Hava saldırıları altında İran, Trump’ın ateşkes süresinin dolmasına bir gün kala meydan okuyor
Salı günü İran ve İsrail karşılıklı saldırılar düzenledi; Tahran, ABD Başkanı Donald Trump’ın taleplerini kabul etmemesi halinde “ortadan kaldırılacağı” uyarısıyla belirlediği sürenin dolmasına bir gün kala Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmayı ve ateşkes anlaşmasını kabul etmeyi reddetti.
Ancak ilerleme sinyali olarak değerlendirilebilecek bir gelişmede, İran'ın Pakistan Büyükelçisi, savaşın sona ermesi için arabuluculuk yapan İslamabad'ın “olumlu ve verimli çabalarının” “kritik ve hassas bir aşamaya yaklaştığını” söyledi.
Plana yakın bir kaynağa göre İran, Pakistan’ın arabuluculuğunda sunulan, derhal ateşkes ve boğazdaki fiili ablukanın kaldırılmasını öngören, ardından 15 ila 20 gün içinde daha kapsamlı bir barış anlaşması için müzakerelerin başlatılmasını içeren ABD önerisini reddetti.
Resmi IRNA haber ajansının bildirdiğine göre, İran'ın yanıtı, bölgedeki çatışmaların sona erdirilmesi, Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçiş için bir protokol, yaptırımların kaldırılması ve yeniden inşa gibi 10 maddeden oluşuyordu.
Pazartesi günü Trump, “tüm ülke bir gecede yok edilebilir ve o gece yarın gece olabilir” dedi. Tahran'ın son tarihten önce anlaşmayı kabul etmemesi halinde İran'ın enerji santrallerini ve altyapısını yok edeceğine söz verdi.
Anlaşma sağlanmazsa Trump, Çarşamba günü EDT saat 00:00'a (04:00 GMT) kadar “İran'daki her köprünün yerle bir edileceğini” ve “İran'daki her elektrik santralinin devre dışı kalacağını, yanacağını, patlayacağını ve bir daha asla kullanılamayacağını” söyledi.
ÇATIŞMALAR SÜRDÜ
Salı günü erken saatlerde İsrail ordusu, Tahran ve diğer bölgelerdeki İran hükümeti altyapısını hedef alan bir dizi hava saldırısını tamamladığını açıkladı. İsrail, İran'dan fırlatılan füzeleri önlemek için hava savunma sistemlerini devreye soktu.
İsrail ayrıca İranlılara Salı akşamı kadar trenlerden uzak durmaları ve demiryollarına yaklaşmamaları konusunda uyarıda bulundu. Ordu, X'teki Farsça hesabından “Trenlerde ve demiryolu hatlarının yakınında bulunmanız hayatınızı tehlikeye atar” mesajını paylaştı.
Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı, doğu bölgesine doğru fırlatılan balistik füzeleri önlediğini ve enkazın enerji tesislerinin yakınına düştüğünü açıkladı, ancak füzeleri kimin fırlattığını belirtmedi.
Yetkililer, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a karşı savaşı başlatmasından bu yana krallığın yüzlerce İran füzesi ve insansız hava aracının saldırısına maruz kaldığını, bunların çoğunun ise önlendiğini belirtti.
Bahreyn, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri Salı günü eşzamanlı olarak kamu güvenliği uyarıları yayınlarken, Suudi Arabistan ile Bahreyn’i birbirine bağlayan köprü, uyarıların ardından önlem olarak kısa süreliğine kapatıldı.
Bölge genelinde sivil altyapı saldırı altında iken, Trump, İran'ın elektrik santrallerini yok etme sözünün savaş suçu teşkil edeceği yönündeki soruları, bu olasılıktan “hiç de” endişe duymadığını söyleyerek geçiştirdi.
“Umarım bunu yapmak zorunda kalmam,” dedi.
İran'ın Birleşmiş Milletler Büyükelçisi Pazartesi günü yaptığı açıklamada, Trump'ın saldırı tehdidinin “terörizmi doğrudan kışkırtma” olduğunu ve “uluslararası hukuka göre savaş suçu işleme niyetinin açık bir kanıtı” olduğunu söyledi. İran'ın üst düzey askeri komutanlığı ise Trump'ın “hayalperest” olduğunu belirtti.
İran Spor Bakan Yardımcısı Alireza Rahimi, sanatçılara ve sporculara Salı günü ülke genelindeki elektrik santrallerinde insan zinciri oluşturma çağrısında bulundu. “El ele tutuşarak şunu söyleyeceğiz: Kamu altyapısına saldırmak bir savaş suçudur.”
BOĞAZ
Trump'ın son tarihi yaklaşırken ve dünya çapında enflasyon endişelerini tetikleyen önemli bir küresel petrol geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına dair görünürde bir umut bulunmazken, petrol fiyatları varil başına 110 dolar civarında seyretti.
İran, dünya petrol ve doğal gaz arzının yaklaşık beşte birini sağlayan ve Tahran için vazgeçmek istemediği güçlü bir pazarlık kozu haline gelen Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapattı.
Brent ham petrol vadeli işlemleri, savaşın başlamasından bu yana %50'nin üzerinde artarak varil başına %1 artışla 111,53 dolara yükselirken, ABD Batı Teksas Orta Kalite ham petrol vadeli işlemleri %0,8 artışla 113,31 dolara çıktı.
Trump, İran'ın çatışmanın başlangıcında öngördüğünden daha zorlu bir rakip olduğunu kanıtlamasıyla siyasi bir krizin eşiğine geldi. Trump, çatışmanın amacının ülkenin nükleer silah üretmesini ve bunları fırlatacak füzeler geliştirmesini engellemek olduğunu söylemişti.
Çatışmanın başlamasından bu yana 13 ABD askeri hayatını kaybetmişken, Cuma günü bir ABD F-15E savaş uçağının düşürülmesi ve iki pilotundan birinin İran topraklarının derinliklerinde mahsur kalmasıyla Trump kendini daha da tehlikeli bir durumda buldu.
ABD komandolarının, mahsur kalan silah uzmanı subayı güvenli bir yere ulaştırmak için düzenlediği kurtarma operasyonu, Trump için siyasi krizin felaket boyutlarına ulaşmasını önlemeye yardımcı oldu.
ABD merkezli insan hakları örgütü HRANA'nın açıklamasına göre, Orta Doğu'da savaşta binlerce kişi hayatını kaybetti; bunların 3.546'sı İran'da, yaklaşık 1.500'ü ise İsrail'in İran destekli Hizbullah milislerini hedef aldığı Lübnan'da öldü.
