İran'da idam tartışmalarının merkezinde yer alan İrfan Sultani kimdir?

İran’da ekonomik kriz ve siyasi değişim talepleriyle devam eden gösterilerin ortasında, 26 yaşındaki İrfan Sultani, bir anda küresel siyasetin ve yaşam hakkı mücadelesinin odağına yerleşti.

Evine düzenlenen bir baskınla gözaltına alındıktan sadece 4 gün sonra ailesine, Sultani'nin ölüm cezasına çarptırıldığının bildirildiği öne sürülmüştü.

Dünya çapında tepki uyandıran bu haber üzerine İran yönetiminin, Sultani'nin idamını "iptal ettiği" bildirilmişti.

Tahran’ın batısındaki Karaj bölgesine bağlı Fardis şehrinde yaşayan ve bir giyim mağazası olduğu öğrenilen Sultani, ailesi tarafından "iyiliksever, sıcakkanlı ve ülkesinin özgürlüğü için her zaman mücadele eden bir genç" diye niteleniyor.

Hızlı gözaltı ve infaz kararı süreci

Sultani'nin dünya çapında bir figüre dönüşmesinin hikayesi, 8 Ocak (bazı kaynaklara göre 10 Ocak) perşembe günü evine yapılan bir baskınla başladı.

Gözaltına alındıktan sadece 4 gün sonra ailesine, oğullarının ölüm cezasına çarptırıldığı ve infazın 14 Ocak Çarşamba günü gerçekleştirileceği tebliğ edildi.

İnsan hakları örgütlerinin dile getirdiği iddialara göre Sultani’nin avukat tutmasına veya karara itiraz etmesine izin verilmedi. Gencin avukat olan kız kardeşi dahil olmak üzere, ailesinin dava dosyasına erişimi engellendi.

Bunun yanı sıra aileye, çocuklarını son bir kez görebilmeleri için sadece 10 dakikalık bir görüşme süresi tanındığı öne sürülüyor.

Norveç merkezli Hengaw İnsan Hakları Örgütü üyelerinden Arina Moradi salı günü Daily Mail'e yaptığı açıklamada, Sultani'nin ailesinin durum karşısında "şoke olduğunu" ve "çaresizliğe düştüğünü" söyledi. Moradi, "Yetkililer aileyi arayıp oğullarının tutuklandığını ve çarşamba günü -yani yarın- idam edileceğini söyleyene kadar günlerce kendisinden haber alınamadı," dedi.

Trump faktörü

Sultani’nin davası, ABD Başkanı Donald Trump’ın sert uyarılarıyla uluslararası bir krize dönüştü.

Trump, İran'ı protestocuları idam etmemesi konusunda uyararak "çok sert adımlar" atacağını ve askeri seçeneklerin masada olduğunu ima etti. Bu baskıların ardından Trump, Oval Ofis'ten yaptığı açıklamada, İran'daki "öldürme ve idam planlarının durduğuna" dair güvenilir kaynaklardan bilgi aldığını duyurdu.

İran iddiaları reddediyor: 'İdamla yargılanmadı'

İran cephesinden gelen açıklamalar ise farklı bir tabloya işaret etti.

Dışişleri Bakanı Abbas Irakçi, protestocuların asılmasının "söz konusu bile olmadığını" savunurken, yargı makamları Sultani'nin hiçbir zaman idam cezası almadığını, haberlerin "uydurma" olduğunu öne sürdü.

İranlı yetkililerin açıklamalarına göre Sultani "ulusal güvenliğe karşı işbirliği" ve "rejim aleyhtarı propaganda" suçlamalarıyla yargılanıyor. Bu suçlar İran'da idam değil, hapis cezası öngörüyor.

Belirsizlik devam ediyor

Şu an Karaj’daki Merkezi Hapishane’de tutulduğu düşünülen Sultani’nin infazının ertelendiği veya durdurulduğu söylense de insan hakları örgütleri endişeli.

Ülkedeki internet kesintileri nedeniyle Sultani ve onun gibi protestoculardan haber almak son derece zor.