İran Genelkurmay Başkanı’ndan Trump’a gözdağı: 'Gerekirse önleyici saldırı yaparız'

İran Genelkurmay Başkanı Tümgeneral Emir Hatemi, çarşamba günü yaptığı açıklamada, ülkeyi hedef alan “söylemler” nedeniyle "gerekirse önleyici saldırı" yapılabileceğini belirtti.

Açıklamaların, ABD Başkanı Donald Trump’ın geçen hafta İran’a yönelik tehditlerine atıf yaptığı düşünülüyor. Trump, Tahran’ın “barışçıl protestocuları şiddetle öldürmesi” halinde Washington’un “yardıma koşacağını” söylemişti.

Hatemi’nin açıklamaları, İran’ın hem İsrail ve ABD’den kaynaklanan dış tehdit algısıyla hem de kötüleşen ekonomik koşulların tetiklediği ve rejimi doğrudan zorlayan protestolarla karşı karşıya olduğu bir dönemde geldi.

Ülke içinde tansiyonu düşürmeye çalışan İran hükümeti, pirinç, et ve makarna gibi temel gıda maddelerindeki artan fiyatları dengelemek için aylık yaklaşık 6 euroluk nakit destek ödemelerine başladı. Ancak esnaf, İran riyalindeki çöküş ve ithalatçılar ile üreticiler için uygulanan tercihli döviz kurunun kaldırılması nedeniyle yemeklik yağ gibi temel ürünlerin fiyatlarının 3 katına çıkabileceği uyarısında bulunuyor.

İran Genelkurmay Başkanı Tümgeneral Emir Hatemi, Tahran'da askeri akademi öğrencilerine hitaben bir konuşma yaptı, 7 Ocak 2026. Masoud Nazari Mehrabi/AP

New York merkezli düşünce kuruluşu Soufan Center, “İran’da 1 haftayı aşkın süredir devam eden protestolar yalnızca kötüleşen ekonomik koşulları değil, aynı zamanda uzun süredir biriken baskı, rejim politikaları ve ülkeyi küresel izolasyona sürükleyen kararların yarattığı öfkeyi yansıtıyor,” değerlendirmesinde bulundu.

Haziran ayında İsrail’in 12 gün süren çatışmalarda üst düzey askeri komutanları öldürmesinin ardından kara kuvvetleri komutanlığını devralan Hatemi, onlarca yıldır Devrim Muhafızları’nın ağırlıkta olduğu bu göreve gelen ilk düzenli ordu subayı oldu.

Devlet ajansı IRNA’ya göre Hatemi, “İslam Cumhuriyeti, İran halkına yönelik bu tür söylemlerin yoğunlaşmasını bir tehdit olarak görüyor ve bunun sürmesine karşılıksız kalmayacaktır” dedi.

“Bugün silahlı kuvvetlerimizin hazırlık seviyesi savaş öncesine kıyasla çok daha yüksektir. Düşman bir hata yaparsa daha kararlı bir karşılıkla yüzleşir ve her saldırganın elini keseriz,” ifadelerini kullandı.

Dini Lider Ayetullah Ali Hamaney'in de aralarında bulunduğu İranlı yetkililer, Trump'ın açıklamalarına yanıt verdi. Bu açıklamalar özellikle hafta sonu ABD’nin Venezuela’da düzenlediği ve İran’ın yakın müttefiki olan Nicolas Maduro’yu yakaladığı askerî operasyonun ardından çok daha ciddi ve tehditkâr bir ton kazandı.

Aktivistler ve insan hakları örgütleri, aralık ayında başlayan ve Tahran ile İsfahan başta olmak üzere büyük kentlere yayılan gösterilerde şimdiye kadar 36 kişinin güvenlik güçleriyle çıkan çatışmalarda öldürüldüğünü bildirdi.

Tahran'da protestolar sürerken, asırlık ana çarşıda dükkanlar kapalı, 6 Ocak 2026. AP Photo

Yetkililerin protestocuları bastırmak ve gösterileri dağıtmak için ölümcül güç kullandığına dair haberler ilk olarak geçen hafta ortaya çıkmış ve Trump'ın Tahran'a barışçıl protestocuları öldürmeyi bırakması ya da Washington'un askeri müdahalesini göze alması yönünde bir uyarıda bulunmasına yol açmıştı.

Protestolar, enflasyonun yüzde 40'ın üzerine çıkmaya devam ettiği ve analistlerin yüzde 72'yi aştığını söylediği gıda fiyatlarındaki hızlı artışa katkıda bulunduğu bir dönemde başladı.

Protestocular sorunları çözülene kadar gösterilere devam edeceklerini söylüyor.