Hamaney sonrası gelen fetva Avrupa’da güvenlik endişesini artırdı

İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in ABD-İsrail ortak saldırısında öldürülmesinin ardından yayımlanan fetva, Almanya başta olmak üzere Avrupa’da güvenlik endişelerini artırdı. Güvenlik uzmanları, İran bağlantılı “uyuyan hücrelerin” ve yalnız eylemcilerin harekete geçebileceği uyarısında bulunuyor.

İranlı din adamı Büyük Ayetullah Naser Mekarem Şirazi, 1 Mart’ta yayımladığı fetvada Hamaney’in ölümünün ardından ABD ve İsrail’e karşı “kutsal savaş” çağrısı yaptı. İran’ın resmi ajansı Tasnim’e göre fetvada, tüm Müslümanların “şehidin kanının intikamını almakla yükümlü olduğu” belirtildi ve ABD ile İsrail “bu suçun başlıca failleri” olarak gösterildi.

Fetva, dini bir otorite tarafından verilen ve bu otoriteyi tanıyanlar açısından bağlayıcı kabul edilen bir hüküm niteliği taşıyor. İran rejimi geçmişte fetvaları baskı ve gözdağı aracı olarak kullanmıştı. 1988’de Ayetullah Humeyni’nin rejime karşı “pişman olmayan” muhaliflere yönelik fetvası kitlesel infazlara yol açmıştı. 1989’da Salman Rüşdi hakkında verilen fetva ise küresel protestolar, yayınevlerine saldırılar ve 2022’de Rüşdi’ye yönelik bıçaklı saldırıyla sonuçlanmıştı.

“Avrupa’daki olası saldırılar için hızlandırıcı”

Aşırıcılık uzmanı Heiko Heinisch, “tekil saldırıların ve uyuyan hücrelerin aktive edilme riskinin görece yüksek” olduğunu belirtti. Terör araştırmacısı Nicolas Stockhammer ise fetvanın Avrupa’daki mevcut ağlar ve sempatizanlar üzerinde “hızlandırıcı etki” yaratabileceğini söyledi.

Terörizm uzmanı Nicolas Stockhammer ©️Martina Berger

Alman Federal Polis Birliği Başkanı Heiko Teggatz, İran’ın İsrail ve ABD tesislerine yönelik saldırılar için dünya genelinde kişiler görevlendirebileceğinin göz ardı edilemeyeceğini ifade etti.

ABD makamları da yalnız eylemciler ve uyuyan hücrelerin harekete geçme riskine dikkat çekti. Pazar günü Kuzey Amerika’da iki ayrı saldırı meydana geldi. Teksas’ın Austin kentinde bir saldırgan iki kişiyi öldürdü, 14 kişiyi yaraladı. FBI, saldırganın Senegal asıllı ABD vatandaşı Ndiaga Diagne olduğunu açıkladı. Soruşturma terör bağlantısı ihtimali üzerinden yürütülüyor. Aynı gün Kanada’da İran rejimi muhalifi Salar Gholami’ye ait bir spor salonuna silahlı saldırı düzenlendi. Olayda yaralanan olmadı.

Austin'de bir adam barda iki kişiyi vurarak öldürdü, 14 kişi yaralandı. FBI konuyu araştırıyor. AP Photo

Almanya’da yüksek alarm

Almanya’da İran Devrim Muhafızları ile bağlantılı önemli ağların bulunduğu biliniyor. 2022’de Bochum’daki bir sinagoga molotofkokteyli atılması ve Essen’de bir hahamın evine ateş açılması olaylarında İran bağlantısı tespit edilmişti.

Kuzey Ren-Vestfalya İçişleri Bakanlığı, şu aşamada somut bir tehdit bulgusu olmadığını ancak durumun “her an değişebileceğini” açıkladı. Bavyera ve federal içişleri makamları da güvenlik birimlerinin gelişmeleri yakından izlediğini ve “yüksek alarmda” olduğunu bildirdi.

Özellikle İranlı muhalifler Almanya'daki rejim yanlısı güçler tarafından hedef alınıyor AP Photo

Uzmanlara göre 1979’dan bu yana Avrupa’da İran bağlantılı 100’den fazla saldırı girişimi ya engellendi ya da gerçekleşti. İngiliz istihbaratı MI5, 2022’den bu yana İngiltere’de 20 İran bağlantılı saldırı girişimi tespit edildiğini duyurmuştu.

Siyasi tartışma büyüyor

Federal Polis Birliği, Almanya’nın sivil toplum kuruluşlarının dahil olduğu bazı kabul programlarını askıya alması çağrısında bulundu. Heinisch ise siyasetçilerin İran tehdidine karşı daha erken adım atması gerektiğini savunarak Devrim Muhafızları’nın terör listesine alınması ve İran rejimiyle bağlantılı camilerin kapatılması gerektiğini dile getirdi.

Hamburg’daki İslam Merkezi’nin kapatılmasına rağmen, güvenlik uzmanlarına göre Avrupa genelinde İran rejiminin doğrudan kontrolünde olduğu iddia edilen bazı dini kurumlar faaliyet göstermeye devam ediyor.

Yetkililer, mevcut durumda somut bir saldırı tehdidi bulunmadığını vurgularken, güvenlik durumunun dinamik olduğu ve gelişmelere göre önlemlerin artırılabileceği uyarısında bulunuyor.