Grok sınıfta mı kaldı?: Netanyahu’nun 'ölmedim' videosunu 'deepfake' ilan etmişti

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu öldü mü?

İsrail, ABD ve İran arasındaki gerilim sürerken sosyal medyada ortaya atılan bu iddia gerçeği yansıtmıyor.

Netanyahu, pazar günü “Öldüğümü mü söylüyorlar?” başlıklı bir video paylaşarak söylentilere bizzat yanıt verdi ve iddiaları yalanladı.

Doğrulama uzmanlarının gerçekliğini teyit ettiği videoda, bir kişinin “İnternette öldüğünüz söyleniyor,” demesi üzerine Netanyahu esprili bir yanıt veriyor: “Kahve için ölüyorum. Kahve için çıldırıyorum. Ne var biliyor musunuz? Halkım için çıldırıyorum. Nasıl davranıyorlar? Harika. Parmaklarımı saymamı ister misiniz?”

ABD ve İsrail, 28 Şubat’ta İran’a karşı başlattıkları askeri harekâtın ardından İran devlet medyası ve rejim yanlısı hesaplar, yalnızca Netanyahu ve diğer üst düzey İsrailli siyasetçilerin ölümüne dair yalan haberleri değil, aynı zamanda kendi askeri güçlerine ilişkin propagandayı da ön plana çıkardı.

Komplo teorisyenleri, kendini gazeteci olarak tanıtan kişiler ve internet dedektifleri de bu akıma katılarak, Netanyahu’nun ölümüyle ilgili asılsız iddiaları sosyal medya üzerinden yaydılar.

Netanyahu kafedeki videoyu neden yayınladı?

Netanyahu, 12 Mart’taki bir konuşmasının ardından, ölümüyle ilgili söylentilerin artması üzerine bu videoyu paylaştı. Ancak bazı sosyal medya kullanıcıları, videodaki bir karede Netanyahu’nun beş yerine altı parmağı olduğu iddiasında bulunarak görüntünün yapay zeka tarafından üretildiğini öne sürdü.

Gerçekte ise görüntü orijinaldi; sorun, düşük kaliteli paylaşımların ışığın eline çarpma şeklini bozmasından kaynaklanıyordu. Konuşmanın yüksek kaliteli versiyonlarında beş parmak net biçimde görülebiliyor.

Buna karşılık Netanyahu, sahte iddiaları çürütmek için yayınladığı “yaşam kanıtı” niteliğindeki kafe videosunda kameraya beş parmağını kaldırarak durumu netleştirdi.

Sahte X gönderilerinin ekran görüntüsü X

Netanyahu’nun kahve dükkanı videosu, 15 Mart’ta Kudüs Tepeleri’ndeki Sataf Kafe’de çekildi. Kafe, ziyaretin gerçekliğini kanıtlamak için sosyal medyada video ve fotoğraflarını paylaştı.

Kafe, Instagram hesabından yaptığı paylaşımda şunları yazdı: “Başbakan ve ekibini bugün Sataf’ta ağırlamaktan büyük mutluluk duyduk! Artık insanlar hangi fırını ziyaret edeceklerini bilecekler.”

Buna rağmen, söylentileri yatıştırmaya yönelik bu çaba beklenen etkiyi yaratamadı. Sosyal medyada birçok kullanıcı videonun yapay zeka ile üretildiğini iddia etmeye devam ederken, bazıları da görüntülerin eski olduğunu öne sürdü.

Kudüs kafe videosunun da sahte olduğu iddiaları

16 Mart’ta İran Devrim Muhafızları tarafından yönetilen Tasnim Haber Ajansı, “Netanyahu’nun Yeni Videosunun Sahte Olduğu Kanıtlandı” başlıklı bir makale yayınladı. Makale, kahve dükkanındaki video aracılığıyla ölüm söylentilerini çürütme çabalarını gölgelemek için, videonun yapay zeka ile üretildiğine dair bir dizi sözde işareti sıraladı.

Yazıda, videonun dijital olarak oluşturulduğunu gösterdiği iddia edilen bir yapay zeka dedektörünün sonuçlarını paylaşan X gönderisinin ekran görüntüsü de yer aldı.

