Fabrikalarda 5 milyon robot çalışıyor, insansı robotlar gerçeklikle yüzleşiyor

Geçen yıl dünyada faal durumdaki sanayi robotlarının toplam stoğu yüzde 9 artarak yaklaşık 5,08 milyon adede ulaştı, International Federation of Robotics (IFR) bunu geçen perşembe yayımlanan yıllık 'World Robotics' raporunda açıkladı.

IFR, sektörü neredeyse 30 yıldır izleyen ve dünya genelinde 3.000'den fazla kuruluşu temsil eden Frankfurt merkezli kâr amacı gütmeyen bir kuruluş.

Rapora göre sanayi robotlarının yıllık kurulumları yüzde 11 artarak ilk kez 600.000 sınırını aştı ve 603.000 robota ulaştı.

IFR Başkanı Jane Heffner, "Sanayi otomasyonu büyük hızla ilerliyor" dedi ve "Dünya genelindeki fabrikalarda faal durumda olan beş milyon robotluk yeni eşik, yedi yıl önceki sayının iki katından fazla. En güçlü büyüme Asya'da yaşanıyor, onu Amerika kıtası izliyor. Avrupa ise çok daha yavaş ilerliyor" diye ekledi.

Avrupa'da daha temkinli büyüme

Avrupa'daki daha yavaş büyüme, rakamlarda açıkça görülüyor.

AB'de faal durumdaki robot stoğu, 2025'te ilk kez 700.000'i aşarak 712.000'e ulaştı ve Avrupa genelinde çalışan tüm robotların yüzde 84'ünü oluşturdu.

Heffner, "AB'nin imalat sektörü otomasyona önemli yatırımlar yaptı" dedi. Stok, 2015'te 390.000 düzeyindeyken yüzde 80'den fazla artmış durumda.

Ancak şimdilik büyüme duraklamış görünüyor.

AB genelinde yeni kurulumlar 2025'te yüzde 11 azalarak 60.500 robota geriledi; diğer bölgelerde ise kurulumlar hızlandı. Birliğin beş yıllık bileşik yıllık büyüme oranı, görece mütevazı sayılabilecek yüzde 3'te kaldı.

Almanya, AB kurulumlarının yüzde 41'ini gerçekleştirerek açık ara Avrupa'nın en büyük pazarı olmaya devam ediyor. Ancak ülkede kurulan robot sayısı, otomotiv sektörü geri çekilmeyi sürdürürken yüzde 8 düşerek 25.000'in altına indi; otomotiv sektörü hâlâ en büyük tekil müşteri konumunda.

İtalya, Fransa ve İspanya ise ardından geliyor; her biri 4.300 ile 7.800 arasında robot ekledi, ancak üç ülkede de kurulumlar çift haneli oranlarda geriledi.

Bu sırada Çin, aynı dönemde 354.000 robot kurarak yüzde 20'lik artışla liderliğini daha da pekiştirdi ve artık küresel kurulumların yüzde 59'unu gerçekleştiriyor.

ABD de yaklaşık 38.500 robot kurarak yüzde 12'lik artışla Japonya'yı geride bırakıp dünyanın ikinci büyük pazarı konumuna geldi.

İnsansı robotlar için gerçeklik testi

İnsansı robotlar, yerleşik sanayi robotlarının yanında hâlâ çok küçük bir pazar oluşturuyor.

IFR'nin ayrı bir açıklamasına göre, geçen yıl dünya genelinde sanayi ve profesyonel kullanım için yalnızca yaklaşık 7.000 insansı robot satıldı; IFR bu kategoriyi ilk kez izlemeye aldı.

Bunların önemli bir kısmı, fiilen iş yapmak yerine yapay zeka modelleri için eğitim verisi üretmek amacıyla satın alındı ve deneme yapan otomobil üreticileri genellikle ondan az robot kullanıyor.

Buna rağmen Bank of America, bu yıl 90.000 insansı robot sevkiyatının yapılmasını ve 2030'a kadar sayının 1,2 milyona ulaşmasını öngörüyor.

Hedeflerle gerçeklik arasındaki uçurum, finansal piyasalarda da kendini gösteriyor.

Hyundai'nin sahibi olduğu Boston Dynamics'in, Atlas insansı robotunun henüz ölçekli biçimde devreye alınmamış olması ve şirketin kâra geçmemesi nedeniyle gelecek yıl halka arz peşine düşmesinin pek olası olmadığını, Hyundai'den üst düzey bir yönetici bu ay söyledi.

