Fransa'da hükümetten 2027 için yüzde 1 büyüme hedefi: Uzmanlar ne diyor?

Fransa'da bütçe mücadelesi henüz yeni başlarken, hükümetin 2027 için belirlediği büyüme tahmini şimdiden soru işaretlerine yol açtı. Kamu Maliyesi Yüksek Konseyi (HCFP), perşembe günü yayımladığı görüşte, aynı gün Bakanlar Kurulu'na sunulan bütçe ve sosyal güvenlik finansmanı yasa tasarılarının yüzde 1'lik büyüme tahminine dayandığını ve bu tahmini “iyimser” bulduğunu açıkladı.

Halen Sayıştay Birinci Başkanı olan ve daha önce Emmanuel Macron döneminde Kamu Harcamaları ve Hesaplar Bakanlığı görevini yürüten Amélie de Montchalin'in başkanlığındaki kurum, özellikle ülkenin iç siyasi durumuna ilişkin “önemli belirsizliklere” dikkat çekti. Konsey, bu belirsizliklerin arasında “2027 bütçesinin kabul edilip edilmeyeceği” konusunu da gösterdi.

Açıklanan ilk bütçe taslağına göre hükümet, kamu açığını bu yılki GSYH'nin yüzde 5,4'ünden 2027'de yüzde 5'e düşürmeyi hedefliyor. Bu hedef için toplam 54 milyar euroluk bir “tasarruf çabası” öngörülüyor.

Natixis CIB'nin Fransa, Belçika ve Euro Bölgesi'nden sorumlu kıdemli ekonomisti Hadrien Camatte, Euronews'e yaptığı değerlendirmede, “Bu, açığın üst üste beşinci yıl yüzde 5 veya üzerinde olması anlamına gelecek,” dedi.

'Bütçe hedefinden sapma riski'

Hükümet bu hedefe ulaşmak için 43 milyar euroluk yeni önlem planlıyor. Bunun 25 milyar eurosu harcama kesintilerinden, 18 milyar eurosu ise ek gelirlerden sağlanacak. Buna, bu yıl halihazırda kararlaştırılmış 12 milyar euroluk önlemler de eklenecek.

Detaylara göre merkezi hükümetin bütçe açığı, 2026'da GSYH'nin yüzde 4,8'inden 2027'de yüzde 5'e yükselecek. Camatte, artışın başlıca nedenleri arasında borçlanma maliyetlerindeki 10,3 milyar euroluk artış, savunma harcamalarındaki 6,5 milyar euroluk yükseliş ve AB bütçesine yapılacak 2,8 milyar euroluk ek katkıyı gösterdi.

Ekonomist, önlemlerin büyük bölümünün sosyal güvenlik sistemine odaklanacağını belirtti. Buna göre sosyal güvenlik sisteminde 2026'daki GSYH'nin yüzde 0,1'i oranındaki açığın, 2027'de yüzde 0,2'lik fazlaya dönüştürülmesi hedefleniyor. Hükümetin planı kapsamında emekli maaşlarının kısmen dondurulmasından yaklaşık 4 milyar euro, aile yardımlarının dondurulmasından ise 500 milyon avro tasarruf edilmesi bekleniyor.

Yerel yönetimlerin açığının ise “hafifçe iyileşmesi” ve 2026'daki GSYH'nin yüzde 0,2'sinden 2027'de yüzde 0,1'ine gerilemesi öngörülüyor.

Gelir tarafında ise plan, özellikle sosyal güvenlik primlerine yönelik indirimlerin yeniden düzenlenmesi (6,6 milyar euro), yerel vergilerin artırılması ve emeklilerin yararlandığı bir vergi indiriminde kesintiye gidilmesi yoluyla 17,2 milyar euroluk yeni vergi ve benzeri zorunlu kesinti öngörüyor.