İnsanlar, Netanyahu’nun kafedeki görüntülerinin gerçekliğini doğrulamak için X’in yapay zeka destekli sohbet robotu Grok’a başvurduğunda işler daha da karıştı. Grok çelişkili iddialar paylaştı. Bazı durumlarda videoyu “deepfake” olarak etiketlerken, “Statik kahve seviyeleri, doğal olmayan dudak senkronizasyonu ve operasyonların sıradan konuşması gibi işaretler sahte olduğunu doğruluyor,” dedi.

Euronews’ün doğruluk kontrol ekibi The Cube, X ile iletişime geçerek, söz konusu Grok paylaşımlarının neden kaldırılmadığını sordu ancak yanıt alamadı.

Uzmanlar ise yapay zeka ve deepfake dedektörlerinin güvenilirliğine temkinli yaklaşılması gerektiği konusunda uyarıda bulundu. Özellikle bu tür çelişkili ve karmaşık durumlarda, sonuçların tek başına doğrulayıcı sayılamayacağını belirttiler.

Tasnim Haber Ajansı'ndan ekran görüntüsü Tasnim News Agency

Teyit uzmanı Tal Hagin, Euronews’a yaptığı açıklamada, “Bu yazılımların çoğu tutarsızlık arıyor ve olasılık üzerinden çalışıyor. Eğer elinizi anormal bir pozisyonda tutarsanız, dedektör bunun yapay zeka ürünü olduğunu söyleyebilir çünkü istatistiksel olarak böyle bir pozisyon normal değil” dedi.

Hagin, “Ancak gerçek hayatta bir kişi elini böyle tutabilir ve bu yüzden bu platformlara güvenemeyiz,” diye ekledi.

Uzman, “Kanıtları insanların inanmak istediklerine değil, gerçekliğe dayandırıyoruz. Eğer bu video gerçekten yapay zeka ile üretilmiş olsaydı, kelimenin tam anlamıyla şimdiye kadar var olmuş en gelişmiş yapay zeka modeli olurdu. Ayrıca internette Netanyahu’nun ekibinin yeni bir gizli yapay zeka modeline erişimi olduğunu söyleyemezsiniz, (böyle bir durumda) kanıt göstermeniz gerekir,” ifadelerini kullandı.

Video eski mi?

Birçok sosyal medya hesabı, Netanyahu'nun kahve dükkânı ziyaretinin görüntülerinde güvenlik görevlilerinin yüz maskesi takarken görülmesinin, görüntülerin COVID-19 salgını sırasında çekildiğinin kanıtı olduğunu iddia etti.

Gerçekte, Başbakan da dahil olmak üzere İsrail'in en üst düzey hükümetinin güvenliğinden sorumlu olan Shin Bet VIP Koruma Birimi üyeleri daha önce de kimliklerini gizlemek için yüz maskesi takmışlardı.

Sosyal medya kullanıcıları ayrıca videodaki makbuzun 2024 tarihli olduğunu iddia etti.

Tal Hagin bize bu tür iddiaların kolayca çürütülebileceğini söyledi.

"İnsanların gördüğü hataların çoğu, örneğin 2024 yılına ait olduğunu söyledikleri makbuz, sadece daha düşük kaliteli görüntüler izlemelerinden kaynaklanıyordu" dedi. "Daha yüksek kaliteli görüntülere bakarsanız, açıkça 2026 yazıyor."

Ölüm söylentilerinin hedefindeki diğer liderler

Netanyahu, Orta Doğu'daki savaş devam ederken ölüm söylentilerinin odağındaki birkaç üst düzey İsrailli yetkiliden sadece biri.

X'te sosyal medya kullanıcıları bir olay yeri görüntüsü paylaşarak İsrail'in Mossad şefi David Barnea'nın öldürüldüğünü iddia etti.

Ancak Haziran 2026'ya kadar Mossad direktörü olarak görev yapacak olan Barnea'nın ölümüyle ilgili iddiaları destekleyecek doğrulanmış bir kanıt bulunmuyor.

İsrailli üst düzey siyasi ve askeri şahsiyetlerin ölümüne ilişkin dezenformasyon X Euronews

Buna ek olarak, sosyal medyada geniş çapta yayılan olay yeri videoları aslında Ağustos 2024'te Tel Aviv'de gerçekleşen ve Hamas'ın silahlı kanadı El Kassam Tugayları'nın üstlendiği bir intihar saldırısının sonrasına ait.

Euronews yorum için İsrail Başbakanlık ofisi ile temasa geçti ancak haber yayınlanana kadar yanıt gelmedi.