yansıtıyor.

Zafer kutlamalarının da benzer bir etki yaratması bekleniyor; kazanan takımı karşılamak için Madrid sokaklarına bir milyondan fazla kişinin çıkacağı tahmin ediliyor.

İspanya’nın yakın geçmişi, ekonomik etkileri abartmamak için en çarpıcı uyarıyı sunuyor.

2010’daki zafer, işsizliğin yaklaşık yüzde 20’ye ulaştığı, ekonominin ise banka kurtarma paketine doğru sürüklendiği bir dönemde geldi ve kazanılan kupa bunların hiçbirini değiştirmedi.

Mello’nun araştırması, ev sahibi ülkeler için de anlamlı bir uzun vadeli büyüme etkisi tespit etmiyor.