Fransa'da isyanların zararı ikiye katlandı: Binlerce tahrip edilen dükkanın faturasını kim ödeyecek

Fransa'da hafta sonu yaşanan isyanlar sırasında zarar gören mağaza sayısı, bir gün önce açıklanan rakamın iki katına çıkarak en az 3.000'e ulaştı.

Ancak faturanın büyük bölümünü üstlenmesi beklenen sigortacılar, yıkımın kendilerine kaça mal olacağına dair hâlâ bir tahmine sahip değil.

Ülkenin sigorta federasyonu France Assureurs, Euronews'e yaptığı açıklamada üyelerinin “mağdur sigortalıları desteklemek için tamamen seferber olduğunu” belirtti.

Federasyon, ilk zarar tahmini veremediği gibi şimdiye kadar kaç hasar dosyası açıldığını da söyleyemedi.

Kriz ekibi, federasyonun “son derece şiddetli olaylar” diye tanımladığı gelişmelerin ardından artık ülke genelinde kamu makamlarıyla birlikte çalışıyor.

Hasar faturası kabardıkça Fransız piyasaları geride kalıyor

Pazar günü, FCD perakende federasyonunun da başkanlığını yürüten Carrefour'un CEO'su Alexandre Bompard, yaklaşık 1.500 mağazanın etkilendiğini tahmin etti.

Sektörün uğradığı zararı birkaç yüz milyon euro olarak hesapladı.

Pazartesiye gelindiğinde, hükümetin sayımı 3.000'e ulaşmıştı.

Yalnızca Carrefour, 20'si yağmalanan 50 mağazasının zarar gördüğünü bildirdi.

Finansal piyasalar da pazartesi günü baskı altındaydı. Fransa'nın CAC 40 endeksi günü yüzde 1,1 ekside kapatarak, yüzde 0,9 düşen geniş Euro STOXX 600 endeksinin altında performans gösterdi.

Carrefour hisseleri yüzde 2,2 değer kaybederken lüks grubu LVMH yüzde 1,8 düştü. Marsilya'daki bir Louis Vuitton mağazası, hafta sonu girilen dükkânlar arasında yer aldı.

Sigorta hisseleri de geriledi. AXA Paris'te yüzde 1,3, reasürans şirketi SCOR yüzde 0,9 kaybetti. Milano'da Generali yüzde 2,3, Unipol ise yüzde 3,2 düştü.

Fransız devlet tahvilleri de pazartesi günü satış baskısı altında kaldı.

Ülkenin 10 yıllık tahvillerinin getirisi yaklaşık sekiz baz puan artarak yüzde 4,94'e yükseldi. Almanya'nın aynı vadeli tahvillerinin getirisi ise dört baz puandan daha az arttı.

Böylece Fransız ve Alman borçlanma maliyetleri arasındaki fark yaklaşık 148 baz puana çıktı.

2023 isyanları maliyete dair ne söylüyor?

Fransa, böyle bir hafta sonunun maliyetine dair yakın tarihli bir kıyas noktasına sahip.

Ülkede Haziran ve Temmuz 2023'te yaşanan isyanlar, France Assureurs'ün Euronews'e verdiği bilgiye göre, sigortalı zararlar açısından 793 milyon euroya mal oldu.

Sigortacılar yaklaşık 17.000 dosya işledi; dosya başına ortalama tazminat tutarı kabaca 46.600 euroydu.

Toplamın üçte ikisi, yani yaklaşık 523 milyon euro, mağaza ve işyerlerine gitti. Çeyrek paya denk gelen, 200 milyon euroya yaklaşan tutar ise belediye binaları, okulları ve otobüsleri saldırıya uğrayan yerel yönetimlere ödendi.

Kalan yüzde 7'lik bölüm araçlara ayrıldı.

Bu rakamlar bile yıkımın gerçek boyutunu tam olarak yansıtmadı.

Daha sonra yürütülen Fransız Senatosu soruşturması, maddi hasarı 1 milyar euroya daha yakın bir seviyede tahmin etti. Bazı zararlar hiç beyan edilmemiş, bazıları ise sigorta tarafından sadece kısmen karşılanmıştı.

