İran ABD’nin barış önerisini değerlendirirken Trump savaşın kısa sürede sona ereceğini öngörüyor
ABD Başkanı Donald Trump, Tahran’ın ABD’nin barış önerisini değerlendirirken İran’la savaşın kısa sürede sona ereceğini öngördü. Kaynaklara göre bu öneri, çatışmayı resmen sona erdirecek olsa da, İran’ın nükleer programını askıya alması ve Hürmüz Boğazı’nı yeniden açması gibi ABD’nin temel taleplerini çözümsüz bırakacaktı.
İran'ın ISNA haber ajansının aktardığına göre, İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Tahran'ın cevabını ileteceğini söylerken, parlamentonun güçlü dış politika ve ulusal güvenlik komitesinin sözcüsü olan İranlı milletvekili Ebrahim Rezaei, öneriyi “gerçeklikten çok bir Amerikan istek listesi” olarak nitelendirdi.
Trump Çarşamba günü Oval Ofis'te gazetecilere yaptığı açıklamada, “Anlaşma yapmak istiyorlar. Son 24 saat içinde çok verimli görüşmeler yaptık ve bir anlaşmaya varmamız çok olası” dedi ve daha sonra “bu iş çabucak bitecek” diye ekledi.
Trump, 28 Şubat'ta başlayan savaşı sona erdirecek bir anlaşma olasılığını defalarca gündeme getirdi, ancak şu ana kadar başarısız oldu. İki taraf, İran'ın nükleer emelleri ve savaş öncesinde dünya petrol ve gaz arzının beşte birini karşılayan Hürmüz Boğazı'nın kontrolü gibi çeşitli zorlu konularda anlaşmazlıklarını sürdürüyor.
Arabuluculuk konusunda bilgilendirilen bir Pakistanlı kaynak ve bir başka kaynak, çatışmayı resmen sona erdirecek tek sayfalık bir mutabakat metni üzerinde anlaşmaya yakın olunduğunu söyledi. Kaynaklar, bunun boğazdan geçen gemilerin geçiş engelinin kaldırılması, ABD'nin İran'a uyguladığı yaptırımların kaldırılması ve İran'ın nükleer programına kısıtlamalar getirilmesi yönündeki görüşmeleri başlatacağını belirtti.
Müzakerelerde yer alan ayrı bir üst düzey Pakistanlı yetkili Perşembe günü Reuters'a, müzakerecilerin bir anlaşmaya varılacağı konusunda umutlu olduklarını ancak taraflar arasında hâlâ görüş ayrılıkları olduğunu belirtti.
“Önceliğimiz, savaşın kalıcı olarak sona erdirildiğinin ilan edilmesi; geri kalan konular ise taraflar doğrudan müzakerelere döndüklerinde ayrıntılı olarak ele alınabilir,” diyen yetkili, isminin açıklanmaması koşuluyla konuştu.
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakir Kalibaf, iki tarafın anlaşmaya yakın olduğuna dair haberleri alaycı bir şekilde yorumladı ve sosyal medyada İngilizce olarak “Operasyon Güven Bana Kardeşim başarısız oldu” diye yazdı.
Kalibaf, bu tür haberlerin, Hürmüz Boğazı'nı açamayan ABD'nin bir propaganda hamlesi olduğunu söyledi.
ANLAŞMA UMUTLARI PETROL FİYATLARINI DÜŞÜRÜRKEN HİSSE SENETLERİ YÜKSELDİ
Olası bir anlaşmaya dair haberler, Çarşamba günü küresel petrol fiyatlarının iki haftanın en düşük seviyesine gerilemesine neden oldu; referans Brent ham petrol vadeli işlemleri bir ara yaklaşık %11 düşüşle varil başına 98 dolar civarına geriledi, ardından tekrar 100 dolar sınırının üzerine çıktı.
Enerji arzını aksatan savaşın sona ereceğine dair iyimserlikle birlikte küresel hisse senedi fiyatları da sıçradı ve tahvil getirileri düştü.
GCI Asset Management’ın kıdemli portföy yöneticisi Takamasa Ikeda, “ABD-İran barış önerilerinin içeriği yetersiz olsa da, piyasada yeni bir askeri harekatın gerçekleşmeyeceği yönünde bir beklenti var” dedi.
Trump Salı günü, barış görüşmelerinde kaydedilen ilerlemeyi gerekçe göstererek, abluka altındaki boğazı yeniden açmak için iki gün önce başlatılan deniz operasyonunu askıya aldı.
NBC News, ismi açıklanmayan iki ABD'li yetkiliye atıfta bulunarak, Trump'ın ani karar değişikliğinin, Suudi Arabistan'ın operasyon için ABD ordusunun bir Suudi üssünü kullanma iznini askıya almasının ardından geldiğini bildirdi.
NBC'nin haberine göre, Suudi yetkililer, ABD'nin Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilere eşlik edeceği yönündeki Trump'ın açıklamasına şaşırdı ve öfkelendi; bunun üzerine Washington'a, ABD'nin Suudi üssünden veya Suudi hava sahasından askeri uçak uçurmasına izin vermeyeceklerini bildirdiler.
Beyaz Saray, haberle ilgili yorum talebine hemen yanıt vermedi.
ABD ordusu, bölgedeki İran gemilerine yönelik kendi ablukasını sürdürüyor. ABD Merkez Komutanlığı, güçlerinin Çarşamba günü yük taşımayan İran bayraklı bir tankere ateş açtığını ve geminin ablukayı ihlal ederek bir İran limanına doğru seyir yapmaya çalışırken hareket kabiliyetini kısıtladığını açıkladı.
ABD'NİN TEMEL TALEPLERİNDEN BAHSEDİLMEDİ
Arabuluculukla ilgili bilgi veren kaynak, ABD müzakerelerinin Trump'ın elçisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner tarafından yürütüldüğünü söyledi. Her iki taraf da ön anlaşma üzerinde mutabık kalırsa, tam bir anlaşmaya varmak için 30 günlük ayrıntılı müzakereler başlayacak.
Kaynaklar, mutabakat metninin başlangıçta her iki taraftan da taviz gerektirmeyeceğini belirtirken, İran'ın reddettiği, İran'ın füze programına getirilen kısıtlamalar ve Orta Doğu'daki vekil milislere verilen desteğin sona erdirilmesi gibi Washington'un geçmişte öne sürdüğü bazı önemli taleplerden bahsetmediler.
Kaynaklar, İran'ın 400 kg'dan (882 pound) fazla silah sınıfına yakın uranyum stokuna da değinmedi.
