İlk yazı, tahmin edilenden 40.000 yıl daha eski olabilir

Düşünce ve duyguları yazıya dökme geleneği, daha önce inanıldığından on binlerce yıl daha eski olabilir; bu keşfi yapan arkeologları şaşırtmıştır.

Araştırmacılar, Almanya’daki mağaralarda bulunan ve 45.000 yıllık mamut dişleri gibi nesneler üzerindeki çizgiler, çentikler, noktalar ve çarpılarda anlamlı desenler tespit ettiler.

Tarihçiler geleneksel olarak ilk yazılı kelimeleri, yaklaşık 5.000 yıl önce eski Irak veya Mezopotamya'da yazılmış proto-çivi yazısı ile tarihlendiriyor.

Almanya'daki sembollerin kesin anlamı ise hala bir gizem olarak kalıyor.

Nesneler, Homo sapiens'in Afrika'dan Avrupa'ya göç edip Neandertallerle etkileşime girmesinden hemen önceki döneme aittir.

Şimdiye kadar yazının MÖ 3.000 civarında Mezopotamya'da geliştiği, ardından Mısır'da hiyerogliflerin ve daha sonra Çin ile Mezoamerika'da ortaya çıktığı düşünülüyordu.

Yeni araştırmanın yazarlarından Saarland Üniversitesi'nden Prof. Christian Bentz, “Taş Devri işaret dizileri, yazıya erken bir alternatiftir” diyor.

Berlin Prehistorya ve Erken Tarih Müzesi'nden araştırmacı Ewa Dutkiewicz'e göre, bu çalışma Taş Devri insanlarının günümüz insanları kadar zeki olduğunu gösteriyor.

“Şu ana kadar, çok çeşitli eserlerde bulunan sembol dizileri konusunda henüz yüzeysel bir inceleme yaptık,” diyor.

Ekip, “yazının DNA'sı” olarak adlandırdıkları şeyi ortaya çıkarmak için 260 nesne üzerindeki 3.000'den fazla karakteri inceledi.

Bu nesnelerin bazıları, Almanya'nın güneyindeki Baden-Württemberg eyaletinde bulunan ve Lonetal adı verilen 37 km uzunluğundaki bir mağara sisteminden geliyor.

Araştırmacılar, bir fildişinden oyulmuş küçük bir mamut heykelciği üzerinde, özenle kazınmış haç ve nokta dizilerini incelediler.

Ayrıca, Achtal Vadisi’ndeki Geißenklösterle Mağarası’ndan çıkan ve “adorant” olarak adlandırılan bir eser üzerinde, aslan-insan karışımı bir yaratığı tasvir eden fildişi plaket üzerinde nokta ve çentik dizilerini tespit ettiler.

Araştırmacılar, işaretlerin düzeninin, özellikle de sırt kısmındaki noktaların, bu desenlerin bir iletişim aracı olarak işlev gördüğünü gösterdiğine inanıyorlar.

Araştırmacılar, Taş Devri insanlarının mesajları, anlamları iletmek ve düşüncelerini aktarmak için bu sembolleri kasıtlı olarak oyduklarına inanıyor.

Bentz, “Sonuçlarımız ayrıca, Paleolitik dönemin avcı-toplayıcılarının, antik Mezopotamya'dan gelen en eski proto-çivi yazısı tabletleriyle istatistiksel olarak karşılaştırılabilir bir bilgi yoğunluğuna sahip bir sembol sistemi geliştirdiklerini gösteriyor – ki bu, tam 40.000 yıl sonra gerçekleşmiştir,” diyor.

Anlamı bulmanın ipucu, sembollerin yoğunluğunda yatıyor. Bentz'e göre, işaretlerin yüksek oranda tekrarlandığını ve sonraki sembollerde “çok daha sonraki proto-çivi yazısıyla karşılaştırılabilir” bir öngörülebilirlik olduğunu buldular.

Aletlere kıyasla figürinlerde daha yoğun desenler buldular.

Ekip, bunun Paleolitik insanlar için bilgi iletişiminin çok önemli olduğunu gösterdiğini söylüyor.

“Onlar yetenekli zanaatkarlardı. Bu nesneleri yanlarında taşıdıkları anlaşılıyor. Birçoğu ele çok iyi oturuyor, avuç içine sığacak kadar tam boyutta,” diyor Dutkiewicz.