İran, Trump'ın boğazı açmak için deniz harekatını askıya almasının ardından ‘adil’ bir anlaşma peşinde olduğunu açıkladı
İran Çarşamba günü, ABD Başkanı Donald Trump’ın bir aydır süren ateşkes anlaşmasını sarsan ve Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmakla görevli üç günlük deniz operasyonunu askıya almasının ardından, barış anlaşmasını ancak “adil” olması halinde kabul edeceğini açıkladı.
Pazar günü duyurulan Trump'ın “Özgürlük Projesi”, su yolundaki trafiğin önemli ölçüde yeniden başlamasını sağlayamamış, bunun yerine boğazdaki gemilere ve komşu ülkelerdeki hedeflere yönelik yeni bir İran saldırıları dalgasını tetiklemişti.
Son olayda, bir Fransız nakliye şirketi Çarşamba günü yaptığı açıklamada, konteyner gemilerinden birinin önceki gün boğazda saldırıya uğradığını ve yaralı mürettebatın tahliye edildiğini bildirdi.
İRAN DIŞİŞLERİ BAKANI ÇİN'DE
Trump, misyonu askıya aldığını duyururken, İran ile müzakerelerde “büyük ilerleme” kaydedildiğini belirtti, ancak daha fazla ayrıntı vermedi.
Trump, sosyal medyada “Abluka tam olarak yürürlükte kalacak olmakla birlikte, Anlaşma'nın sonuçlandırılıp imzalanıp imzalanamayacağını görmek için Project Freedom (Hormuz Boğazı'ndan Gemi Geçişi) projesinin kısa bir süreliğine askıya alınacağı konusunda karşılıklı olarak anlaştık” diye yazdı.
Trump, İran’ın son teklifini reddetme olasılığının yüksek olduğunu söyledikten sonra, gemileri boğazdan geçirmek üzere bir deniz operasyonu başlatmıştı. Geçen hafta sunulan İran’ın teklifi, savaş sona erene ve deniz taşımacılığı anlaşmazlığı çözülene kadar nükleer meselelerin görüşülmesinin askıya alınmasını öngörüyor.
Çarşamba günü Çin'e yaptığı ziyaretle ilgili açıklamalarda İran Dışişleri Bakanı Abbas Araqchi, Trump'ın son açıklamalarına değinmedi, ancak Tahran'ın “adil ve kapsamlı bir anlaşma” için direndiğini söyledi.
Araqchi ayrıca sosyal medyada yaptığı bir paylaşımda, Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı ile telefonda görüştüğünü ve gerginliğin tırmanmasını önlemek için bölge ülkeleri arasında diplomasinin önemini vurguladığını belirtti.
ŞUBAT AYINDAN BERİ KAPALI
İran, 28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in savaşı başlatmasından bu yana, kendi gemileri dışında tüm gemilerin geçişine boğazı fiilen kapatmıştır. Nisan ayında Washington, İran limanlarına kendi ayrı ablukasını uygulamaya koydu.
Trump'ın, ABD Donanması'nı kullanarak boğazı açmayı amaçlayan “Özgürlük Projesi” misyonu, ticari gemileri boğazın güvenli olduğuna ikna edemedi; bunun yerine, kontrolündeki alanı genişleterek boğazın karşı yakasındaki Birleşik Arap Emirlikleri kıyı şeridinin geniş bir bölümünü de kapsadığını açıklayan İran'ın yeni saldırılarını kışkırttı.
Operasyon sürerken, İran'a ait insansız hava araçları ve füzeler, boğaz ve çevresindeki birçok gemiyi vurdu; bunların arasında makine dairesinde patlama olduğu bildirilen bir Güney Kore kargo gemisi de vardı.
Tahran ayrıca, boğazı geçmeden bazı ihracat işlemlerine imkan tanıyan, boğazın ötesindeki kıyı şeridinde bulunan tek büyük Emirlik petrol limanı da dahil olmak üzere, BAE'deki hedefleri defalarca vurdu.
ABD Donanması ise Pazartesi günü birkaç küçük İran teknesini vurduğunu açıklamıştı.
Trump'ın görevin askıya alındığını belirten paylaşımının ardından, Brent ham petrol vadeli işlemleri yaklaşık %1,7 düşüşle varil başına 108 doların altına geriledi.
Beyaz Saray, ne tür ilerlemeler kaydedildiğine veya ateşkesin ne kadar süreceğine dair yorum talebine hemen yanıt vermedi. Savaş boyunca Trump, askeri taktiklerinde geri adım attığını duyururken, İran’la yapılan görüşmelerde kaydedilen ilerlemeleri kanıt sunmadan öne sürmüştü.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve diğer üst düzey yönetim yetkilileri Salı günü erken saatlerde, İran’ın boğazdaki trafiği kontrol etmesine izin verilemeyeceğini belirtmişti.
8 Nisan'da ateşkesle ABD-İsrail bombardıman kampanyası durdurulduktan birkaç gün sonra, ABD ve İran Pakistan'da bir tur barış görüşmesi yaptı. Ancak ikinci turu düzenleme çabaları şu ana kadar başarısız oldu ve her iki taraf da karşı tarafı mantıksız taleplerde bulunmakla suçladı.
TRUMP, İRAN'IN BARIŞ İSTEDİĞİNİ SÖYLÜYOR
Savaş sırasında İran'a yönelik ABD-İsrail saldırıları, İran'da binlerce kişinin ölümüne yol açtı. Ayrıca, müttefikini desteklemek için sınırın ötesine ateş açan İran destekli Hizbullah savaşçılarını ortadan kaldırmak amacıyla İsrail'in işgal ettiği Lübnan'da da binlerce kişi öldü ve bir milyon kişi yerinden edildi.
Buna karşılık İran'ın ateş açması sonucu Körfez ve İsrail'de onlarca kişi öldü.
Trump, savaşın İran'ın askeri gücünü yok ettiğini defalarca vurguladı. Salı günü Oval Ofis'te gazetecilere verdiği demeçte, İran ordusunun artık “bezelye atar”larla ateş etmekten öteye geçemediğini ve Tahran'ın kamuoyuna yönelik savaş çığırtkanlığına rağmen barış istediğini söyledi.
Benzin fiyatlarındaki artış seçmenlerin cebini vururken, bu çatışma Kasım ayında yapılacak kritik ara seçimler öncesinde Trump yönetimi üzerinde baskı yaratıyor.