Karşılaştırma bugün özellikle önemli, çünkü etkilenen mağaza sayısı daha yüksek görünüyor.

CCI France, 2023'teki olaylar sırasında yaklaşık 2.500 işyerinin tahrip edildiğini saymıştı. Hükümetin bu hafta sonu için yaptığı resmi sayı şimdiden o rakamı aşmış durumda.

Fransa'nın yeni isyan sigortası sistemi henüz yürürlükte değil

Fransa, 2023 isyanlarının ortaya çıkardığı sigorta sorunlarını 2026 bütçe yasasıyla çözmeye çalıştı.

Yasa, belirli mal sigortası poliçelerinde isyan kaynaklı hasar teminatını zorunlu hale getiriyor ve sigortacıların büyük zararları daha kolay karşılayabilmesi için ulusal bir fon oluşturuyor.

Sigorta şirketleri fonu, ilgili primler üzerinden azami yüzde 1,5'e kadar yapacakları katkılarla finanse edecek; devlet ise yılda 4 milyar euroya kadar garanti sağlayacak.

Ancak sistem henüz hayata geçmiş değil. Uygulamaya girmesi için hâlâ Avrupa Komisyonu onayı ve bir hükümet yönetmeliği gerekiyor.

Bu hafta sonu yaşanan şiddetten etkilenen işletmeler için bunun anlamı, tazminatın mevcut sigorta sözleşmelerine bağlı olacağı.

Sigorta hasarı karşılayabilir, peki ya kaybedilen satışlar?

France Assureurs'e göre Fransa'daki mağaza ve bina poliçelerinin çoğunda “isyan ve halk hareketleri” teminatı yer alıyor.

Bu teminat genellikle yangın, hırsızlık, vandalizm ve kırılan vitrinlerin masraflarını karşılıyor. Ayrıca harap olmuş bir mağazanın sonraki günlerde ihtiyaç duyacağı sunta panoları ve güvenlik görevlilerini de kapsama eğiliminde.

Esas eksik kalınan nokta, kaybedilen ciro.

Tam ya da kısmi kapanma için tazminat, isteğe bağlı iş durması teminatına bağlı.

Bu teminat, kaybedilen satışlar üzerinden değil, kaybedilen brüt kâr üzerinden ödeme yapıyor ve normalde yalnızca poliçe kapsamında yer alan fiziksel bir hasarın mağazayı kapanmaya zorladığı durumlarda devreye giriyor.

Bazı sözleşmeler daha ileri giderek, işyeri hiç zarar görmemiş olsa bile ödeme yapıyor. Federasyon, bunun yalnızca “poliçede açıkça belirtilen durumlar” için geçerli olduğunu vurguladı.

Sigortalıların genellikle hasarı bildirmek için beş günü var ve bazı teminat türleri için polis şikayetinde bulunmak ön koşul.

Faturanın devlete düşen kısmı

Başbakan Sébastien Lecornu, pazartesi günü yaptığı açıklamada, olaylardan etkilenen işletmelerin salıdan itibaren çalışanlarını devlet destekli kısa çalışma programı activité partielle'e geçirebileceğini söyledi.

Lecornu, yerel yetkililerden hedefli sokağa çıkma yasakları ilan etmelerini istedi ve gerekirse olağanüstü hal ilan edileceğini belirtti.

Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, gözaltı sayısının 2.400'ü aşması üzerine İçişleri Bakanı Laurent Nuñez'in istifasını kabul etmedi.

Sağlanan her bir euro destek, bu yıl GSYH'nin yüzde 5,4'ü oranında açık vermesi, kamu borcunun ise GSYH'nin yüzde 119'una ulaşması beklenen bir bütçe üzerinde ek yük oluşturuyor.

İsyanların nihai maliyeti hâlâ belirsizliğini korurken, giderek netleşen bir gerçek var: fatura, saldırıya uğrayan mağazaların çok ötesine taşacak.