Hürmüz saldırısı ve Suudi boru hattı kesintisiyle petrol 108 doların üstüne çıktı

Petrol piyasaları, Pazartesi sabahı Körfez'den hafta sonu gelen kötü haberleri fiyatlara yansıttı.

Ekim ve Kasım vadeli Brent yüzde 3'ü aşan primle varil başına 108 doların üzerine çıktı; ABD gösterge petrolü Ekim vadeli WTI da yüzde 3'ten fazla yükselerek yaklaşık 103 dolara ulaştı. Böylece her iki kontrat da 100 dolar eşiğini yeniden aştıktan sonra geçen haftaki yükselişini sürdürdü.

Fiyatlardaki hareket, Suudi Arabistan'ın Doğu-Batı boru hattının İHA saldırılarının ardından geçici olarak kapatıldığını açıklamasıyla hız kazandı.

Söz konusu hat, ham petrolü krallığın bir ucundan diğerine taşıyarak Kızıldeniz limanlarına ulaştırıyor; böylece petrolün Hürmüz Boğazı'ndan geçmeden ihraç terminallerine varmasını sağlıyor. Bu hattın devre dışı kalması, boğazın en tehlikeli olduğu bir dönemde başlıca alternatif güzergahı da ortadan kaldırmış oluyor.

İran makamlarına göre, aynı tehlike pazar günü de kendini gösterdi; boğazda bir ticari gemiye isabet eden saldırıda bir kişi öldü, üç kişi yaralandı.

Söz konusu suyolundan geçiş artık savaş öncesine kıyasla çok farklı işliyor.

Gemilerin artık geçiş için İran'dan izin alması gerekiyor ve Tahran, hizmet bedeli tahsil edeceği bir mekanizmayı değerlendiriyor. Kurallara uymayan gemiler düzenli olarak hedef alınıyor; ABD güçleri ise Tahran'ın boğaz üzerindeki hakimiyet iddiasını tartışmaya açmak için zaman zaman İran kıyılarını bombalıyor.

Diplomatik çabalar da çıkmaza girmiş durumda.

Dünyanın deniz yoluyla taşınan petrol ticaretinin büyük bir bölümüne ev sahipliği yapan suyolunun geleceğine ilişkin İran ile Körfez ülkeleri arasındaki planlanan görüşmeler, Umman tarafından ertelendi.

Rekor yakıt fiyatları ve suçlama yarışı

Sonuçlar, ABD'deki akaryakıt pompalarında son derece net görülüyor.

ABD'de motorinin ulusal ortalama fiyatı, geçen cuma tarihinde ilk kez galon başına 6 doların üzerine çıktı; bu seviye, bir hafta önceki yaklaşık 5,85 doların ve sürücülerin bir yıl önce ödediği 3,71 doların yaklaşık yüzde 60 üzerinde.

Benzinin ortalama fiyatı da İşçi Bayramı hafta sonunda rekor kırdıktan sonra 4,22 dolara yükseldi.

ABD Başkanı Donald Trump ise okları başka yöne çevirdi.

Pazar günü İrlanda'da, kendisine ait Doonbeg golf tesisinde düzenlenen Irish Open sırasında gazetecilere konuşan Trump, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'nin Rusya'daki motorin tesislerini vurmaya son vermesi gerektiğini söyledi.

Trump, 'Bıraksın hedefleri vursun, ama motorin tesislerini değil; çünkü motorin kıtlığına yol açıyor' diye ekledi.

Ukrayna, bu yaz Rusya'da 20'den fazla rafineri tesisini vurdu; bunun üzerine Moskova motorin ihracatını yasakladı.

Trump, bu hafta sonu İrlanda'ya yaptığı resmi ziyaretten dönüş uçuşunda da aynı iddiayı yineledi.

Ancak arz hesabı tabloyu farklı gösteriyor.

Lipow Oil Associates'e göre analistler, kaybolan motorin arzının günde yaklaşık 800 bin varilini Rusya'nın ihracat yasağına, yaklaşık 1,2 milyon varilini ise Hürmüz Boğazı çevresindeki aksamalara bağlıyor.

Daha geniş resim ise daha da dengesiz: Boğazdan geçen ham petrol miktarı, savaş öncesinde günde yaklaşık 20 milyon varilden bugün yaklaşık 7 milyona geriledi.

İki savaş birlikte, toplamda günde yaklaşık 5 milyon varillik kapasiteyi temsil eden rafinerilerin de kapanmasına yol açtı.