Fed faizi sabit bıraktı, bu yıl artış sinyali verdi

Önceki tahminlerinden belirgin bir sapmayla, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) 9 yetkilisi bu yıl en az bir faiz artışı öngördü. Fed ayrıca, bir sonraki adımının faiz indirimi olacağına işaret eden ifadeleri politika beyanından çıkardı.

Alışılmadık derecede kısa tutulan açıklama, muhtemelen ABD Başkanı Donald Trump tarafından atanan yeni Fed Başkanı Kevin Warsh'ın etkisini yansıtıyor. Warsh, daha önce Fed'i ekonomi hakkında fazlasıyla kapsamlı değerlendirmeler yapmakla eleştirmişti.

Altı politika yapıcı, bu yıl iki ya da daha fazla faiz artışı öngördü; bu, mart ayında hiçbir yetkilinin artış öngörmediği ve kurulun genel olarak 2026'da bir indirim tahmin ettiği döneme kıyasla keskin bir değişim.

Bu yön değişikliği, son üç yılın en yüksek seviyesinde seyreden kalıcı enflasyona ilişkin artan endişeleri yansıtıyor. Birçok Fed yetkilisi, fiyat baskılarının hafiflememesi halinde daha yüksek borçlanma maliyetlerine ihtiyaç duyulabileceği uyarısında bulundu.

Diğer sekiz politika yapıcı ise faizlerin bu yıl sabit tutulmasından yana olduğunu gösterirken, bir üye indirim öngördü. Warsh faiz oranlarına ilişkin bir projeksiyon sunmadı.

Meslektaşlarını projeksiyon sunmaya teşvik ettiğini söyledi ancak daha önce bu öngörüleri, Fed'i belirli bir politika patikasına kilitleme riski taşıdığı gerekçesiyle eleştirmişti. Fed ayrıca politika bildirisinden ileriye dönük yönlendirme ifadelerini de çıkardı.

Warsh ayrıca basın toplantısında, Fed'in iletişim biçimi, politika kararlarında kullandığı veri kaynakları ve enflasyonu değerlendirmek için başvurduğu çerçeveler gibi alanları incelemek üzere beş çalışma grubu oluşturduğunu söyledi; tüm bunların amacının, Fed'in “gerçekçi ve geleceğe odaklı” olmasını sağlamak olduğunu vurguladı.

Çarşamba günkü para politikası toplantısı, Trump tarafından atanan Warsh'ın başkan olarak ilk toplantısıydı. Trump, Warsh'ın selefi Jerome Powell'ı faizleri yeterince derin bir şekilde indirmediği için sert biçimde eleştirdikten sonra Warsh'ı göreve getirmişti. Ancak bu saldırılar büyük ölçüde geri tepti; zira Powell, Fed'in yönetim kurulunda kalmaya karar verdi ve Çarşamba günü faizlerin yaklaşık yüzde 3,6 seviyesinde sabit tutulması yönünde oy kullandı.

Warsh şimdi zorlu bir tercihle karşı karşıya: Fed genellikle enflasyonla mücadele etmek için faizleri artırarak borçlanma ve harcamayı yavaşlatmayı, ekonomiyi soğutmayı hedefliyor. Ancak böyle bir adım atmak, muhtemelen Beyaz Saray'ın öfkesini çekecek ve ara seçimlerden hemen önce konut kredileri, taşıt kredileri ve diğer borçlanmaların maliyetini artırabilecek.

İran savaşının sona ermesi halinde benzin fiyatları muhtemelen düşmeye devam edecek ve enflasyon önümüzdeki aylarda gevşeyebilir. Ancak giyim, diş sağlığı ve çocuk bakım hizmetleri gibi birçok mal ve hizmetin fiyatı İran savaşından önce de yükseliyordu ve enflasyon beş yıldır Fed'in yüzde 2'lik hedefinin üzerinde seyrediyor; bu da ekonomide hâlâ enflasyonist baskılar olabileceğine işaret ediyor.