ARŞİV. Atlas robotu, Las Vegas'ta 5 Ocak 2026'da düzenlenen CES teknoloji fuarı öncesinde Hyundai ve Boston Dynamics'in basın toplantısında sahnede duruyor. AP Photo/Abbie Parr

Çin'de, robot üreticisi Unitree'nin Şanghay'da 19 Ağustos'taki halka arzında hisselerinin beş kattan fazla yükselip zirvesinden yüzde 55 düşmesinin ardından, düzenleyicilerin insansı robot şirketlerinin halka arzlarını frenlemek için gayriresmî yönlendirme kullandığı bildiriliyor.

Elon Musk bile Tesla'daki Optimus programının zorlukları konusunda alışılmadık ölçüde açık konuşuyor.

Musk, Tesla'nın ikinci çeyrek kazançlarıyla ilgili telefon toplantısında yatırımcılara, "Bu, Tesla'da şimdiye kadar yaptığımız ve üretimini ölçeklendirmesi en zor ürün olacak, çünkü robot üzerindeki her şey yeni" dedi ve "Bir tedarik zinciri yok" diye ekledi.

Asıl değer nerede?

Merkezi Brüksel'de bulunan ve dünyanın en eski yönetim danışmanlığı şirketi olan Arthur D. Little'ın bu yıl yayımladığı rapor da aynı noktaya dikkat çekiyor.

Raporda, "İnsansı robotlar dikkat çekecek; uzmanlaşmış fiziksel yapay zeka ise değeri yakalayacak" deniyor. Fiziksel yapay zeka ifadesi, gerçek dünyada algılayabilen, karar verip harekete geçebilen, robot kollarından kendi kendine giden araçlara kadar uzanan makineleri kapsayan şemsiye bir terim olarak kullanılıyor.

Rapora göre bu daha geniş pazarın bugünkü büyüklüğü yaklaşık 18 milyar dolar (15,8 milyar euro); insansı robotlar bunun yalnızca 2 milyar dolar (1,75 milyar euro) ila 3 milyar dolarlık (2,63 milyar euro) kısmını oluşturuyor. Pazarın 2030'a kadar 60 milyar dolar (52,7 milyar euro) ile 100 milyar dolar (87,9 milyar euro) arasına büyümesi öngörülüyor.

Rapor, birçok insansı robot gösterisinin "sahte, yapay zeka tarafından üretilmiş veya yoğun biçimde kurgulanmış" olduğu uyarısında bulunuyor; gerçek gösterilerde ise çoğu zaman önceden kaydedilmiş rutinler ya da uzaktan insan kontrolü sergileniyor.

Rapora göre asıl fırsat, fabrikalar ve depolar gibi yapılandırılmış ortamlarda; tekerlekli robotlar ve sabit robot kolları, daha ucuz ve belirli görevlere uyarlaması daha kolay oldukları için önce buralarda ölçeklenecek.

ARŞİV. Bir ziyaretçi, 19 Ağustos 2026'da Pekin'deki World Robot Conference etkinliğinde sanayi üretimine yönelik robot kollarını inceliyor. AP Photo/Andy Wong

PickNik Robotics'in CEO'su Dave Grant, raporda "Neden bunu insan biçimini taklit etmekle sınırlayalım...?" diye soruyor.

İnsansı robotlar için insan seviyesinde çeviklik, kontrollü ortamların dışında güvenilir özerklik ve bir "killer app"in olmaması, çözülmemiş sorumluluk ve sigorta meseleleriyle birlikte başlıca kısıtlar olmaya devam ediyor.

Siemens, Erlangen'deki fabrikasında lojistik görevler için bir robot denedi ve BMW otomobil ile batarya üretiminde bir insansı robot devreye alıyor. Ancak bu denemeler, IFR'nin, çoğu insansı robotun hâlâ prototip ya da pilot aşamasında kaldığını, fabrika işi için geleneksel sanayi robotlarının hâlâ daha ekonomik olduğunu ortaya koyan sonucuyla yan yana duruyor.

Bu nedenle, bu yıl dünya robotik alanındaki hikaye insansı robotlar değil, halihazırda çalışan makinelerin daha yavaş ama istikrarlı biçimde birikmesiyle ilgili.