IEA: Küresel petrol talebi Covid-19'dan bu yana ilk kez yıllık düşüş yaşayacak

Küresel petrol talebi 2026'da günde 1 milyon varil azalacak, diye açıkladı Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Cuma günü; bu, Covid karantinalarının havacılığı durma noktasına getirip sanayi tesislerini kapattığı 2020'den bu yana ilk yıllık daralma olacak.

Bu kıyaslama, bir açıdan bu yılki düşüşü olduğundan daha parlak gösteriyor; zira pandeminin zirvesinde talep günde yaklaşık 8 milyon varil çökmüştü. Ancak Hürmüz Boğazı'nın kapatılmasının küresel ekonomiyi ne kadar ağır biçimde zedelediğinin de altını çiziyor.

Ajans, aylık raporunda daralmanın hem ürünler hem de bölgeler açısından ‘son derece dengesiz’ olduğunu kaydetti.

IEA'nın önceki analizleri, en sert kayıpları Asya'nın ithalata bağımlı ekonomileri ile tedarik zincirleri Hürmüz Boğazı'ndan geçen nafta ve sıvılaştırılmış petrol gazı gibi petrokimya hammaddelerinde tespit etmişti.

Bu haber kaleme alınırken uluslararası gösterge olan Brent türü ham petrolün en yakın vadeli kontratı, varil başına yaklaşık 76 dolar seviyesinden işlem görüyordu; bu, ABD ve İsrail'in şubat sonunda İran'a saldırılar başlatmasından önceki seviyenin yaklaşık yüzde 6 üzerinde, ancak çatışmanın en yoğun yaşandığı martta görülen 120 dolar civarındaki zirvelerin hayli altında.

ABD göstergesi WTI ise daha düşük, varil başına yaklaşık 72 dolar düzeyinde seyrediyordu.

Haziran'daki kırılgan toparlanma

Arz geçen ay, çok düşük bir dip seviyeden de olsa, keskin biçimde toparlandı.

Hürmüz Boğazı'nın kısmen yeniden açılması Körfez üreticilerine kapalı kuyuları yeniden devreye alma olanağı tanıdığı için, küresel üretim haziranda günlük 4,1 milyon varil artarak 98,8 milyon varile çıktı; ancak üretim hâlâ savaş öncesi seviyenin günlük 9,4 milyon varil altında seyrediyordu.

Boğazın etrafından yeniden yönlendirilen yükler de dahil Körfez ihracatı, günlük 6,5 milyon varil artarak 16,1 milyona yükseldi. Şubat sonlarında çatışmalar başlamadan önce bölge günde ortalama 24 milyon varil sevk ediyordu.

ABD ve İsrail'in İran'a düzenlediği saldırılarla çatışmanın başlamasından bu yana ilk kez, küresel petrol stokları artarak aylardır süren rekor düzeydeki çekilmeleri durdurdu. Ancak en zengin ekonomilerdeki stoklar, alıcıların ithalatı ertelemesi nedeniyle daha da azaldı.

Ateşkes bozuluyor

IEA'nın öngörüleri, artık açıkça baskı altında olan bir varsayıma dayanıyor: Ateşkesin sürmesi ve Hürmüz Boğazı'nın kademeli olarak yeniden açılması.

Bu varsayıma göre, küresel arz bu yıl günde 3,7 milyon varil daralacak ve üretim talebin günde 860 bin varil altında kalacak; ardından gelecek yıl günlük 7,5 milyon varil artarak piyasayı fazlaya geçirecek.

Ajans, başka bölgelerde daha güçlü üretim ve savaş öncesi beklentilerin altında kalan talebin, yıl sonuna kadar yeniden bir fazlaya yol açarak ülkelerin tüketilmiş rezervlerini yeniden oluşturmalarına olanak tanıyabileceğini belirtti.

Bu hafta, geçen ayki ateşkesin ikinci ve çok daha büyük ölçekte ihlal edilmesine sahne oldu.

İran güçlerinin pazartesi ve salı günleri üç ticari gemiyi vurmasının ardından ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), hava savunma sistemleri, kıyı radarları ve 60'tan fazla Devrim Muhafızları hücumbotu dahil olmak üzere ülke çapında İran'daki 80'in üzerinde hedefi vurdu; Washington ayrıca İran petrol ihracatına izin veren lisansı iptal etti.

Trump, İran ateşkesinin ‘bittiğini’ ilan ediyor

İran Bahreyn ve Kuveyt'e insansız hava araçları ve füzelerle saldırılar düzenledi, ancak büyük bir hasar meydana gelmedi; ardından ABD Başkanı Donald Trump ateşkesin sona erdiğini ilan etti.

Tahran, Hürmüz Boğazı'nda kendi belirlediği rotanın tek güvenli geçiş olduğunu savunmayı sürdürüyor. Kpler'in denizcilik verilerine göre, çarşamba günü boğazdan geçen tanker sayısı 13'e düşerek, önceki haftaki günlük 33 ortalamasının çok altına indi.