İran,nükleer müzakerelerde esneklik vaat ediyor

İran, Perşembe günü ABD ile uzun süredir devam eden nükleer anlaşmazlık konusunda dolaylı müzakerelerde esneklik göstereceğini taahhüt etti. Tahran, bir anlaşmaya varmak ya da ABD'nin askeri saldırılarıyla karşı karşıya kalmak arasında bir seçim yapmak zorunda.

Perşembe sabahı başlayan Cenevre'deki üçüncü tur müzakerelerde, Başkan Donald Trump'ın emriyle Orta Doğu'da ABD'nin büyük çaplı askeri yığınak yapması bağlamında İran'ın nükleer programı ele alınacak.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio Çarşamba günü yaptığı açıklamada, İran'ın balistik füze programını görüşmeyi reddetmesinin, füzelerin “sadece Amerika'yı vurmak için tasarlandığı” ve bölgesel istikrara tehdit oluşturduğu için, eninde sonunda ele alınması gereken “büyük bir sorun” olduğunu söyledi.

Rubio, Saint Kitts'te gazetecilere verdiği demeçte, “Nükleer programda ilerleme sağlayamıyorsanız, balistik füzeler konusunda da ilerleme sağlamak zor olacaktır” dedi.

İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Esmaeil Baghaei Perşembe günü Press TV'ye yaptığı açıklamada, müzakerelerin yalnızca nükleer konular ve yaptırımların kaldırılmasına odaklanacağını ve Tahran'ın müzakerelere “ciddiyet ve esneklik” ile yaklaştığını söyledi.

NÜKLEER PROGRAMDA ÇIKMAZ

İki ülke, Washington, diğer Batılı ülkeler ve İsrail'in nükleer silah üretmeyi amaçladığını düşündüğü Tahran'ın nükleer programı konusunda on yıllardır süren çıkmazı aşmak için bu ay müzakereleri yeniden başlattı. Tahran bunu reddediyor.

ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Trump'ın damadı Jared Kushner'in İran Dışişleri Bakanı Abbas Araqchi ile dolaylı görüşmelere katılacağı belirtildi. Toplantı, geçen hafta Cenevre'de yapılan görüşmelerin ardından yapılacak ve yine Umman Dışişleri Bakanı Badr Albusaidi'nin arabuluculuğunda gerçekleşecek.

Trump, Salı günü yaptığı Birliğin Durumu konuşmasında İran'a olası bir saldırı için gerekçelerini kısaca açıkladı ve diplomatik bir çözümü tercih ettiğini, ancak Tahran'ın nükleer silah elde etmesine izin vermeyeceğini vurguladı.

Trump, İran'ı taviz vermeye zorlamak amacıyla bölgeye savaş uçakları, uçak gemisi saldırı grupları, muhripler ve kruvazörler gönderdi.

Umman Dışişleri Bakanlığı'nın X'te yayınladığı açıklamaya göre, Çarşamba akşamı Arakçi ve Albusaidi, İran'ın bir anlaşmaya varmak için sunacağı önerileri görüştü.

İRAN İÇİNDE VE DIŞINDA BASKI

2003'teki Irak işgalinden bu yana Orta Doğu'da gerçekleştirilen en büyük ABD askeri konuşlandırması, daha geniş bir bölgesel çatışma endişelerini artırdı. Geçen yıl Haziran ayında ABD, İsrail ile birlikte İran'ın nükleer tesislerini vurdu. İran, tekrar saldırıya uğrarsa şiddetli bir misilleme yapacağı tehdidinde bulundu. ABD'nin en büyük uçak gemisi USS Gerald R. Ford, Perşembe günü Yunanistan'ın Girit adası yakınlarındaki limandan ayrıldı ve Cuma günü varması beklenen İsrail'in kuzeyindeki Hayfa kıyılarına doğru yola çıktı. ABD ayrıca İsrail'e yaklaşık bir düzine F-22 savaş uçağı gönderdi. Bir ABD yetkilisi, Washington'un potansiyel savaş operasyonları için ilk kez bu ülkeye savaş uçağı gönderdiğini söyledi.

Trump yönetimi bu konuşlandırmayı resmi olarak açıklamadı. Pentagon yorum yapmaktan kaçındı.

Trump 19 Şubat'ta İran'ın 10 ila 15 gün içinde bir anlaşma yapması gerektiğini söyledi ve aksi takdirde “gerçekten kötü şeyler” olacağı uyarısında bulundu.

Yatırımcılar, görüşmelerin arz kesintileri riskini taşıyan askeri bir çatışmayı önleyip önleyemeyeceğini değerlendirirken, petrol fiyatları Perşembe günü hafif yükseldi, ancak ABD ham petrol stoklarındaki artış kazançları sınırladı.

İki kaynak Çarşamba günü, Suudi Arabistan'ın, ABD'nin İran'a saldırması halinde Orta Doğu'dan gelen arzın kesintiye uğraması ihtimaline karşı acil durum planının bir parçası olarak petrol üretimini ve ihracatını artırdığını söyledi.

Araqchi Salı günü İran'ın adil ve hızlı bir anlaşma sağlamayı hedeflediğini söyledi, ancak barışçıl nükleer teknoloji hakkından vazgeçmeyeceğini yineledi. Washington, İran'daki nükleer zenginleştirmeyi nükleer silahlara giden potansiyel bir yol olarak görüyor.

Araqchi, X'te yaptığı açıklamada, “Anlaşma ulaşılabilir, ancak bunun için diplomasiye öncelik verilmesi gerekiyor” dedi.

Reuters Pazar günü, Tahran'ın yaptırımların kaldırılması ve uranyum zenginleştirme hakkının tanınması karşılığında yeni tavizler sunduğunu bildirdi.

Ancak İranlı üst düzey bir yetkili Reuters'a, tarafların, ABD'nin ağır yaptırımlarının hafifletilmesinin kapsamı ve sırası konusunda bile keskin bir şekilde ayrışmaya devam ettiğini söyledi.

İran'da, Ayetullah Ali Hamaney, 36 yıllık görev süresinin en ciddi kriziyle karşı karşıya. Ocak ayında yaşanan büyük çaplı ayaklanma ve baskıların ardından, sıkılaştırılan yaptırımlar ve yeniden başlayan protestolar nedeniyle ekonomi çöküşe geçmiştir.

Cumhurbaşkanı Masoud Pezeshkian Perşembe günü, Hamaney'in kitle imha silahlarını yasakladığını ve bunun “Tahran'ın nükleer silah geliştirmeyeceği anlamına geldiğini” belirterek, 2000'lerin başında çıkarılan fetvayı yineledi.

(BBC)