Ancak bu bütçe planının dayandığı bazı varsayımlar “iyimser” bulunuyor. Camatte, hükümetin 2027'de GSYH'nin yüzde 1 büyüyeceğini öngördüğünü, Natixis'in tahmininin ise yüzde 0,8 olduğunu hatırlattı. Ekonomist ayrıca hükümetin 10 yıllık Fransız devlet tahvillerinde ortalama yüzde 4,3 faiz varsayımına dikkat çekti. Bu oran, son günlerde yüzde 4,9'a ulaşarak söz konusu varsayımın şimdiden üzerine çıktı.

Natixis uzmanı, 'Daha zayıf bir ekonomik büyüme, borç yükünün faiz oranlarına yüksek duyarlılığı – 100 baz puanlık artış, 2027'de fazladan 3,4 milyar euroya mal olur – ve bazı önlemlerin yeterince ayrıntılandırılmamış olması, 2027'de bütçenin raydan çıkması riskini artırıyor,' diye ekliyor.

'Yarın denizaşırı topraklar, üniversiteler, sağlık sektörü'

Paris 1 Panthéon-Sorbonne Üniversitesi ekonomi profesörü François Facchini, 2027'de büyümenin ne seviyede olacağını öngörmenin “çok zor” olduğunu söylüyor. Facchini, özellikle Orta Doğu'daki savaşın nasıl sonuçlanacağına ilişkin belirsizliğe dikkat çekiyor. Savaş, Fransa'da akaryakıt fiyatlarındaki artışı tetiklerken, ekonomist siyasi istikrarsızlığın da önemli bir belirsizlik kaynağı olduğunu vurguluyor.

Facchini'ye göre 2027 cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ardından göreve gelecek yeni hükümet, “büyümeyi etkileyecek bir ek bütçe yasasını muhtemelen çıkaracak”.

Araştırmacı ayrıca seçim yılının grevler ve toplumsal hareketlerle geçmesinin “muhtemel” olduğunu düşünüyor. Her kesimin “adayların vaatlerini etkilemeye” çalışacağını belirten Facchini, kamu çalışanları ve öğrencilerin yanı sıra “yarın denizaşırı toprakların, üniversitelerin, sağlık sektörünün ve siyasi kararlara büyük ölçüde bağlı tüm sektörlerin” de benzer eylemlere başvurabileceğini söylüyor.

Facchini, “Ayrıca 2026'daki sıcak hava dalgaları ve kuraklığın ardından gıda fiyatlarının yükselmesi de muhtemel,” diye ekliyor.

Jeopolitik ve siyasi belirsizliklerin, olası enflasyonist baskıların ve borç krizi riskinin bir arada bulunduğunu belirten Facchini, “Yüksek Konsey haklı: yüzde 1'lik büyüme tahmini iyimser” değerlendirmesinde bulunuyor. Ancak bunun bir istisna olmadığını da vurguluyor: “Bütçe senaryolarında genel olarak kural bu.”

Parlamentodaki duvar

Ancak mevcut hükümetin, giderek daha fazla parçalanan ve cumhurbaşkanlığı seçimi yaklaştıkça kamplaşan Ulusal Meclisten bu bütçeyi geçirmeyi önce başarması gerekiyor.

Hadrien Camatte, Başbakan Sébastien Lecornu için iki olası senaryo görüyor: Biri, bütçenin oylama yapılmadan kabul edilmesine imkan veren ancak aynı zamanda güven oylaması önergelerini tetikleyen 49.3. maddeye başvurmak; diğeri ise kararnameleri kullanmak.

İlk seçenek, bütçede öngörülen tasarruf çabasının azaltılmasını gerektirecek ve Natixis CIB uzmanına göre, ya son açıklamaları ışığında pek olası görünmeyen Sosyalist Partinin ya da emeklilik konusunda değişebilecek kırmızı çizgilere sahip olan, bu olasılığa daha açık tutum sergileyen Ulusal Birlik'in çekimser kalmasına bağlı olacak.

Kararnameler yoluyla ise, Ulusal Meclisteki 70 günlük tartışmanın tıkanmayla sonuçlanması halinde Fransa, hükümetin benimsediği versiyona karşılık gelen bir bütçeye sahip olabilecek.

Böyle bir durum, Fransa'yı 5'inci Cumhuriyet döneminde eşi benzeri görülmemiş bir siyasi bölgeye taşıyacaktır.