İran'da protestolar: Tahran işkence ve infazlarla suçlanıyor

İnsan hakları örgütlerine göre İran'da güvenlik güçleri, binlerce kişinin ölümüne neden olan kitlesel protestoların bastırılmasından bu yana geçen bir ay içinde ülke genelinde en az 50 bin kişiyi tutukladı.

Örgütler, tutuklamaların öğrencileri, doktorları, avukatları, insan hakları aktivistlerini ve reşit olmayanları hedef aldığını, gözaltına alınanların çoğunun bilinmeyen yerlerde avukat veya aile görüşmesine erişimi olmadan tutulduğunu söyledi.

İran hükümeti 8 ve 9 Ocak'taki protestolarda ölenlerin sayısının 3 binin biraz üzerinde olduğunu açıkladı.

Ancak hastane verilerine, tıbbi kaynaklara ve mağdur ailelerin ifadelerine dayanan insan hakları örgütleri bu sayının 30 bine kadar çıktığını, bazı raporlarda ise toplam 43 bine ulaştığını belirtiyor.

Protestolar aralık ayı sonlarında ekonomik sıkıntılar nedeniyle patlak vermiş, daha sonra hükümet karşıtı geniş çaplı gösterilere dönüşmüştü. İranlı yetkililer 8 Ocak'ta ülke çapında 18 gün süren bir internet kesintisi uyguladı ve kesintiler devam ediyor.

İdam cezaları ve zorla itiraflar

Norveç merkezli bir kuruluş olan İran İnsan Hakları Örgütü (IHRNGO) perşembe günü yaptığı açıklamada geçtiğimiz ay en az 26 protestocunun idama mahkûm edildiğini duyurdu.

Aralarında tutuklu çocukların da bulunduğu yüzlerce kişi ise idam cezasına yol açabilecek suçlamalarla karşı karşıya.

Örgüt, ölüm cezalarının işkence altında alınan itiraflara dayanılarak ve adil yargılama yapılmadan verildiğini söyledi. İran İnsan Hakları Derneği'ne göre sadece bu hafta İran cezaevlerinde 30'dan fazla kişi idam edildi.

İran içinden gelen haberlere göre, bazı protestocular internet üzerinden yapılan duruşmalarda ölüm cezasına çarptırıldı ve tek bir duruşmada 14 protestocu ölüm cezasına çarptırıldı.

İnsan hakları örgütü HRANA, İran devlet medyasının 337 zorla itiraf vakası yayınladığını ve protestolarla bağlantılı olarak 11 binden fazla kişinin güvenlik birimlerine çağrıldığını bildirdi.

Bu arada, insan hakları gruplarına göre, protestocuların cenaze törenlerinden yayınlanan videolar hükümet güçlerinin törenlere saldırdığını ve katılımcılara ateş açtığını gösteriyor.

Varlıklara el koyma

İran yargısı protestolara destek veren kişilerin mal varlıklarına el koymaya başladığını duyurdu.

Horasan Rezevi de dahil olmak üzere birçok eyaletteki savcılar, "gençleri ve gençleri isyana davet eden ve teşvik eden" önde gelen kişilerin ve işletme sahiplerinin mal varlıklarına el koyacaklarını söyledi.

İran'da ve dünya çapında 30 ülkede 500'den fazla satış noktası bulunan Saedinia gıda grubu ve kafe zincirinin sahibi Mohammad Saedinia, protestolara ve çarşı grevlerine destek vermesinin ardından tutuklandı. Serbest bırakıldıktan sonra bile tüm mal ve mülklerine el konuldu.

Saedinia memleketi Kum'da masraflarını kendi karşıladığı bir huzurevi inşa etmişti ve İran'da hayırsever bir kişi olarak tanınıyordu. Yetkililer onu bir özür ve pişmanlık mektubu imzalamaya zorladılar ancak yine de mallarına el koydular.

Hükümet mitinglerine zorla katılım

HRANA, tutukluların ailelerinden 1979 İran Devrimi'nin yıl dönümü yürüyüşüne katılmalarının ve yazılı taahhütlerin yanı sıra kefalet koşulu olarak katıldıklarına dair fotoğraf ve videolar sunmalarının istendiğini bildirdi.

Saedinia da yürüyüşe katılmaya zorlananlar arasındaydı.

İran'dan gelen haberlere göre, baskılara rağmen öğrencilerin protestoları devam ediyor ve geceleri şehirlerde hükümet karşıtı sloganlar atılıyor.