İspanya’da uçakla gelen turistler ortalama kirayı 236 euro artırdı

Hava yoluyla gelen turistlerin sayısındaki artış, Avrupa genelinde, özellikle de İspanya’da kiraların ve konut fiyatlarının yükselmesinden kısmen sorumlu tutuluyor. New Economics Foundation (NEF) tarafından hazırlanan ve Avrupa Ulaştırma ve Çevre Federasyonu’na (T&E) sipariş edilen bir çalışmanın ortaya koyduğu tez bu; sezonluk kiralamanın ve yabancıların konut alım satımının yol açtığı sorunları ifşa eden, emlak spekülasyonuna karşı platformlar da sezonluk kiralamanın yarattığı sorunları gündeme taşıyarak bu görüşü destekliyor.

Analize (kaynak İspanyolca) göre, 2019-2025 döneminde uçakla gelen turist sayısındaki artış ile yedi Avrupa ülkesinde, özellikle İspanya, Portekiz, İtalya ve Yunanistan’da kiraların ve konut satış fiyatlarının yükselmesi arasında bir korelasyon tespit ediliyor. Ancak T&E, bunun tersinin de geçerli olduğunu savunuyor: bu tür turizmin azaldığı Belçika, Danimarka, Almanya, Hollanda ve Polonya’da konut fiyatları da düşmüş durumda, her ne kadar daha sınırlı ölçüde olsa da.

Özellikle İspanya’da, son yedi yılda “havayolu” turist sayısının yüzde 12,8 artmasının, konut satış fiyatlarında ortalama 3.800 avroluk ve kiralarda 236 avroya kadar (yüzde 1,7) ek artışa neden olduğu hesaplanıyor. Aynı değişkenin, 2031’e kadar kiralara ilave 217 avro daha yansıyabileceği öngörülüyor.

Ancak Banco de España’nın İspanya’daki konut durumuna ilişkin başka bir analizde hatırlattığımız gibi, çalışma “etkinin, turistik talebe bağlı olarak şehir ve bölgeler arasında önemli ölçüde farklılık göstereceğini” vurguluyor. Yani bu rakamlar, örneğin Valensiya kent merkezi ile Lugo için aynı şekilde geçerli değil.

Banco de España’nın kendi çalışması, zaten yaklaşık 400.000 konutun turistik veya sezonluk kiralama gibi kullanımlara ayrılması ve hem yerli hem yabancılara ait ikinci konutların yılda ortalama 50.000 adet satın alınmasının yarattığı soruna dikkat çekiyordu. Ancak tüm bunlar, İspanya’da ve dünyanın başka yerlerinde satın alma gücünü korumanın önündeki en büyük engellerden birine dönüşen sorunu bütünüyle açıklamaya yetmiyor.

İspanya’da, özellikle de konut piyasasının baskı altında olduğu şehirler ve özerk bölgelerde yeterli konut bulunmaması, bürokratik engellerin yanı sıra idarenin farklı kademeleri arasındaki örtüşen mevzuat, yetersiz şehir planlaması ve iş gücü eksikliğiyle birlikte fiyat artışlarını körükleyen unsurlar arasında yer alıyor.

Fiyatlar ve CO2 emisyonları artıyor, maaşlar ise yerinde sayıyor

T&E’nin yeni çalışması, Madrid-Barajas ile Barselona’daki El Prat havalimanlarının, önümüzdeki yıllarda turist sayısı açısından Amsterdam’daki Schiphol’ü geride bırakmaya hazırlandığını da ortaya koyuyor. Özellikle Barselona, terminallerini La Ricarda’daki doğal lagünleri etkileyebileceği gerekçesiyle tartışma yaratan bir projeyle genişletmeyi planlıyor; ancak Salvador Illa hükümeti, bunun yaşanmayacağını garanti etmek için projenin yeniden tasarlandığını savunuyor.

Eurostat verileri ve medya haberlerine dayanan analistler, son beş yılda Balear Adaları’nda her bir yerleşik için 9,2 turist, Kanarya Adaları’nda kişi başına 4,9 ve Katalonya’da kişi başına iki turist düştüğünü, Avrupa ortalamasının ise 0,9 olduğunu hesaplıyor. Analistler, İspanya’nın Barajas ve El Prat için 12,9 milyar avro tutarında havalimanı yatırımı yaptığını da hatırlatıyor.

Aynı zamanda 2025 yılında İspanya ve İtalya’nın, Covid-19 pandemisi öncesine kıyasla havacılık kaynaklı emisyonlarını aştığını, emisyonların sırasıyla 2019 seviyelerinin yüzde 14 ve yüzde 10 üzerine çıktığını vurguluyorlar. Turizm sektörü, diyorlar, zaten 2019’da küresel karbon emisyonlarının yüzde 8,8’inden sorumluydu.

Üstelik maaşlar ve verimlilik, turist sayısı kadar hızlı artmıyor. Çalışma, 2023’te İspanya’da konaklama ve yeme-içme sektörünün tüm çalışma saatlerinin yüzde 10’unu oluşturmasına karşın ulusal brüt katma değerin yalnızca yüzde 5’ini yarattığını, bunun da sektörde düşük verimliliğe işaret ettiğini belirtiyor. Ayrıca 2008-2024 döneminde İspanya’daki konaklama sektöründe reel ücretlerin hafif bir düşüş kaydettiği, yabancı turist gelişlerindeki güçlü artışa ve son sekiz yılda asgari ücretin kademeli artışına rağmen bunun böyle olduğu not ediliyor.