Elon Musk Mars'tan vazgeçti, SpaceX'in öncelikleri değişti

Yıllar boyunca SpaceX’in misyonu netti; insanları Mars’a götürmek.

“Yapabileceğimiz en güçlü şey, Dünya dışında ikinci, kendi kendine yeten bir uygarlık kurmaktır,” diyen Elon Musk, şirketi kurduktan bir yıl sonra, 2003’te Forbes’a verdiği röportajda bu hedefi dile getirmiş ve sözlerini şöyle devam ettirmişti:

"Bunun gerçekten olabileceği tek yer Mars"

Bu hedefi hatırlatmak için SpaceX’in Kaliforniya’nın Hawthorne kentindeki kampüsünde, Kızıl Gezegen’de insan yerleşiminin ilerleyişini gösteren bir duvar resmi bulunuyor. Şirket ayrıca Musk’ın sık sık kamuoyunda giydiği “Occupy Mars” tişörtlerini de satıyor.

Öncelikler değişti

Son altı ayda Musk, SpaceX’in önceliklerini değiştirdi. Elon Musk daha önce insanların 2024 gibi erken bir tarihte Mars’a gidebileceğini öngörmüş olsa da, artık bu hedefi geri plana itti.

Bunun yerine SpaceX, salı günü yaptığı açıklamada yapay zeka girişimi Cursor ile anlaşmaya vardığını ve bu anlaşmanın genç şirketin 60 milyar dolara satın alınmasına yol açabileceğini duyurdu.

54 yaşındaki Musk ayrıca, SpaceX’in tarihin en büyük halka arzlarından birine hazırlanırken daha fazla ilgi ve yatırım çekebilecek yeni projeler ortaya koydu.

Yeni vizyon: Yapay zeka, Ay ve uzay ekonomisi

Musk’ın açıkladığı projeler arasında Dünya yörüngesinde dönebilecek yapay zeka veri merkezleri, Ay’da kurulacak fabrikalar ve bir yapay zeka çip üretim tesisi bulunuyor.

Musk’a göre bu projeler, insanların çalışmak zorunda kalmayacağı ütopik bir geleceğe katkı sağlayacak.

Bu hafta bazı yatırımcılar ve fon yöneticilerinin, halka arz öncesinde SpaceX’in Teksas ve Tennessee’deki tesislerini ziyaret ederek bu planlara daha yakından bakması bekleniyor. Aynı kişiye göre bazı yatırımcıların gelecek hafta Hawthorne kampüsünü de ziyaret etmesi planlandı.

“Halüsinatif iş planı” eleştirisi

Değişen hedefler, yatırımcılar arasında şaşkınlık yarattı.

SpaceX hisselerine sahip yatırım şirketi Gerber Kawasaki’nin CEO’su Ross Gerber, “Bu halüsinatif (sansısal) bir iş planı,” dedi.

Gerber, Musk’ın halka arz öncesi heyecan yaratmaya çalışırken “aklını kaybettiğini” de öne sürdü.

Uzmanlar: Güven sorusu gündemde

Uzmanlara göre, halka arz öncesi böyle keskin yön değişiklikleri çoğu şirket yöneticisi için düşünülemez.

Brian Quinn, “Çoğu şirkette CEO’nun gerçekleşmeyen vaatleri yatırımcıların olumsuz tepki vermesine neden olur ve bu yöneticiler uzun süre görevde kalamaz,” dedi. Ancak Musk için durumun farklı olduğunu belirten Quinn, “İnsanlar ona inanıyor ya da inanmak istiyor,” ifadelerini kullandı.

Musk: Mars planı hala geçerli

Musk ise sosyal medya paylaşımlarında SpaceX’in “öncelik değişimini” kabul etti ancak yeni hedeflerin Mars planını ortadan kaldırmadığını söyledi.

Şubat ayında çalışanlara gönderdiği mektupta Musk, “Uzay tabanlı veri merkezlerini gerçeğe dönüştürerek elde edeceğimiz yetenekler, Ay’da kendini büyüten üsleri, Mars’ta bir uygarlığı ve nihayetinde evrene genişlemeyi finanse edecek ve mümkün kılacak” değerlendirmesini yaptı.

Geçmişte de iddialı ama geciken hedefler

Musk’ın gerçekleşmeyen iddialı tahminleri geçmişte de sıkça gündeme geldi. Ancak destekçilerine göre uzun vadeli vizyonu büyük fırsatlar yarattı.

SpaceX yatırımcısı ve XPrize Foundation kurucusu Peter Diamandis, “Elon her zaman yön olarak doğruyu gösterir. Zamanlaması hatalı olabilir ama sonunda hedefe ulaşır,” dedi.

Sekiz eski SpaceX yöneticisi ve çalışanı, anonim olarak yaptıkları açıklamada Musk’ın ani kararlarına alışık olduklarını belirtti. Bu kişiler, Musk’ın sosyal medya üzerinden duyuru yapmasının veya ürün değişikliklerini açıklamasının yaygın olduğunu söyledi.

Dragon örneği: Hazır olmayan projeyle lansman

2014’te Musk, o dönemde Twitter olarak bilinen X üzerinden Dragon kapsülünün ikinci versiyonunu tanıtacaklarını duyurdu.

İki eski çalışana göre araç henüz hazır değildi ve ekip kısa sürede tasarım ve etkinlik hazırlamak zorunda kaldı.

Musk etkinlikte, “Teknolojide büyük bir adım atmak ve uzay aracı teknolojisinde sıçrama yaratmak istiyoruz,” dedi. Jet itiş sistemiyle Dünya’nın herhangi bir yerine iniş yapabilen bir araç tanıttı. Ancak daha sonra bu fikirden vazgeçildi ve paraşüt sistemi tercih edildi.

Starlink başarısı: Riskten kazanca

Aynı yıl Musk, uydu tabanlı internet fikrine yöneldi ve Greg Wyler ile görüşmelere başladı fakat anlaşma sağlanamadı.

Musk 2015’te kendi yoluna giderek Washington Redmond’da bir mühendislik ofisi açtı.

Ortaya çıkan Starlink hizmeti başlangıçta işten çıkarmalarla gündeme geldi ancak büyük başarı elde etti. Şirketin 2024’te 10 milyon aboneye ulaştığı ve 8 milyar dolar gelir elde ettiği belirtildi.

Yeni hedef: Uzayda veri merkezleri

Musk şimdi Starlink modelini uzayda veri merkezleriyle tekrarlamaya çalışıyor.

Üç eski yöneticiye göre SpaceX daha önce yapay zekaya odaklanmamıştı. Google gibi şirketlerin bu alana yönelmesi sonrası Musk, Ekim ayında “SpaceX bunu yapacak” açıklamasını yaptı.

Ocak ayında şirket, ABD Federal İletişim Komisyonu’na 1 milyon uydu fırlatma planı için başvuruda bulundu. Bir hafta sonra ise Musk’ın yapay zeka girişimi xAI ile birleşme açıklandı.

Ay hedefi geri döndü

Musk ayrıca Ay projelerine de yeniden odaklandı. Daha önce Ay’a inişi “yeni bir başarı değil” diyerek küçümsediği belirtilen Musk, şubat ayında “Ay’da kendi kendine büyüyen bir şehir kurmaya odaklandıklarını” söyledi.

Eski yöneticilere göre NASA’nın Artemis II görevinin başarısı ve Ay keşfine devam etme kararlılığı, Musk için yeni bir finansal fırsat anlamına geliyor.