Warsh defalarca kez, Fed yetkililerinin fiyat istikrarını sağlamaya kararlı olduğunun altını çizdi.

“5 yıldır enflasyonda hedefi tutturamıyoruz ve bunu düzelteceğiz” diyen Warsh, geçen yıl Fed başkanlığı için adeta kampanya yürüttüğü döneme göre keskin biçimde farklı bir ekonomik ortamla karşı karşıya. O dönemde, Trump'ın talep ettiği gibi, daha düşük faizlerden yana açıkça tavır alıyordu. Yapay zekâdaki gelişmeleri, ekonominin mal ve hizmetleri düşük maliyetle üretme kapasitesini büyük ölçüde artırabilecek ve zamanla enflasyonu aşağı çekebilecek bir teknoloji olarak gösteriyordu.

O dönemde bile birçok ekonomist bu iddiasına kuşkuyla yaklaşıyordu. Analistler, en azından kısa vadede, yarı iletkenlere ve bilişim ekipmanlarına yönelik sıçrayan yatırımların daha yüksek enflasyona katkıda bulunduğunu belirtiyor.

Nitekim 28 Şubat'ta İran savaşının başlamasından bu yana enflasyon hızlanarak son üç yılın zirvesi olan yüzde 4,2'ye çıktı. Bu artışın başlıca nedeni, İran savaşından kaynaklanan daha pahalı benzin oldu. Fed genellikle yükselen enflasyonla, ana politika faizini artırarak harcamayı ve büyümeyi soğutmak suretiyle mücadele ediyor.

Trump, üç aydır süren çatışmayı sona erdirebilecek ilk barış anlaşmasını açıkladı, ancak bu barışın kalıcı olup olmayacağı belirsiz. Ayrıca Orta Doğu'dan petrol akışı yeniden serbestçe sağlansa bile benzin, gıda ve uçak bileti gibi kalemlerin fiyatlarının gerilemesi aylar alabilir.

Aynı zamanda, son aylarda istihdamın toparlanması, faiz indirimine yönelik önemli bir gerekçeyi ortadan kaldırdı. Fed, ocak ayında açıkladığı 3 aylık ekonomik projeksiyonlarında bu yıl iki kez faiz indireceğini öngörüyordu. Bu olası indirimlerin en önemli nedeni, işverenlerin istihdamı azaltması ve politika yapıcıların işsizlik oranının yükseleceğinden endişe duymasıydı. Merkez bankası genellikle ekonomik büyümeyi ve istihdamı canlandırmak için politika faizini düşürür.

Ancak bu ayın başında yayımlanan bir hükümet raporu, işverenlerin mayıs ayında 172 bin kişiyi işe alarak istihdamı artırdığını ve bunun art arda üçüncü güçlü istihdam artışı olduğunu gösterdi.

Quilter portföy yöneticisi Stuart Clark, “Bu durum tamamen ABD'nin kendi eseri ve enerji fiyatlarının yılbaşına kıyasla yüksek kalmaya devam etmesi muhtemelken enflasyonun bir anda düşmeye başlamasını bekleyemeyiz,” dedi.

Clark, Çarşamba günü açıklanan ve beklentileri aşan tüketici harcaması verileri ile son istihdam rakamları dikkate alındığında, “Fed'in, 2026 başında beklenildiği gibi faiz indirmek yerine, bu yılın sonuna kadar faizi artırmış olması ihtimal dışı değil” diye ekledi.

Wall Street'te, Fed yetkililerinin faiz beklentilerinin açıklanmasının ardından S&P 500 endeksi yüzde 1,4 geriledi.

Ekonomik projeksiyonlara nelerin dahil edildiğinin gözden geçirilmesi gibi değişikliklerin piyasaları ürkütüp ürkütmeyeceği sorulduğunda Warsh, “Finansal piyasaların en iyi, gelen verilere tepki verdiklerinde işlediğini düşünüyorum. 'Federal Rezerv bu bilgiye nasıl tepki verecek?' diye sorduklarında ise daha az etkili çalışıyorlar,” dedi.